Döşeme Güçlendirme: Yöntemler, FRP ve Karbon Lif Uygulaması

Q: Balkon (konsol) döşemesi güçlendirilebilir mi?

Evet. Balkon gibi tek kenarından tutulan döşemede çeken yüz alt değil üst yüzdür; karbon şeritleri bu yüzden üst yüze uyguluyoruz. Şeritler balkonun bağlandığı yerden içerideki döşemeye de uzanır; bu yüzden balkonla birlikte içerideki kaplamanın bir şerit boyunca kaldırılması gerekebilir. Dışarıdaki şeritleri güneşe ve suya karşı kaplamayla koruyoruz. Balkonlarda demirler çoğu zaman sudan paslanır; paslanma varsa önce onarım gerekir.

Döşeme güçlendirme, betonarme döşemenin (tavanın) taşıyabildiği yükü artırmak ya da açılacak bir boşluğu, paslanma gibi bir hasarı karşılamak için yapılan iştir. En sık döşemenin alt yüzüne karbon lif (karbon fiber) yapıştırıyoruz; lifli polimer (FRP) denen bu katman ince, hafif ve çekmede çok güçlüdür. Halk arasında tavan güçlendirme de denir.

Döşemeyi karbon lifle nasıl güçlendiriyoruz?

Döşeme güçlendirme: beş adım

Şeritlerin geleceği yerlerde sıvayı ve boyayı kaldırıyor, betonu taşlayıp tozunu alıyoruz. Kırık ve çukurları önce onarıyoruz.
Boşluğun çevresi geçici dikmelerle (destek direkleri) desteklenir, beton projedeki ölçüde kesilir. Kesilen demirlerin yükünü bu sırada dikmeler taşır.
Kabaran, dökülen betonu sağlam betona kadar kırıyor, paslı demirin arkasını da açıyoruz.
Kuru ve temiz betona epoksi astar, ardından yapıştırıcı epoksi sürüyoruz.
Boşluğun kenarlarını düzeltiyor, çevresindeki betonu taşlayıp astarlıyoruz.
Demirin pasını temizliyor, ne kadar inceldiğini ölçüyoruz. Çok incelmişse ek demir koyuyoruz.
Karbon lif şeritleri döşemenin çeken alt yüzüne, kirişten kirişe uzanacak biçimde yapıştırıyor, rulo ile havasını alıyoruz. Üstüne sıva gelecekse son kat epoksi yaşken kum serpiyoruz.
Boşluğun iki yanına, kesilen demirlerin yönünde karbon şeritler yapıştırıyoruz. Şeritler boşluğun ötesine uzanır, yükü sağlam bölgeye aktarır.
Paslanmayı başlatan suyu ve nemi (sızıntı, yoğuşma, tuz) buluyor, giderilmesini sağlıyoruz; yoksa sorun yeniden başlar.
Döşeme iki yöne çalışıyorsa öbür doğrultuya da şerit koyuyoruz. Yerlerini, sayısını ve kaç kat olacağını projede hesapla belirliyoruz.
Dik doğrultuya da şerit koyuyor, çatlağın en kolay başladığı köşelere çapraz şerit ekliyoruz.
Demire pas önleyici, betona bağlayıcı sürüyor; kesiti yapısal tamir harcıyla tamamlıyoruz.
Epoksi sertleşince yapışmayı ve altta boşluk kalmadığını kontrol ediyoruz. Epoksi tam sertleşmeden döşemeye yeni yük konmaz.
Epoksi sertleşip kontrolden geçince dikmeler sökülür.
Paslanma döşemenin taşıma gücünü düşürdüyse, harç sertleştikten sonra kaybı karbon şeritle karşılıyoruz.

Sonuç

Yük artacak: Karbon şeritler döşemenin altında dışarıdan eklenmiş donatı gibi çalışır. Kazanılacak güç hesapla belirlenir ve sınırlıdır; döşemenin oturduğu kiriş ve kolonlar da hesaplanır.

Hafif Döşemeye yok denecek kadar az ağırlık ekler.
İnce Karbon katmanı birkaç milimetredir.
Kalıpsız Kalıp ve beton dökümü gerekmez.

Boşluk açılacak: Şeritler, kesilen demirlerin taşıdığı kuvveti boşluğun çevresinden dolaştırır. Boşluğun büyüklüğü ve yeri hesapla belirlenir; büyük boşlukta kenarlara çelik çerçeve konur, her boşluk karbonla çözülmez.

