Liman ve Su Altı Yapı Güçlendirme: Rıhtım ve Kazık Onarımı

Q: Çelik kazıklar da sargıyla güçlendirilir mi?

Korunur; güçlendirme et kaybına göre seçilir. Çelik boru kazık da temizlenip sargı ya da ceketle korunabilir. Et kaybı fazlaysa kalınlık ölçümüne göre kaynaklı ek ya da yeni kazık öneriyoruz. Su altında kaynak işini su altı kaynak ve kesim sayfamızda anlattık.

Q: Sargı katodik korumanın yerine geçer mi?

Hayır, ikisi farklı iş görür. Suya asılan anotlarla yapılan katodik koruma yalnız düşük su seviyesinin altında çalışır; sargı ise sıçrama ve gel-git bandını korur. Gerekirse ikisi birlikte kullanılır; sargının içine kurban anot konur.

Q: Taş dolgu mendirek ve blok rıhtım da güçlendirilir mi?

Bu yapılarda kazık yoktur, hasar da farklıdır. Taşların ya da blokların yerinden oynaması, dibin oyulması ve arkadaki dolgunun oturması öne çıkar; 1999 depreminde Doğu Marmara’daki taş dolgu mendirekler çok az hasar gördü ya da hiç görmedi. Bu yapılarda da önce su altı incelemesi yapılır; yöntem yapının türüne göre belirlenir.

Liman güçlendirme, deniz suyunun yıprattığı rıhtım, iskele ve dalgakıran gibi liman yapılarını yeniden güvenle kullanılır hâle getirmektir. İşin çoğu su altında yapılır; kazıklı yapılarda bu, yapıyı taşıyan kazıklardır.

Kazıkları su altında inceliyor, dökülen betonu onarıyor ve su altında sertleşen epoksiyle karbon elyaf kumaşa sarıyoruz.

Kazıkta pas ya da dökülme mi gördünüz? belirtiler ve ilk yapılacaklar
Liman, marina ya da sanayi iskelesi mi işletiyorsunuz? yöntemler ve gemi programı
Balıkçı barınağı, belediye ya da site iskelesi mi? kim karar verir

Kazıklı bir liman yapısı, deniz kesitiyle

Deniz bir liman kazığını nereden yer, nasıl güçlendiriyoruz?

Bir liman kazığının beş adımı

Kazıklı bir liman yapısının bütün yükü kazıklardan geçer. Vinç, kamyon ve yanaşan geminin yükü önce platforma, oradan kazıklara, kazıklardan da deniz tabanına iner.
Deniz kazığı her yükseklikte aynı yemez. En çok, dalganın vurup kuruduğu ve suyun inip çıktığı bantta yer; sürekli su altında kalan kısım daha yavaş bozulur, çamura gömülü kısım ise çok az paslanır.
Tuz betona sızar, demiri paslandırır. Pas şişer, betonu demir boyunca çatlatır ve kabuğunu döker; açığa çıkan demir daha hızlı incelir, kazık taşıma gücünü kaybeder.
Kazığı su altında midye ve yosundan temizliyor, yukarıdan aşağı inceliyor ve filme alıyoruz. Hangi kazığın, hangi yüksekliğinde ne kadar kayıp olduğu böyle ortaya çıkar.
Dökülen yeri onarıp kazığı su altında sertleşen epoksiyle karbon elyaf kumaşa sarıyoruz. Sargı sertleşene kadar bir örtüyle akıntıdan korunur. Su altında çalıştığımız için suyu boşaltmak ya da kazığı kuruya almak gerekmez.

Kazığı sökmüyoruz; sargının kat sayısını hesapla belirliyor, tuzun demire ulaşmasını yavaşlatıyoruz. Hangi kazığa ne gerektiğine su altı incelemesinden sonra karar veriyoruz.

Su çizgisi Bozulma çoğu zaman suyun inip çıktığı ve dalganın vurduğu bantta başlar.
Su altında Temizlik, inceleme ve sargı su altında, dalgıçlarla yapılır.
Sökmeden Kazık yerinde kalır; sargı onu dışarıdan kuşatır.

