Yapay Resif: Tasarım, Üretim ve Deniz Tabanına Yerleştirme

Belediye, kurum ve şirket projeleri için yapay resif bloklarını deniz koşuluna göre tasarlıyor, üretimini planlıyor ve deniz tabanına yerleştiriyoruz; yeri ve izlemeyi proje ortağı bilim ekibi belirler.

  • Tasarımblok ve yerleşim planı
  • Üretimdeniz suyuna dayanıklı beton
  • Yerleştirmevinçli tekne, dalgıç

Yapay resif, deniz tabanına bilerek yerleştirilen ve deniz canlılarının tutunup barındığı yapıdır; bugün çoğu, içi boşluklu beton bloklardan kurulur. Doğru yere ve doğru düzende konan bloklar, çıplak bir kum tabanını balığın beslendiği ve saklandığı bir yaşam alanına çevirebilir.

Yapay resif nasıl kurulur?

Yapay resif kurulumu: yer seçimi, blok, indirme, yerleşim ve canlıların gelişiÖnden ve yukarıdan bakılan, ön yüzünden kesilmiş bir deniz: su yüzü, su kütlesi ve kumlu-çakıllı düz deniz tabanı. Solda, uzakta bir deniz çayırı alanı var; resif buraya konmaz. Birinci adımda taban gezilir, deniz çayırı alanı işaretlenir, sağdaki kumlu düz alan seçilir ve köşe noktaları belirir. İkincide tek bir delikli beton resif bloğu yakından görünür: geniş ve ağır taban, içi boşluklu gövde, kenarlarında delikler; ön yarısı kaldırılınca kesitte dolu beton duvarlar ve aradaki boşluk görünür. Üçüncüde vinçli tekne bloğu halatla kontrollü indirir; dalgıç yükün altına girmeden kılavuz halatla bloğu yönlendirir, blok kuma oturur, halat çözülür. Dördüncüde bloklar plana göre aralıklı kümeler hâlinde yerleşir, kümelerin arasında kum koridoru kalır. Beşincide aylar içinde bloklara yosun ve kabuk tutunmaya, balıklar gelmeye başlar; bilim ekibinin dalgıcı izleme için iner ve fotoğraf çeker.

Yapay resif kurulumunun beş adımı

  1. Yeri bilim ekibi seçer: düz, kumlu ya da çakıllı taban. Deniz çayırının üstüne resif konmaz.

  2. Bloğu denize göre tasarlıyoruz: ağır taban devrilme riskini azaltır, boşluklar balığa barınak olur, pürüzlü yüzeye canlı tutunur.

  3. Bloğu vinçli tekneyle halatla indiriyoruz, denize atmıyoruz. Dalgıç yükün altına girmeden, kılavuz halatla bloğu yerine yönlendirir.

  4. Blokları plana göre kümeler hâlinde yerleştiriyoruz; yerleşimden sonra her kümenin yeri dalışla doğrulanıp koordinatla kayda geçer.

  5. Aylar içinde bloklara yosun ve kabuk tutunmaya, balıklar gelmeye başlar. Gelişimi bilim ekibi izleme dalışlarıyla kayda alır.

Resifi doğru yere, doğru blokla ve kontrollü yerleşimle kuruyoruz; gelişimini bilim ekibi izler.

Yapay resif projesinde en çok merak edilenler

  • Ne işe yarar?

    Balığa barınak, deniz canlılarına tutunacak sert yüzey sağlar. Kıyı balıkçılığını desteklemek, deniz çayırını korumak ya da dalış alanı kurmak için yapılır.

  • Nereye konur?

    Bilim ekibinin seçtiği boş, düz, kumlu ya da çakıllı tabana. Deniz çayırının ve doğal kayalığın üstüne, gemi yoluna ve demir yerine konmaz.

  • Hangi izin gerekir?

    Tarım ve Orman Bakanlığının izni. Blokların indirileceği günler için liman başkanlığından da izin alınır.

  • Resifte balık tutulur mu?

    Haritadaki resif sahasında ticari avda yalnız olta, çapari ve parakete kullanılabilir. Ağla çalışan tekneler bu alanın dışında kalır; Edremit’teki sahada av tamamen yasak.

  • Süreyi ve maliyeti ne belirler?

    Blok sayısı ve tipi, yerin derinliği ve kıyıya uzaklığı, iznin ne zaman çıktığı. Bloklar döküldükten sonra birkaç hafta sertleşir; yerleştirme blok sayısına ve havaya göre günler ya da haftalar sürer. Takvimi ve rakamı yer ve blok netleşince veriyoruz.

  • Kurula ne götürürüm?

    Tek sayfalık özeti. Meclisiniz, yönetim kurulunuz ya da destek başvurunuz için hazırladık. → PDF olarak indirin

Yapay resif nedir, ne işe yarar?