Destekli Dikmeler epoksi sertleşene kadar kalır.
Projeli Kesimden önce proje ve izin gerekir.
İnce Karbon katmanı birkaç milimetre.

Demir paslı: Önce kaybedilen kesit onarılır; karbon yalnız döşemenin gücü eksildiyse eklenir. Nem kaynağı kesilmeden yapılan onarım uzun ömürlü olmaz.

Önce onarım Pas ve bozuk beton temizlenir.
Nem kesilir Su ve nem kaynağı giderilir.
Harçla Kesit tamir harcıyla tamamlanır.

Hangi durumda hangi yöntem? → Yöntemler · Karbon lif mi, çelik hasır mı? → Karşılaştırma

En çok merak edilenler

Ne kadar sürer, alan boşaltılır mı?
Karbon lifte kalıp ve beton dökümü yoktur; iş bölüm bölüm yapılabilir. Hangi bölümün ne kadar kapanacağını incelemeden sonra birlikte planlıyoruz; yapıştırıcı sertleşene kadar (ürüne ve sıcaklığa göre birkaç gün) döşemeye yeni yük konmaz. → Kullanım sırasında
Tavan alçalır mı?
Karbon lif katmanı birkaç milimetredir; yangın yalıtımı gerekirse birkaç santimetre. Çelik hasırlı ek beton ise döşemeyi santimetrelerce kalınlaştırır. → Karşılaştırma
Tavanımda çatlak var, tehlikeli mi?
Her çatlak tehlikeli değildir. Açılan, uzayan, sarkmayla ya da paslı demirle görülen çatlağa bir mühendis bakmalı; fotoğrafını gönderin, mühendisimiz baksın. → Ne zaman acil?
Hangi izinler gerekir?
Döşeme binanın taşıyıcı sisteminin parçasıdır. Ruhsat gerekir; apartmanda kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı da gerekebilir. → Sık sorulan sorular
Ne tutar?
Fiyatı alan, yöntem ve sökülüp yeniden yapılacak asma tavan, kaplama ve tesisat belirler; teklifi yerinde incelemeden sonra veriyoruz. → Maliyeti belirleyenler
Toplantıya ne götürürüm?
Nedenleri, yöntemleri ve adımları anlatan tek sayfalık özet. → PDF olarak indirin

Döşeme güçlendirme ne zaman gerekir?

Döşemeye bugünkünden fazla yük gelecekse, içine boşluk açılacaksa ya da demiri paslanıp betonu dökülüyorsa güçlendirme gerekebilir. Gerekip gerekmediğini ve ne kadar gerektiğini yerinde inceleyip hesapla biz belirliyoruz.

Bu durumlardan biri sizde var mı?

Yeni yük gelecek
Makine, raf, arşiv, su deposu ya da daha ağır bir kullanım: konuttan depoya, ofise, okula.
Boşluk açılacak
Merdiven, asansör ya da tesisat için döşeme kesilecek.
Demir paslanmış
Tavanın betonu kabarıp dökülüyor, paslı demir görünüyor; otopark ve bodrumda sık.
Sarkma ya da çatlak
Döşeme ortadan bel vermiş ya da tavanda açılan, uzayan çatlak var; sıvadaki kılcal çatlak çoğu zaman güçlendirme istemez.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDöşeme yükü nasıl taşır, güçlendirme neyi değiştirir?

Eğilme: Döşeme yük altında eğilir. Açıklığın (iki kiriş arasının) ortasında alt yüz uzar ve çatlar; orada çekmeyi alt demirler taşır. Kirişlerin üstünde ise üst yüz çeker. Karbon lifi bu yüzden çoğu zaman alt yüze, kirişten kirişe uzanacak biçimde yapıştırıyoruz; kiriş üstü güçlendirilecekse zemin kaplaması kaldırılıp üst yüze uygulanır.

Doğrultu: Döşemenin tek yönde mi iki yönde mi çalıştığını kenarlarının oranından ve hangi kenarlarından oturduğundan belirliyor, şeritleri buna göre bir ya da iki doğrultuda koyuyoruz.

Nervürlü (asmolen) döşeme: Yükü dolgu bloklarının arasındaki ince kirişler (nervürler) taşır. Şeritleri nervürlerin altına yapıştırıyoruz; dolgu bloklarının altı güç taşımaz.