Liman güçlendirmede en çok merak edilenler

Liman çalışırken yapılır mı?
Su altında çalıştığımız için suyu boşaltmak gerekmez. Çalıştığımız kazığın çevresini ayırıyor, hangi bölümün ne zaman kapanacağını limanın gemi programına göre birlikte planlıyoruz.
Ne kadar sürer?
Kazık sayısına, su derinliğine, akıntıya ve havaya göre değişir. Sargının sertleşme süresi de programa girer; iş programını su altı incelemesinden sonra çıkarıyoruz.
Maliyeti ne belirler?
Hasarlı kazık sayısı, hasarın yüksekliği ve derinliği, yöntem ve çalışma saatleri. Teklifi fotoğraflara ve su altı incelemesine göre hazırlıyoruz.
Kim karar verir?
Yapının sahibi ya da işletmecisi. İşi bir kamu idaresi yaptırıyorsa ihale, kıyıdaki işte onay ve bildirim gerekebilir; aşağıda yapınıza göre anlattık.
Neyle başlanır?
Fotoğrafla, sonra su altı incelemesiyle. Su üstünden çektiğiniz birkaç fotoğrafı, varsa eski dalgıç raporu ya da videosuyla WhatsApp’tan gönderin; incelemenin kapsamını söyleyelim.
Yönetime ne götürürüm?
Tek sayfalık özeti. Yönetim kurulunuz, kooperatifiniz ya da site yönetiminiz için hazırladık. → PDF olarak indirin

Liman yapısı ne zaman güçlendirilmeli? Belirtiler

Betonda pas izi, çatlak ya da dökülme görüldüğünde, yapıya eskisinden ağır yük binecekse ya da deniz tabanı derinleştirilecekse. Bu belirtilerin ne kadar ciddi olduğunu su altı incelemesi gösterir.

Rıhtımda ve kazıkta hangi belirtiler incelenmeli?

Kabuk dökülmesi
Su çizgisinin üstünde beton kabuğu düşmüş, demir açıkta. Çoğu zaman paslanmanın ileri aşamasıdır.
Pas izi ve boyuna çatlak
Betonda kahverengi akıntı ve demir boyunca ince çatlak. Kabuk düşmeden önceki uyarıdır.
Kazıkta incelme
Su çizgisi çevresinde kazık belinden incelmiş görünür; çelik kazıkta düşük suyun hemen altında delik açılabilir.
Ağırlaşan yük
Daha büyük gemi, daha ağır vinç ya da yeni yük alanı. Yapının yeni yüke göre hesabı gerekir.
Dip taraması
Daha büyük gemi için taban derinleştirilecekse kazığın gömülü boyu kısalır.
Gemi çarpması
Lastik tamponu (usturmaça) kopmuş ya da çarpma izi taşıyan kazık ve rıhtım kenarı.
Deprem sonrası
Rıhtım üstünde oturma, yarık ya da kazık başında çatlak. Yapı kullanılmadan önce bakılmalı.
İnceleme yapılana kadar
Demir açıktaysa, kazık incelmişse ya da rıhtımda yarık varsa o bölüme yük ve araç koymayın, tekne bağlamayın. Birkaç fotoğraf çekip gönderin.
WhatsApp'tan gönderin

Belirti görünmese de düzenli bakmak gerekir. Kıyı yapılarının bakım-onarım teknik esasları kazıklı rıhtımda korozyon ve çatlak kontrolünü iki yılda bir, kazık kalınlığı ölçümünü beş yılda bir öneriyor. Gemi çarpması, fırtına ya da depremden sonra ayrıca bakılır. (Kaynak 1) Bu aralıklar teknik esasların önerisidir; durumu kötü olan yapıya daha sık bakıyoruz.

Deniz suyu betona zarar verir mi? Kazıkta bölge bölge bozulma

Evet; deniz tuzu betona sızar ve içindeki demiri paslandırır. Bozulma kazığın her yüksekliğinde aynı hızda olmaz: en çok, dalganın vurup kuruduğu ve suyun inip çıktığı bantta ilerler.

Tuz, betonun gözeneklerinden yavaş yavaş içeri işler. Demire ulaşınca onu paslandırır; pas şişer, betonu demir boyunca çatlatır ve kabuğunu döker. Türkiye kıyılarında gel-git küçüktür; su seviyesi daha çok rüzgâr ve dalgayla oynar. Yine de ıslanıp kuruyan bant, tuzu ve havayı birlikte getirdiği için en hızlı orada bozulur.