Yapay resif, kumlu ve düz bir tabanda bulunmayan iki şeyi ekler: canlıların tutunacağı sert yüzeyi ve balığın saklanacağı boşluğu. Mevzuat onu, hassas ekosistemleri korumak ve balıkçılığı geliştirmek için tasarlanıp tabana yerleştirilen, su canlılarına özel yapay barınak diye tanımlıyor. (Kaynak 1: Ticari su ürünleri avcılığı tebliği, 2024/20 · m. 50/9)

Projenizin amacı Resifi nasıl kuruyoruz?
Kıyı balıkçılığını desteklemek Boşluklu bloklardan kümeler; yer, av sahasına göre seçilir
Deniz çayırını korumak Çayır alanının kenarına, trolün geçtiği hatta anti-trol blokları, yani trol ağının takıldığı ağır bloklar; dibi tarayan trol bu alanda zorlaşır
Deniz yaşamını zenginleştirmek Farklı boyda boşlukları olan bloklar; korunan çayıra ve kayalığa yakın, ama üstünde değil
Dalış alanı kurmak Dalgıcın güvenle gezebileceği derinlikte ve düzende kümeler

Türkiye’deki projelerin ilk sonuçları umut verici. Burhaniye–Gömeç’te 450 resifin konduğu alanda proje ekibi, birinci yılın sonunda tür çeşitliliğinde %20 artış kaydetti. Marmara Adaları’ndaki 280 resifte şirketin proje ekibi bir yılda 33 tür saydı. Ama sonuç kendiliğinden gelmiyor: Türkiye’de yayımlanmış çalışmalarda incelenen resif alanlarının yalnız üçte birinden biraz fazlasında tür artışı raporlandı; ötekilerde artış görülmedi ya da ölçülmedi. (Kaynak 2,3,4: Sarı, 2024 (Burhaniye–Gömeç); Akçansa, 2024 (Marmara Adası); Kaya ve Lök, 2026 · Tablo 4) Yazarlar farkı yer seçimine, tasarıma ve izlemenin süresine bağlıyor; bu yüzden yeri, bloğu ve izlemeyi bilim ekibiyle ilk günden birlikte planlıyoruz.

Yapay resif nasıl tasarlanır: yer ve blok

Resif, nereye ve hangi blokla konduğuna göre şekillenir. Yeri bilim ekibi tabanı, akıntıyı ve canlıları inceleyerek seçer; bloğu biz o yerin dalgasına, akıntısına ve tabanına göre tasarlıyoruz.

Yer seçiminde kural basit: resif boş tabana konur, var olan yaşamın üstüne konmaz. Korunan deniz çayırı ve pina (koruma altındaki iri bir deniz midyesi) alanları, doğal kayalık, gemi yolu ve kablo hattı dışarıda kalır. (Kaynak 5,6: Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §4.1; Akdeniz özel koruma protokolü, Ek-II, 2013 · Ek-II)

Ağır blok her zaman iyi değildir: çamurlu tabanda, ağırlığını taşıyacak genişlikte tabanı olmayan blok gömülür. Bu yüzden bloğun ağırlığını ve taban genişliğini deniz tabanının taşıyabileceğine göre hesaplıyoruz.

Blokta neye dikkat ediyoruz?

  • Ağır ve geniş taban

    Ağırlığı geniş bir tabana yayılan blok dalgada devrilmeye, yumuşak tabana gömülmeye karşı dayanıklıdır.

  • Deniz suyuna dayanıklı beton

    Yoğun, az sulu ve tatlı suyla dökülen beton tuzlu suda uzun yıllar dayanır.

  • Boşluk ve delik

    Farklı boyda boşluklar, farklı balığa ve kabuklu canlıya barınak olur.