Kirişsiz döşeme: Döşeme kolona doğrudan oturduğunda kolon çevresi “delinme” biçiminde ani kırılabilir (zımbalama). Kolonun üstünde döşemenin çeken yüzü üst yüzdür; oraya yapıştırılan şerit katkı verir ama çoğu zaman tek başına yetmez. Döşemeyi dik doğrultuda geçen karbon şerit ya da dübeller, ya da kolon başlığı daha etkilidir.

Paslanma: Karbon lif, süren paslanmayı durdurmaz. Önce pası ve bozuk betonu temizliyor, nedenini bulup giderilmesini sağlıyoruz; karbonu ancak bundan sonra uyguluyoruz.

Deprem: Döşeme, deprem yükünü kolon ve perdelere dağıtan yatay bir tabladır. Merdiven ve asansör dahil boşlukların toplamı kat alanının üçte birini aşarsa yönetmelik bunu düzensizlik sayar. Yükün aktarılmasını zorlaştıran boşluklar da öyledir; böyle bir döşeme ayrıca hesaplanır. Yönetmelikte döşeme için ayrı bir lifli polimer (karbon lif gibi) kuralı yoktur; deprem güçlendirmesi bölümü, kapsamadığı yöntemleri kendi genel ilkelerine uymak koşuluyla kabul eder. (Kaynak 3) Binanın bütünü için → Bina güçlendirme

Döşeme güçlendirme yöntemleri: hangi durumda hangisi?

Yöntemi döşemenin sorununa, gereken güce ve alanın kullanımına göre seçiyoruz; en sık uyguladığımız, alt yüze karbon lif yapıştırmaktır. Karbon lif kumaş ya da önceden sertleştirilmiş şerit (plaka) olarak kullanılır.

Sizin durumunuz	Yöntem	Dikkat ettiğimiz
Döşemeye yeni yük gelecek	Alt yüze karbon lif kumaş ya da plaka şeritler	Kazanılacak güç hesaplı ve sınırlı; döşemenin oturduğu kiriş ve kolonları da hesaplıyoruz → Karbon plaka
Döşemeye boşluk açılacak	Boşluğun çevresine karbon şerit; büyük boşlukta çelik çerçeve	Kesimden önce geçici dikme; boşluğun yeri kirişe ve kolona göre seçilir
Demir paslanmış, beton dökülüyor	Bozuk beton ve pas temizlenir, kesit tamir harcıyla tamamlanır	Önce su ve nem kaynağının giderilmesini sağlıyoruz; güç eksildiyse karbon şerit ekliyoruz
Döşeme sarkmış	Alttan çelik kiriş ya da ek destek	Karbon lif de ek beton da mevcut sarkmayı geri almaz
Kirişsiz döşeme (döşeme doğrudan kolona oturuyor): kolon çevresi	Döşemeyi delip geçen karbon şerit ya da dübel; gerekirse kolon başlığı	Üst yüze şerit çoğu zaman tek başına yetmez
Sıcak, nemli ya da tarihi yapı	Harçla gömülü lif ağı (FRCM)	Epoksinin sıcaklık sınırı → FRCM

Karbon lifin tek başına yetmediği yerler:

Beton çok zayıfsa. Karbon lif betona yapışarak çalışır; betonu incelemede ölçüyoruz.
Yangında. Karbonun katkısını yangın hesabına katmıyor, döşemenin karbon olmadan da yangında taşıması gereken yükü taşıyabildiğini kontrol ediyoruz; yetmiyorsa yalıtım öneriyoruz.

Konut, okul, hastane ve fabrikalarda karbon fiber işlerimizden

Apartman, okul, hastane, fabrika, alışveriş merkezi ve otellerde yaptığımız karbon fiber güçlendirme işleri

Diğerlerinden: Kitap Yurdu, MNG Holding, Honda Ayışığı, Ziraat Bankası, Akdeniz Üniversitesi Isı Merkezi.Tüm referanslar

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinKarbon lif döşemeye ne kazandırır, nerede durur?

Bedeli: esneme payı. Karbon lif döşemeyi güçlendirir ama göçme çoğu zaman lifin betondan ayrılmasıyla, bazen de lifin kopmasıyla olur. Kılavuzlardan biri, lif demir esnemeye başlamadan ayrılırsa döşemenin kırılmadan önce eğilip uyarı verme payının (süneklik) fiilen kalmadığını söyler. (Kaynak 2) Tasarımda demirin önce esnemesini ve şerit uçlarının yeterli boyda sabitlenmesini bu yüzden gözetiyoruz.