Kazıkta nerede?	Orada ne olur?	Nasıl çözüyoruz?
Hava (tabliye altı, kazık başı)	Tuzlu serpinti tabliyenin (kazıkların taşıdığı beton platform) alt yüzünü ve kazık başını zamanla yer	Dökülen yeri onarım harcıyla düzeltiyor, yüzeyi koruyoruz
Dalga sıçrama bölgesi	En hızlı bozulan bant. Dalga vurur, kurur, yine vurur (Kaynak 2)	Kazığı karbon elyafla sarıyoruz; suya asılan anotlar bu bandı korumaz
Suyun inip çıktığı bant	Su seviyesi iner çıkar; betonarmede pas düşük su seviyesinin hemen üstünde de hızlı ilerler	Sargıyı bu bandı da kapsayacak boyda yapıyoruz
Sürekli su altı	Daha yavaş bozulur; midye ve yosun tutar. Çelikte düşük suyun hemen altında yer yer hızlı paslanma görülür	Temizleyip inceliyoruz; çelik kazıkta katodik koruma burada çalışır
Deniz tabanı (çamur)	Oksijen olmadığı için gömülü kısım çok az paslanır	Taban taranacaksa ya da oyulduysa açığa çıkan kısma bakıyoruz

Özetle: Bir kazığın sağlığı en çok suyun inip çıktığı bantta belli olur; incelemeye de, sargıya da oradan başlıyoruz.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDeniz suyu sınıfları, beton kabuğu, çelikte et kaybı ve katodik koruma

Beton sınıfı. Beton standardı deniz suyu ortamını üç sınıfa ayırır: tuzlu hava (XS1), sürekli su altı (XS2) ve gel-git, sıçrama ve serpinti bölgesi (XS3). En ağır sınıf XS3’tür. (Kaynak 3) Türk teknik esaslarında liman betonu için tipik su/bağlayıcı oranı en çok 0,40, demiri saran beton kabuğu (paspayı) genellikle 5–7,5 cm’dir. (Kaynak 2)

Eski yapılar. 2007 teknik esaslarında su içindeki betonarme kazık ve kazık başlıkları için en az C30 sınıfı beton isteniyordu. (Kaynak 1) Daha eski iskeleler daha düşük sınıfla yapılmış olabilir; bunu incelemede kazığın betonuna bakarak anlıyoruz.

Tabliyenin alt yüzü. Yurt dışındaki limanlarda, o dönemin kurallarına (en çok 0,55 su/çimento oranı, en az 7 cm paspayı) uygun yapılmış kazıklı iskele tabliyelerinde bile tasarım ömrü dolmadan tuz hasarı görülmüştür. (Kaynak 4) Kazık başına ve tabliye altına bu yüzden her incelemede ayrıca bakıyoruz.

Çelikte et kaybı. Çelik kazıkta ortalama düşük su seviyesinin hemen üstü ile hemen altı arasında bir pil oluşur; altı daha hızlı paslanır. (Kaynak 1) Ilıman bir denizde dalga sıçrama bandında ve düşük su seviyesinin hemen altında 50 yılda yaklaşık 4 mm et kaybı (çelik cidarın incelmesi) beklenirken, sürekli su altında ve gel-git bandında bu yaklaşık 2 mm‘dir. (Kaynak 5) Limana göre hız bunun birkaç katına, yer yer on katından fazlasına çıkabilir; bazı limanlarda düşük suyun yakınında yılda yaklaşık 1 mm’ye çıkıp palplanşı (çelik perde duvarı) delebiliyor. (Kaynak 4)

Katodik koruma neyi korur? Suya asılan kurban anotlarla ya da dış akımla yapılan katodik koruma, çelik kazığı yalnız düşük su seviyesinin altında korur; sıçrama ve gel-git bandını kaplama ya da sargı korur. (Kaynak 6) Betonun içindeki demir ise sargının içine gömülen anotlarla bu bantta da korunabilir. (Kaynak 7) Ayrıntısı su altı korozyon önleme yazımızda.

Su altında, yeşil deniz suyunda karbon elyaf kumaşla sarılmış bir kolon; dalgıcın eldivenli elleri sargıyı bastırıyor, yanında koruyucu örtüyle sarılmış ikinci bir kolon. — Su altında karbon elyaf sargı

İşimizden · video 2026

Ne yaptık?
Denizde paslanıp kesit kaybeden liman kolonlarını **su altında karbon elyafla sardık**.

Malzeme
Çok katlı karbon elyaf kumaş ve **su altında sertleşen epoksi**.

Neden?
Kolonun **kaybettiği taşıma gücünü geri kazandırmak** ve paslanmayı yavaşlatmak için.

Videoda
Kumaşın kesilmesi, reçineye doyurulması, **su altında sarım** ve koruyucu örtü.

Kıyıdaki bir tesiste
Deniz kıyısındaki bir sanayi tesisinde, **Tüpraş İzmit'te**, karadaki kontrol binasını da güçlendirdik. Bu bir liman yapısı değildi.

Tüm referanslarımız

Liman güçlendirme nasıl yapılır? Yöntemler ve seçimimiz

Önce kazıklar su altında incelenir; sonra hasara göre onarım, karbon elyaf sargı ya da beton ceket seçilir. Çoğu işte birkaç yöntem birlikte kullanılır.

Sizin sorununuz	Çözüm	Limanın çalışmasına etkisi	Bilmeniz gereken
Betonarme kazıkta pas izi, çatlak ya da kabuk dökülmesi	Bozuk betonu temizleyip onarım harcıyla dolduruyor, kazığı su altında sertleşen epoksiyle karbon elyafa sarıyoruz	Çalıştığımız kazığın çevresi ayrılır	Sargı paslanmayı yavaşlatır, tek başına durdurmaz; gerekirse içine kurban anot konur
Betonarme kazık kesit kaybetmiş, taşıma gücü düşmüş	Hesapla belirlenen sayıda karbon elyaf katı ya da donatılı beton ceket (kazığın çevresine kalıpla dökülen yeni beton)	Bölüm bölüm	Taşıma gücünü ancak hesaplanmış lif ya da donatı geri getirir; donatısız ceket yalnız korur
Çelik kazıkta et kaybı (cidarı incelmiş)	Kayıp azsa temizleyip kaplama ya da ceket; çoksa kaynaklı ek ya da kazığın değişmesi	Kaplama ve ceket bölüm bölüm; kazık değişimi projeye göre	Kalınlık ultrasonik ölçümle belirlenir; karar hesapla verilir
Su altındaki çelikte yaygın paslanma	Katodik koruma (çeliğin yerine paslanan bir “kurban” metalle koruma)	Bölüm bölüm	Sıçrama bandını korumaz; o bant ayrıca sarılır
Yapıya ağır yük gelecek ya da hasar çok ağır	Hesapla güçlendirme ya da ek kazık; yeniden yapımla karşılaştırma	Projeye göre	Karar yerinde inceleme ve hesapla verilir

Dalgıç suyun altındayken o bölümde gemi manevrası olmamalı; sargı sertleşene kadar da kazık rahat bırakılmalı. Bu yüzden hangi kazıkta ne zaman çalışılacağını limanın gemi programıyla birlikte kuruyoruz. Katodik korumayı su altı korozyon önleme, çelik kazığa su altında kaynaklı plakayı su altı kaynak ve kesim yazılarımızda anlattık.

Özetle: İşi su altında ve bölüm bölüm yapıyoruz; yöntemi hasarın yüksekliği ve derinliği belirliyor.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinSu altında sargı neden farklıdır, araştırmalar ne gösteriyor?

Islak yüzey. Islak betona her reçine aynı tutunmaz; su altında sertleşen özel epoksi kullanıyor, kumaşı karada bu reçineye doyurup suya indiriyoruz. Islak ve dik yüzeyde reçineli kumaş kendi ağırlığıyla ayrılmaya meyillidir; araştırmalarda kumaşı sertleşene kadar basınçla bastırmak yapışmayı belirgin artırdı. (Kaynak 7) Sargıyı sertleşene kadar bir örtüyle sarıp akıntıdan koruyoruz.

Önce hazırlık. Midye, yosun ve gevşek beton temizlenmeden yapılan sargı tutmaz. Köprü kazıklarında eski tip kalıcı kalıplı ceketler alttaki bozulmanın görünmesini engelledi; donatısız olanlar pasın basıncıyla koptu. (Kaynak 8) Bu yüzden sargıdan önce bozuk betonu açıp onarıyor, sonra da düzenli inceleme öneriyoruz.

Laboratuvar ve saha. Yapay gel-git döngüsünde yaklaşık üç yıl bekletilen kazık numunelerinde lifli sargılı olanların demir kaybı, sargısızların yaklaşık üçte biri oldu. Sahada sargılanmış kazıklardaki ölçüm cihazları paslanma hızının düştüğünü gösterdi. Bu bulgular ılık denizdeki köprü kazıklarından ve sınırlı sürelerden geliyor. (Kaynak 7)

Kurban anotlu sargı. Tek bir köprüde, sargının içine kurban anot konan kazıklarda donatı korundu; araştırmacılar sargının anot ömrünü %20’den fazla uzatabileceğini öngördü. (Kaynak 9)

Kesit kaybına göre genel yaklaşım. Çelik kazıkta kayıp azsa (yaklaşık %15’in altında) kaplama ya da ceket yeterli olabilir. %35’e kadar kayıpta kazık hasır donatılı bir beton ceketle sarılabilir; bu ceket kazığı korur ama kaybedilen taşıma gücünü geri getirmez. Daha fazla kayıpta bozuk bölüm kesilip ek yapılır ya da kazık değiştirilir. Bu eşikler bakım kılavuzlarının pratik yaklaşımıdır; kesin karar hesapla verilir. (Kaynak 6)

Rıhtımınızın ya da kazıklarınızın fotoğrafı elinizde mi? WhatsApp'tan gönderin.