Sonradan açılan boşluk: Bir laboratuvar deneyinde boşluk, tek doğrultulu bir plağın taşıma gücünü %16 ve %39 düşürdü. Boşluk kenarına yapıştırılan karbon lif bunun bir kısmını geri getirdi (boşluksuz plağın %93’ü ve %67’si), ama boşluksuz düzeye dönülmedi; çatlaklar boşluğun köşelerinden çapraz çıktı. Türkiye’de kolon yanında iki boşluk bulunan kirişsiz döşemelerin zımbalama gücü ortalama %33 düşüktü; karbon tekstilli harç şeritleri bir numuneyi boşluksuz düzeye, ötekini %12 üstüne çıkardı. (Kaynak 5,6) İkisi de laboratuvar ölçeğinde, tek seri deneylerdir: kaybın ne kadarının geri alınacağını her işte hesap belirler.

Kirişsiz döşeme: Derlenen deneylerde şeritler kolon çevresinde döşemenin çeken yüzüne (gerçek yapıda üst yüz) yapıştırıldı. Zımbalamaya katkıları %2 ile %46 arasında değişti; kırılma bazen daha ani oldu. Döşemeyi delip dik geçirilen karbon şerit ya da dübeller ise kapasiteyi %80’e kadar artırdı; ODTÜ’deki deneylerde artış 1,33 katına kadar çıktı. (Kaynak 7,8)

Bir makaleden örnek: Çorlu’daki bir ilaç fabrikasında kullanım değişince döşemeye gelecek hareketli yük 750 kg/m²’den 1000 kg/m²’ye çıktı. Kaset döşeme, kirişler ve kolonlar karbon lifle güçlendirildi; karbon lif, üretim alanında hızlı ve temiz uygulandığı için seçilmişti. (Kaynak 9) (Tek yapının hesap çalışmasıdır.)

Karbon lif mi, çelik hasırlı ek beton mu?

İkisi de döşemeyi güçlendirir. Karbon lif hafif, ince ve hızlıdır; çelik hasırlı ek beton döşemeyi kalınlaştırır ve esnemesini azaltır. Seçimi döşemenin sorunu ve alanın kullanımı belirler.

Sizin durumunuz	Karbon lif (alttan)	Çelik hasır ve ek beton (üstten)
Ağırlık önemliyse	Döşemeye yok denecek kadar az yük ekler	Yeni beton döşemeye kendi ağırlığını ekler
Tavan ve zemin yüksekliği önemliyse	Karbon katmanı birkaç milimetre; yangın yalıtımı gerekirse birkaç santimetre	Üstteki zemin santimetrelerce yükselir, kaplama sökülür
Alan kullanılmaya devam edecekse	Kalıp, döküm yok; iş bölüm bölüm yapılabilir	Üst kat boşaltılır, dikme gerekirse alt kat da etkilenir; beton sertleşene kadar beklenir
Çok büyük güç gerekiyorsa	Kazandırdığı güç sınırlı	Güç kazanır, daha az esner; eklenen ağırlık kazancın bir kısmını yer
Maliyeti ne belirler?	Malzeme pahalı; işçilik ve süre kısa	Malzeme ucuz; söküm, döküm, sertleşme ve geri yapım uzun

Özetle: Alan kullanılırken hafif ve hızlı bir çözüm gerekiyorsa karbon lif öne çıkar. Döşeme sarkmışsa ya da çok büyük güç gerekiyorsa alttan çelik kiriş ya da ek destek; ek betonun yetip yetmeyeceğini hesap gösterir.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinSıcaklık, yangın ve tasarımda uyduğumuz kurallar

Neye göre tasarlıyoruz? Türkiye’de döşemenin karbon lifle güçlendirilmesine özgü bir değer olmadığı için tasarımda uluslararası kılavuzlardaki değerleri esas alıyoruz. Aşağıdaki sınırlar bu kılavuzlardandır.