Su üstünden çekilmiş birkaç fotoğraf, yapının yaşı ve varsa eski muayene raporu yeterli; su altı incelemesinin kapsamını birlikte netleştirelim.

WhatsApp'tan yazın

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Depremde liman yapılarına ne olur?

Rıhtım duvarı denize doğru kayabilir, arkasındaki dolgu oturabilir, kazıklı yapılarda kazık başları çatlayabilir. Hasarın ağırlığı sarsıntının şiddetine, altındaki zemine, yapının türüne ve bugünkü durumuna göre değişir.

İki rıhtım tipi, depremde

Ağırlık tipi rıhtım (blok duvar)

Kazıklı rıhtım

Depremde blok duvar denize kayabilir, arkası oturabilir; kazıklı rıhtımda tabliye kayabilir, kazık başları çatlayabilir.

Blok rıhtım duvarlarında hasar çoğu zaman yıkılma değil, duvarın denize kayması biçiminde olur; kayma büyükse rıhtım bir süre kullanılamaz. (Kaynak 10)

1999’da İzmit Körfezi’nde incelenen rıhtımların neredeyse hepsinde arkadaki dolgu sıvılaştı, yani suya doygun gevşek kum sarsıntıda sıvı gibi davrandı. Kazıkları sağlam zemine inen yapılar ayakta kaldı: bir akaryakıt tesisinde yeni iskele dayandı, yanındaki eski iskele dayanmadı. 2023’te İskenderun’daki bir limanın rıhtımında zemin 50–100 cm yana kaydı; İskenderun Limanı’na ilk ticari konteyner gemisi ancak 8 Nisan 2023’te yanaşabildi. (Kaynak 11,12,13)

Güçlendirme neyi çözer? Yapı güçlendirmesi kazığı, kazık başını ve rıhtımın taşıyıcı elemanlarını kapsar. Dolgunun sıvılaşmasına karşı ise zemin iyileştirilir; bunu zemin güçlendirme yazımızda anlattık. Bu yüzden incelemede ilk sorulardan biri kazıkların sağlam zemine inip inmediğidir; bunun için varsa eski projeye ve zemin etüdüne bakıyoruz.

Özetle: Depremde limanı en çok zemin yorar; kazığı güçlendirmek tek başına yetmeyebilir. Karar, zemin ve yapı birlikte incelenerek verilir.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDeprem yönetmeliği mevcut iskeleden ne bekliyor? İki depremden bulgular

Yönetmelik. 2020’de yayımlanan Türkiye Kıyı ve Liman Yapıları Deprem Yönetmeliği, yeni yapıların yanında mevcut iskele ve rıhtımların değerlendirilmesini ve güçlendirme tasarımını da kapsıyor; mevcut kazıklı rıhtım ve iskeleler için ayrı bir bölümü var. (Kaynak 14)

Önem sınıfı. Toksik, parlayıcı ya da patlayıcı maddelerle ilgili iskeleler (rafineri, akaryakıt, kimyasal), savunma yapıları ve afetten sonra acil yardımda kullanılacak iskeleler “önemli yapı” sınıfındadır; hedefleri daha sıkıdır. Sınıfı tasarımcı ve idare belirler. (Kaynak 14)

Hedef. Sıradan bir kazıklı liman iskelesi, yaklaşık 72 yılda bir beklenen depremden sonra ara vermeden kullanılabilmeli, 2475 yılda bir beklenen çok seyrek depremde ise göçmemelidir. (Kaynak 14)

Mevcut iskele. Mevcut kazıklı rıhtım ve iskelenin ilk değerlendirmesinde hedef bir kademe gevşetilebilir (“sınırlı hasar”) ve hesapta yapının bugünkü malzeme dayanımları kullanılır. Kontrollü şekil değişimine yalnız kazık ile tabliyenin birleştiği yerde izin verilir; hiçbir elemanda ani kesme kırılması kabul edilmez. (Kaynak 14)

1999, Derince. Derince Limanı’nda blok rıhtım duvarları yıkılmadı ama denize 0,5–0,7 m kaydı, arka dolgu 0,5–0,8 m oturdu; rıhtım depremden sonra da gemi yanaştırmaya devam etti. (Kaynak 10) Depremden sonra limanları inceleyen bir mühendis heyeti, sanayi tesislerinin iskelelerinde kalan dayanımın bir uzman tarafından incelenmesini önerdi; bir petrokimya tesisinin gemi bağlama yapısında kazık başlarında kırılma ya da paslanma görülmüştü. (Kaynak 15) Aynı heyete göre arka dolguyu iyileştirmek, rıhtımı depreme karşı güçlendirmenin etkili yollarından biridir. (Kaynak 15)

2023, İskenderun. Kazıklı bir askerî rıhtım kısmen çöktü. (Kaynak 16) İskenderun Limanı’nın işletmecisi, yıl sonunda deprem öncesi kapasitenin %80’ine ulaşıldığını söyledi. (Kaynak 17)

Kim karar verir, hangi izinler gerekir?

Kararı yapının sahibi ya da işletmecisi verir; proje onayı, denizde çalışma ve dalış için ayrıca onay ve bildirim gerekebilir. İzin yolu yapının türüne ve sahibine göre değişir.

Yapınız	Kararı kim verir, bakım kimde?	Hangi onay ve bildirimler gündeme gelir?
Ticari liman, sanayi iskelesi, yat limanı	İşletmeci; tesisin bakım ve onarımı, rıhtımın gemi yanaşmasına uygunluğu onun yükümlülüğündedir (Kaynak 18)	Yeni liman ve kıyı yapısı projelerini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü, AYGM) onaylar; güçlendirme projesinin de bu onaya tabi olup olmadığı mevzuatta açık yazmıyor (Kaynak 19)
Balıkçı barınağı	Kullanımdan doğan onarımları barınak işletmecisi yapar ya da yaptırır; fırtına ve afet sonrası büyük onarımlar Bakanlığın belirlediği usule göre, bütçe imkânları ölçüsünde yapılır (Kaynak 20)	Kullanımdan doğan onarım, Bakanlığın onayladığı projeye uygun olarak ve onun denetiminde yapılır
Belediye ya da kamu iskelesi	Belediye ya da ilgili kamu idaresi; belediyeler iskele kurabilir ve işletebilir (Kaynak 21)	Kamu İhale Kanunu’na göre liman ve rıhtımdaki güçlendirme bir “yapım işi” sayılır; idare bu işi kural olarak ihaleyle verir (Kaynak 22)
Sahil sitesi ya da özel iskele	Site yönetimi ve kat malikleri	İskelenin hangi izinle ve kimin adına kurulduğu önce netleşmeli; izin yolu ve bakım sorumluluğu buna göre değişir

Hasarlı rıhtım işletmeyi de durdurabilir. Ticari kıyı tesisinin işletme izni en çok beş yıllık verilir. Denetimde can, mal ya da seyir emniyeti için risk görülürse izin askıya alınabilir; risk tesisin bir bölümündeyse o bölüme gemi yanaştırılmaz. (Kaynak 18) Güçlendirmeyi bu yüzden bir denetimde risk yazılmadan önce planlamayı öneriyoruz.

Su altında çalışma da kurala bağlı. Ticari dalış için liman başkanlığından dalış izni gerekir; yüzeyden hava beslemeli tek dalgıçlı bir dalışta bile ekip en az beş kişidir. (Kaynak 23)

Mevcut bir yapının güçlendirilmesinde hangi iznin gerektiği mevzuatta her durum için açık yazmıyor; projeye başlamadan bir hukukçuya teyit ettirmenizi öneririz.

Liman güçlendirmede sürecimiz

Fotoğrafla başlıyor, kazıkları su altında inceliyor, yöntemi ve programı limanın çalışmasına göre kuruyoruz.

Fotoğraf ve ön görüşme
Rıhtımın ve kazıkların fotoğraflarına, varsa eski projelere, zemin etüdüne ve dalgıç raporlarına bakıyoruz. Limanın çalışma takvimini baştan konuşuyoruz.
Su altı incelemesi
Kazıkları su altında temizleyip yukarıdan aşağı inceliyor ve filme alıyoruz. Su üstündeki kısımları kendi test cihazlarımızla ölçüyoruz.
Yöntem, proje, teklif ve izinler
Hangi kazığa hangi yükseklikte ne yapılacağını hesapla belirliyor, teklifi buna göre hazırlıyoruz. Gereken onay ve bildirimleri işe başlamadan birlikte netleştiriyoruz.
Karada hazırlık
Kumaşı kazığın ölçüsüne göre kesiyor, su altında sertleşen epoksiyi hazırlayıp kumaşa emdiriyoruz.
Su altında uygulama
Kazığı temizliyor, dökülen yerleri onarıyor ve kumaşı kat kat sarıyoruz. Sargı sertleşene kadar koruyucu bir örtüyle akıntıdan korunur.
Kontrol ve teslim
Örtüyü kaldırıp sargıyı kontrol ediyor, öncesi ve sonrası görüntüleriyle teslim ediyoruz; izleme aralığını öneriyoruz.