Sıcaklık: Ortam sıcaklığında sertleşen epoksilerin yumuşadığı sıcaklık (camsı geçiş sıcaklığı) tipik olarak 60–82 °C’dir; işletme sıcaklığı bunun en az 15 °C altında kalmalıdır. Nem bu sıcaklığı düşürür. Fırın, kazan dairesi ya da güneş alan çatı altında ürünün bu değerine bakıyor, gerekirse ısı yalıtımı ya da başka yöntem seçiyoruz. (Kaynak 1)

Yangın: Kılavuzlar, korunmayan karbon lifin yangında etkisini tamamen kaybettiğini kabul eder; yangın hesabı ya güçlendirme yokmuş gibi yapılır ya da belgelenmiş bir yangın korumasıyla. (Kaynak 1,2) Derlenen deneylerde yalıtımsız şeritlerin katkısı dakikalar içinde kayboldu; uygun yalıtımla bu süre iki saate ve üstüne çıkarılabildi. Yüksüz iki döşeme deneyinde püskürtme yalıtım donatıyı 19 mm kalınlıkta 144 dakika, 38 mm’de 4 saat kritik sıcaklığın altında tuttu. Yapıştırıcının yumuşamaması ölçütüyle bu süreler 45 ve 150 dakikaydı. (Kaynak 13,14) Yalıtım tavanı birkaç santimetre kalınlaştırır.

Güçlendirmenin sınırı: Karbon lif bir gün hasar görse de döşeme göçmemelidir; bu yüzden döşemenin karbonsuz hâlinin de belirli bir yük düzeyini taşıyabildiğini kontrol ediyoruz. Kılavuzlardan biri karbonla kazanılan taşıma gücü artışını kural olarak güçlendirilmemiş taşıma gücünün %60’ıyla sınırlar. (Kaynak 1,2)

Beton: Kılavuzlara göre basınç dayanımı 15 MPa’nın (birine göre 17 MPa’nın) altındaki betonda yapıştırmalı karbon lif kullanılmaz. Biri, uygulamadan önce beton yüzeyinin çekme dayanımının en az 1,4 MPa olmasını da ister. (Kaynak 1,2)

Ek beton tabakası: Eski beton yüzeyi pürüzlendirilir, gerekirse epoksiyle ekilen bağlantı demirleriyle (filiz) bağlanır; tabakanın tutması için alt betonun yüzey çekme dayanımı da yeterli olmalıdır. Öneriler bunu yaklaşık 1 MPa’dan başlatır; Türkiye’de de geçerli Avrupa standardı taşıyıcı ek tabakada 2 MPa yapışma ister. Bir laboratuvar deneyinde filizlerle bağlanan üstten hasırlı tabaka taşıma gücünü %29,8 artırdı (tek numune). Bir deprem güçlendirme kılavuzu da üstten yeni bir betonarme tabakayı, kat yüksekliği yeterli ve eklenen ağırlık karşılanabiliyorsa başvurulabilecek yollardan biri sayar. (Kaynak 10,11,12) Ek beton dökülürken sarkmış ya da zayıf döşeme dikmeyle desteklenir.

Malzeme: Karbon lif ile çeliğin dayanım farkı için → Karbon fiber mi çelik mi?

Tavanınızın fotoğrafını gönderin; nereden başlanacağını söyleyelim.

Çatlağın, sarkmanın ya da dökülen betonun fotoğrafını; döşemeye ne konacağını ya da nereye boşluk açılacağını WhatsApp'tan yazın. Hangi incelemeyle başlanacağını birlikte belirleyelim.

WhatsApp'tan yazın

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Fotoğraf bir incelemenin yerine geçmez; doğru ilk adımı belirlemeye yarar.

FRP ve karbon lifle döşeme güçlendirme sürecimiz

Önce döşemenin bugün ne taşıdığını inceliyor, gereken güçlendirmeyi hesaplayıp projelendiriyor, uygulamayı kendi ekibimizle yapıp kontrol ederek teslim ediyoruz.

Ön görüşme ve inceleme
Döşemeye ne konacağını, açılacak boşluğu, çatlağı ya da paslanmayı konuşuyor, fotoğraflara bakıyoruz. Yerinde demirleri tarıyor, gerektiğinde betondan karot (silindir numune) alıyoruz.
Hesap ve yöntem kararı
Döşemenin bugün ne taşıdığını ve ne kadar güçlendirme gerektiğini hesaplıyor, karbon lifin uygun olup olmadığına karar veriyoruz; uygun değilse çelik ya da ek beton gibi başka yolu söylüyoruz.
Proje ve izinler
Şeritlerin yeri, sayısı ve kaç kat olacağı projede yazılır; projeyi üniversitedeki akademisyenlere inceletiyoruz. Taşıyıcı sisteme dokunan iş ruhsata tabidir; apartmanda kat maliklerinin onayı da gerekebilir.
Uygulama
Yüzeyi hazırlıyor, astarı ve şeritleri kendi ekibimizle uyguluyoruz; boşluk açılacaksa önce geçici dikmeler kurulur.
Kontrol ve teslim
Yapışmayı ve altta boşluk kalmadığını kontrol ediyor, işi teslim ediyoruz.