Kazığın çevresi, dışa doğru: onarılan beton, epoksi, karbon elyaf katları ve sertleşene kadar koruyucu örtü.

Projelerimizi üniversitedeki akademisyenlere de inceletiyoruz; bu, resmî onayın yerine geçmez. Su altı işlerimizi profesyonel dalış ve su altı inceleme ve raporlama sayfalarımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Su altında yapılan karbon elyaf sargı kaç yıl dayanır?

Kesin bir yıl vermek doğru olmaz; ömrü kazığın durumuna, hazırlığın kalitesine ve suya bağlıdır. Saha ölçümleri sargının paslanmayı yavaşlattığını gösteriyor, ama bu ölçümler birkaç yıllık. (Kaynak 7) Bu yüzden sargıdan sonra da kazıkları düzenli incelemeyi öneriyoruz.

Çelik kazıklar da sargıyla güçlendirilir mi?

Korunur; güçlendirme et kaybına göre seçilir. Çelik boru kazık da temizlenip sargı ya da ceketle korunabilir. Et kaybı fazlaysa kalınlık ölçümüne göre kaynaklı ek ya da yeni kazık öneriyoruz. Su altında kaynak işini su altı kaynak ve kesim sayfamızda anlattık.

Sargı katodik korumanın yerine geçer mi?

Hayır, ikisi farklı iş görür. Suya asılan anotlarla yapılan katodik koruma yalnız düşük su seviyesinin altında çalışır; sargı ise sıçrama ve gel-git bandını korur. Gerekirse ikisi birlikte kullanılır; sargının içine kurban anot konur.

Taş dolgu mendirek ve blok rıhtım da güçlendirilir mi?

Bu yapılarda kazık yoktur, hasar da farklıdır. Taşların ya da blokların yerinden oynaması, dibin oyulması ve arkadaki dolgunun oturması öne çıkar; 1999 depreminde Doğu Marmara’daki taş dolgu mendirekler çok az hasar gördü ya da hiç görmedi. (Kaynak 11) Bu yapılarda da önce su altı incelemesi yapılır; yöntem yapının türüne göre belirlenir.

Güçlendirmek mi, yeniden yapmak mı?

Çoğu zaman güçlendirmek daha hızlıdır ve limanı daha az kapatır, ama her zaman değil. Kazıkların çoğu ağır hasarlıysa ya da yapıya çok daha büyük yük gelecekse yeniden yapımı da hesaplıyoruz; karar ölçüme dayanmalı.

Köprü ayağı ve marina iskelesi de aynı yöntemle güçlendirilir mi?

Evet; su içindeki betonarme ayaklar da aynı mantıkla incelenir ve güçlendirilir. Köprü ayaklarını köprü güçlendirme, iskele ayaklarının bakımını iskele ayakları bakım ve onarım sayfamızda anlattık.

Liman güçlendirme: yönetim için tek sayfalık özet

Neden gerekir, kim karar verir, işin adımları, süreyi ve maliyeti ne belirler: tek sayfada. Yönetim kurulunuza, kooperatifinize ya da site yönetiminize götürün.

PDF olarak indirin WhatsApp E-posta

Kaynakça

T.C. Ulaştırma Bakanlığı Demiryollar, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (2007). Kıyı Yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esasları. Ankara. (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı AYGM sayfasındaki kopya.)
T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (2016). Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları (koord. Y. Yüksel). https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-planlama-ve-tasarim-teknik-esaslari/teknikesas.pdf
TS EN 206 / EN 206 beton standardı, çevresel etki sınıfları XS1–XS3 (deniz suyu klorürü). (Okunan: sınıf tanımlarını veren DIN 1045-2:2008, Tablo 1, https://umwelt-online.de/recht/bau/din/1045_2b.htm)
National Institute for Land and Infrastructure Management (NILIM), Port Facilities Division (2022). Technical Standards and Commentaries for Port and Harbour Facilities in Japan — Supplemental Explanation Note (taslak). https://www.ysk.nilim.go.jp/kakubu/kouwan/sisetu/tscphf.pdf
CEN (2007). EN 1993-5: Eurocode 3 — Design of steel structures — Part 5: Piling, Tablo 4.1–4.2 (çelik kazıkta korozyon payı). (Okunan: değerleri aktaran Fine GEO5 el kitabı, https://www.finesoftware.eu/help/geo5/en/recommended-corrosion-loss-values-according-to-en-1993-5-01/)
US Department of Defense (2001, değişiklik 2012). UFC 4-150-07: Maintenance and Operation — Maintenance of Waterfront Facilities. https://www.wbdg.org/FFC/DOD/UFC/ufc_4_150_07_2001_c1.pdf
Sen, R., Mullins, G. (2011). Underwater pile repair using FRP — state of the art. XXIVth World Road Congress (PIARC), Mexico City, bildiri IP0304. https://proceedings-mexico2011.piarc.org/ressources/files/4/0304-en.pdf
Mullins, G., Sen, R., Clarke, J., Mee, T., Lewis, A., Araujo, M. (2025). Lateral capacity and repair of corrosion-damaged pile bents, part 3: CFRP application and strength testing. PCI Journal 70(5): 24–44. https://doi.org/10.15554/pcij70.5-01
Aguilar, J., Winters, D., Sen, R., Mullins, G., Stokes, M. (2010). Fiber-reinforced polymer pile repair incorporating cathodic protection. Transportation Research Record 2150(1): 111–118. https://doi.org/10.3141/2150-14
Karakuş, H. (2013). Experimental and Numerical Studies on Block Type Quay Walls under Dynamic Loading (Dinamik yükleme altında blok tipi kıyı yapıları üzerine deneysel ve sayısal çalışmalar). Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/22588
Sumer, B.M., Kaya, A., Hansen, N.-E.O. (2002). Impact of liquefaction on coastal structures in the 1999 Kocaeli, Turkey earthquake. Proceedings of the 12th International Offshore and Polar Engineering Conference (ISOPE-2002), Kitakyushu, Cilt II, s. 504–511.
Çetin, K.Ö., Bray, J.D., Frost, J.D., Hortacsu, A., Miranda, E., Moss, R.E.S., Stewart, J.P. (2023). February 6, 2023 Türkiye Earthquakes: Report on Geoscience and Engineering Impacts. GEER Report 082. https://doi.org/10.18118/G6PM34
Demirören Haber Ajansı (2023, Kasım). Bakan Uraloğlu: İskenderun Limanı’nda 45 milyon 847 bin 22 ton yük elleçlendi (haber). https://www.dha.com.tr/gundem/bakan-uraloglu-iskenderun-limaninda-45-milyon-847-bin-22-ton-yuk-elleclendi-2339246
Türkiye Kıyı ve Liman Yapıları Deprem Yönetmeliği (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete, 06.10.2020, sayı 31266 (Mükerrer); Ek-1: Deprem Etkisi Altında Kıyı ve Liman Yapıları Tasarımı İçin Esaslar. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201006M1-3.htm
Sugano, T., Iai, S. (1999). Damage to port facilities. The 1999 Kocaeli Earthquake, Turkey — Investigation into Damage to Civil Engineering Structures, Bölüm 6. Japan Society of Civil Engineers. https://www.jsce.or.jp/kokusai/disaster_report/kocaeli/kocaeli_chap6.pdf
Bassal, P., Moug, D.M., Bray, J.D., Kendir, S.B., Çetin, K.Ö., Şahin, A. (2024). Lateral spreading and flooding along the Iskenderun coast in the 2023 Kahramanmaraş earthquake sequence. JGS Special Publication 10(44): 1653–1658. https://doi.org/10.3208/jgssp.v10.OS-33-04
Anadolu Ajansı (2024, Şubat). İskenderun Limanı depremin izlerini sildi, büyümeye hazırlanıyor (AA haberi, benguturk.com’da; işletmeci Limak İskenderun Uluslararası Limanı genel müdürüyle söyleşi). https://www.benguturk.com/ekonomi/iskenderun-limani-depremin-izlerini-sildi-buyumeye-hazirlaniyor-144038h
Kıyı Tesisi İşletme İzni ve Kıyı Tesisi İşletmecileri Hakkında Yönetmelik (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete, 18.11.2022, sayı 32017; değişiklik 14.03.2025, sayı 32841. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/11/20221118-2.htm
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, md. 482 ve 485. Resmî Gazete, 10.07.2018, sayı 30474. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.1.pdf
Balıkçı Barınakları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 13.12.1996, sayı 22846 (değişikliklerle). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4997&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
5393 sayılı Belediye Kanunu, md. 15. Resmî Gazete, 13.07.2005, sayı 25874. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5393.pdf
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, md. 4. Resmî Gazete, 22.01.2002, sayı 24648. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4734.pdf
Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.09.1997, sayı 23098 (değişikliklerle, son 04.06.2020). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5689&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Son güncelleme: 22 Ekim 2026

Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Murat Beşoğlu

İnşaat mühendisi

Unvan: Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
Eğitim: İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
Yaklaşım: Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.

Ekibimiz