Gazi Üniversitesi Hastanesi'nde döşeme güçlendirme Video · 7 dk 20 sn

Döşeme yüzeyine epoksiyle yapıştırılmış karbon lif şeritler; kenarlarında taşan yapıştırıcı

Eski bir binada nervürlü (asmolen) döşemenin alt yüzü, güçlendirme sırasında — Eski bir binada nervürlü (asmolen) döşemenin alt yüzünde güçlendirme

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinUygulamada neye bakılır?

Yüzey: Bozuk betonu alıyor, paslı demiri temizleyip koruyor, çukurları tamir harcı ya da epoksi macunla dolduruyor, geniş çatlakları enjeksiyonla kapatıyoruz. Beton yüzeyi taşlıyor ya da kumluyor, tozunu alıyoruz. Karbon bir köşeden dönecekse (kiriş yanı, boşluk kenarı) köşeyi yuvarlatıyoruz.

Hava ve süre: Yapıştırıcıyı ürün föyündeki sıcaklık ve nem aralığında kullanıyoruz. Yaygın bir epoksinin föylerine göre uygulama 10–35 °C arasında yapılır; tam sertleşme 23 °C’de yaklaşık 5, 10 °C’de 7 gün sürer. (Kaynak 16) Bu süre dolmadan döşemeye yeni yük (makine, raf) konmaz.

Yapışma deneyi: Yapışma, şeritle aynı anda ve aynı malzemeyle yapılan deney parçalarında (tanık) ölçülür. Karbonun üstüne çelik bir disk yapıştırılır, karbon disk çevresinden kesilir ve disk dik çekilir. Kopmanın betonda olması karbonun iyi yapıştığını gösterir. Kılavuzlardan biri bu deneyi her 30 m²’de bir, en az üç kez ister; sonuçların en az %80’i 0,9 MPa ve üstünü vermelidir. (Kaynak 2) Deneyin kendisi → Pull-off testi

Boşluk kontrolü: Şerit vurularak altında hava kalıp kalmadığına bakılır; aynı kılavuz 25 mm çapı ve 0,5 mm yüksekliği aşan yapışma kusurunu kabul etmez. (Kaynak 2)

Yük deneyi: Gerektiğinde güçlendirme yerinde yük deneyiyle doğrulanabilir; karbon lifle güçlendirilen ard germeli bir otel çatı döşemesi 24 saatlik ve tekrarlı yük deneylerinin ölçütlerini sağladı. (Kaynak 15)

Proje incelemesi: Projeyi üniversitedeki akademisyenlere inceletiyoruz; bu inceleme resmî proje onayının yerine geçmez.

Bakım: Karbon lif bakımsız değildir. Dışarıda güneşten, gerekiyorsa yangından koruyucu kaplama ister; önemli işlerde ara ara göz ve yapışma kontrolü öneriyoruz.

Sık sorulan sorular

Tavan çöker mi; ne zaman acildir?

Çatlakların çoğu çökme belirtisi değildir; ama bazı belirtiler beklemeye gelmez. Tavandan beton parçası düşüyorsa, sarkma ya da çatlak birkaç gün içinde gözle görülür biçimde büyüyorsa ya da kapı ve pencereler birden sıkışmaya başladıysa beklemeyin. Tavanda kiriş yoksa kolonun çevresinde çıkan yeni çatlak da beklemeye gelmez. O bölümün altını ve üstünü boşaltın, üstüne yük konmamasını sağlayın. Çatırdama sesi geliyorsa ya da sarkma gözle görülür biçimde artıyorsa binayı boşaltın ve 112’yi arayın. Ardından fotoğrafları bize gönderin; fotoğraf için tehlikeli bölüme geri girmeyin. Döşemenin durumunu yerinde inceleyip ne gerektiğini söylüyoruz; yetkililer binayı boşalttıysa onların talimatına uyun. Sıvadaki ince çatlaklar ise çoğu zaman yapısal değildir. → Betonarme yapılarda çatlak

Güçlendirme sırasında alt ve üst kat kullanılabilir mi?

Karbon lifte iş bölüm bölüm yapılabilir; hangi bölümün ne kadar kapanacağını incelemeden sonra birlikte planlıyoruz. Uygulama tavandan yapılır; taşlama tozu, gürültü ve reçine kokusu nedeniyle çalışılan bölüm havalandırılır ve bir süre kullanılmayabilir. O bölümdeki asma tavan ve tesisatın sökülüp yeniden takılması gerekebilir. Çelik hasırlı ek betonda üst katın o bölümü boşaltılır; döşeme dikmeyle desteklenecekse alt kat da etkilenir.

Döşemeye sonradan boşluk açılabilir mi?

Evet, ama hesapla, projeyle ve ruhsatla; apartmanda kat maliklerinin onayı da gerekebilir. (Kaynak 4) Kesilen demirlerin taşıdığı kuvvetin boşluğun çevresinden dolaşması gerekir. Bunu esas olarak boşluğun kenarlarına yapıştırdığımız karbon şeritlerle, büyük boşlukta çelik çerçeveyle sağlıyoruz; köşelere çatlağa karşı çapraz şerit ekliyoruz. Sıra şöyledir: proje ve izinler, geçici dikmeler, kesim, şeritler, yapıştırıcının sertleşmesi ve dikmelerin sökülmesi. Boşluğun kirişe ya da kolona yakın olması işi zorlaştırır.

Döşeme ne kadar fazla yük taşır hâle gelir?

Hesaba bağlıdır; karbon lifle kazandırabileceğimiz artışın bir üst sınırı vardır. Kılavuzlardan biri karbonla kazanılan taşıma gücü artışını kural olarak döşemenin güçlendirilmemiş taşıma gücünün %60’ıyla sınırlar (→ Güçlendirmenin sınırı). Bu sınır döşemenin kendi ağırlığı dahil bütün yük içindir; üstüne konacak yükün ne kadar artabileceğini hesap gösterir. Daha fazlası gerekiyorsa alttan çelik kiriş ya da ek destek öneriyoruz. Makinenin ağırlığı, ayaklarının yeri ve titreşimi hesaba girer; döşemenin oturduğu kiriş ve kolonları da kontrol ediyoruz.

Balkon (konsol) döşemesi güçlendirilebilir mi?

Evet. Balkon gibi tek kenarından tutulan döşemede çeken yüz alt değil üst yüzdür; karbon şeritleri bu yüzden üst yüze uyguluyoruz. Şeritler balkonun bağlandığı yerden içerideki döşemeye de uzanır; bu yüzden balkonla birlikte içerideki kaplamanın bir şerit boyunca kaldırılması gerekebilir. Dışarıdaki şeritleri güneşe ve suya karşı kaplamayla koruyoruz. Balkonlarda demirler çoğu zaman sudan paslanır; paslanma varsa önce onarım gerekir.

Karbon lif yangında ne olur?

Epoksi sıcakta yumuşar; korunmayan karbon lif yangında güçlendirme etkisini çabuk kaybeder. Bu yüzden döşemenin güçlendirme olmadan da yükünü bir süre taşıyabildiğini hesapta kontrol ediyor, gerekiyorsa yangın yalıtımı öneriyoruz; yalıtım tavanı birkaç santimetre kalınlaştırır. Ayrıntısı → Karbon lif mi, çelik hasır mı?

Kiracıyım; dükkânın döşemesini güçlendirtebilir miyim?

Mal sahibinin yazılı izniyle; apartmandaysanız kat maliklerinin onayı da gerekebilir. Tavan ve tabanlar ana yapının ortak yeridir; bir malik ortak yerde bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı olmadan inşaat ya da onarım yaptıramaz. Güçlendirmenin zorunlu olduğu mahkemece tespit edilmişse bu onay aranmaz. (Kaynak 4) Dükkânın tavanı yalnız üstteki dairenin tabanıysa kuralın nasıl uygulanacağını ve kimin ne ödeyeceğini bir hukukçuya danışın.

Döşeme güçlendirme: toplantı için tek sayfalık özet

Döşemenin neden güçlendirileceği, yöntemler ve sınırları, işin adımları, izinler ve bizden istenenler tek sayfada. Toplantıya götürün ya da yönetimle paylaşın.

PDF olarak indirin WhatsApp E-posta

Kaynakça

ACI Committee 440 (2017). ACI 440.2R-17 Guide for the Design and Construction of Externally Bonded FRP Systems for Strengthening Concrete Structures (önizleme). https://www.concrete.org/Portals/0/Files/PDF/Previews/440.2R-17_preview.pdf
CNR (2026). CNR-DT 200 R2/2026 Guidelines for the Design, Execution and Inspection of Structural Strengthening Interventions Using Fiber-Reinforced Composites. Consiglio Nazionale delle Ricerche, Roma. https://www.cnr.it/en/node/21660
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018). Resmî Gazete, 18.03.2018, sayı 30364 (mükerrer). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24468&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 4/a, 19; 3194 sayılı İmar Kanunu, md. 21; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, md. 4/1-y, 55/17; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 321. https://www.mevzuat.gov.tr/
Shehab, H.K., Eisa, A.S., El-Awady, K.A. (2017). Strengthening of Cutouts in Existing One-Way Spanning R.C. Flat Slabs Using CFRP Sheets. International Journal of Concrete Structures and Materials, 11(2), 327–341. https://doi.org/10.1007/s40069-017-0186-7
Mercimek, Ö., Ghoroubi, R., Anıl, Ö., Baran, M. (2021). Birden Fazla Boşluklu Çift Doğrultulu Betonarme Döşemelerin Zımbalama Performansının İyileştirilmesi için Tekstil ile Güçlendirilmiş Sıva Şeritler ile Güçlendirilmesi. UMAGD, 13(2), 573–582. https://doi.org/10.29137/umagd.889474
Mohamed, O.A., Kewalramani, M., Khattab, R. (2020). Fiber Reinforced Polymer Laminates for Strengthening of RC Slabs against Punching Shear: A Review. Polymers, 12(3), 685. https://doi.org/10.3390/polym12030685
Erdoğan, H., Binici, B., Özcebe, G. (2010). Punching shear strengthening of flat-slabs with CFRP dowels. Magazine of Concrete Research, 62(7), 465–478. https://doi.org/10.1680/macr.2010.62.7.465
Bal, A. (2024). İşletme Yükleri Değişen Betonarme Kaset Döşemelerin CFRP ile Düşey Yük Kapasitelerinin Arttırılması. Gazi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9(3), 411–422. https://doi.org/10.30855/gmbd.07050775
Magdy, O., Ekaputri, J.J., Hegazy, M., Youssef, A. (2026). Investigation of Reinforced Concrete Slabs Strengthened with Shear-Connected Mesh Jacketing. Civil Engineering Journal, 12(9), 3919–3944. https://doi.org/10.28991/cej-2026-012-09-020
Bissonnette, B., Courard, L., Beushausen, H., Fowler, D., Trevino, M., Vaysburd, A. (2012). Recommendations for the repair, the lining or the strengthening of concrete slabs or pavements with bonded cement-based material overlays (RILEM TC 193-RLS). Materials and Structures, 46(3), 481–494. https://doi.org/10.1617/s11527-012-9929-8
FEMA (2006). FEMA 547 Techniques for the Seismic Rehabilitation of Existing Buildings. https://www.wbdg.org/FFC/DHS/fema547.pdf
Zhou, J., Zhou, Y., Guo, M., Xiang, S. (2026). Fire Performance of FRP-Composites and Strengthened Concrete Structures: A State-of-the-Art Review. Polymers, 18(2), 181. https://doi.org/10.3390/polym18020181
Williams, B.K., Kodur, V.K.R., Bisby, L.A., Green, M.F. (2004). The performance of FRP-strengthened concrete slabs in fire. 4th International Conference on Advanced Composite Materials in Bridges and Structures, Calgary (NRCC-46965). https://nrc-publications.canada.ca/eng/view/accepted/?id=b41115ac-d3f9-4f11-9c63-3774fa0af3ed
Sridhar, R., Aosai, P., Imjai, T., Garcia, R., Shirkol, A., Rahim, N.L. (2024). Performance of an EBR CFRP-strengthened RC slab using 24-h and cyclic load tests: a real case study. Journal of Building Pathology and Rehabilitation, 9(2), 85. https://doi.org/10.1007/s41024-024-00428-0
Sika Yapı Kimyasalları (2020). Ürün Teknik Bilgi Föyü: Sikadur®-330 (uygulama sıcaklığı). https://tur.sika.com/dam/dms/tr01/4/sikadur_-330.pdf · Sika Ltd (2014). Product Data Sheet: Sikadur®-330, baskı 08/12/2014 (kür süreleri).