  • Pürüzlü yüzey

    Pürüzlü yüzeye yosun ve kabuklu canlılar daha kolay tutunur.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinBlok betonu ve dayanımı: nasıl hesaplıyoruz?
  • Ömür Bloğu ve yerleşimi, fırtınalar dahil en az 30 yıl bütün ve yerinde kalacak şekilde tasarlıyoruz; uluslararası kılavuz da bu süreyi öneriyor. (Kaynak 5: Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §4.2)
  • Beton Resif bloğu için mevzuatta zorunlu bir beton sınıfı bulunamadı. Kıyı yapılarında sürekli su içindeki beton için verilen deniz suyu sınıfı değerlerini esas alıyoruz: su/çimento oranı en çok 0,50, dayanım en az C35/45, çimento en az 320 kg/m³. Bu değerler içinde çelik olan beton için verilir; çeliksiz blokta da betonu aynı sıkılıkta döküyoruz. Karışım suyu tatlı sudur, deniz suyuyla beton dökülmez. (Kaynak 7,8: Kıyı yapıları teknik esasları, 2016 · §8, Tablo 8.2a; DSİ Beton İşleri Teknik Şartnamesi, 2024 · §4.5)
  • Blok ölçüsü Türkiye’deki projelerde kenarı 1–1,5 m olan içi boş beton küpler kullanıldı; bir blok yaklaşık 0,8–2,7 ton geldi, en sık kullanılan 1,2 m’lik küp yaklaşık 1,5 ton. (Kaynak 9: Düzbastılar ve ark., 2012 (Ege Üniversitesi) · s. 7–8) Ölçüyü yerin dalgasına, derinliğine ve tekneye göre seçiyoruz.
  • Donatı Blok donatısız ya da donatılı olabilir; donatı varsa paslanmaması için kalın beton örtüsü bırakılır. Kaldırma kulakları hem indirmede hem gerekirse geri almada işe yarar.
  • Kür ve yüzey Blok sertleşmesini tamamlamadan denize gitmez. Bir deneyde yüzeye sürülen kür bileşiği canlı yerleşimini azalttı; kalıp yağını ve kür yöntemini buna göre seçiyor, yüzeyi pürüzlü bırakıyoruz. (Kaynak 10: Hayek ve ark., 2021)
  • Devrilme ve kayma Bloğun ağırlığı ve tabana sürtünmesi, o yerin en büyük fırtına dalgası ve akıntısının kuvvetiyle karşılaştırılır; dalganın tabandaki etkisi sığ suda artar. Bu yüzden blok ağırlığını ve derinliği birlikte hesaplıyoruz. (Kaynak 5: Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §4.1)
  • Gömülme ve oyulma Çamurlu tabandan ve dere ağzı gibi yoğun çökelme olan yerlerden kaçınılır; yumuşak tabanda belirleyici olan, ağırlığın taban alanına oranıdır. Akıntı bloğun dibindeki kumu süpürüp çukur açabilir (oyulma): bir sayısal çalışmada akıntı hızı iki katına çıkınca oyulma çukuru on kata kadar derinleşti. Hesabı olağan değil, fırtına koşuluna göre yapıyoruz. (Kaynak 5,11: Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §4.1, §4.3; Bordbar ve ark., 2025)
  • Derinlik Yayımlanmış çalışmalardaki resif alanlarının çoğu 15–30 m derinlikte; ortalama 20,5 m. (Kaynak 4: Kaya ve Lök, 2026 · Tablo 3) Derinliği dalga, seyir ve izleme dalışının güvenliği birlikte belirler.
  • Yükseklik ve açıklık Ordu’daki bir çalışmada esas alınan kurala göre resif kümesinin yüksekliği su derinliğinin üçte birini geçmez. (Kaynak 12: Aydın ve Altaş, 2015 · §2.2) Kümenin üstünde, bölgede çalışan teknelerin su çekimine (teknenin suya gömülü derinliği) yetecek açıklık bırakıyoruz.

Özetle: Yanlış yere konan sağlam blok bile gömülebilir ya da korunması gereken yaşamın üstüne düşebilir; bu yüzden yeri ve bloğu birlikte seçiyoruz.

Videodan bir kare: iki dalgıç su altında sargı malzemesiyle çalışıyor

Su altında nasıl çalışıyoruz

Bir liman işimizden, resif işi değil · video 2026

  • Videoda

    Bir limanın kazıklarını su altında temizleyip karbon elyafla sarıyoruz: deniz yapısının su altındaki kısmında böyle çalışıyoruz.

  • Resifte

    Resif blokları vinçli tekneden halatla indirilir; dalgıç yükün altına girmeden bloğu yönlendirir ve yerleşimi kayda alır. Su altı çalışması dalış planıyla yürür.

Blokları deniz tabanına nasıl yerleştiriyoruz?

Blokları vinçli tekneyle, halata bağlı olarak tek tek indiriyor ve tabanda plana göre yerleştiriyoruz. Dalgıç yükün altına girmeden bloğu kılavuz halatla yönlendirir; blok oturunca bağlantıyı çözer.

Bloklar karada üretilir ve sertleşmesini tamamlamadan denize gitmez. Her kümenin yeri uydu konumlamayla bulunur ve geçici şamandırayla işaretlenir; bloklar plana göre kümeler hâlinde kurulur. Yerleşimden sonra kümeleri dalışla ve gerekirse sonarla doğruluyor; her kümenin koordinatını, dalış görüntüsünü ve yerleşim raporunu teslim ediyoruz. Koordinatlar resif sahasının seyir haritasına işlenmesinde de kullanılabilir.

Yanlış uygulama Ne olur? Biz nasıl yapıyoruz?
Blokları tekneden serbest bırakmak Bloklar plandaki yerden sapar, dağılır ya da gömülür; Zonguldak’taki bir çalışmada bloklar hedeflenen derinlikten sığa düştü, üçte biri gömüldü (Kaynak 5,9: Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §5.1.3; Düzbastılar ve ark., 2012 (Ege Üniversitesi) · s. 8) Vinçle ve halatla, tek tek indiriyoruz
Blokları plansız saçmak Dağınık bloklar barınak oluşturmaz; izlemek ve kayda geçirmek de zorlaşır Plandaki koordinatlara, kümeler hâlinde
Hurda lastik, araç ya da temizlenmemiş metal atmak Lastik zamanla dağılıp sürüklenir, otomobil gövdesi birkaç yılda çürüyüp zararlı madde bırakır; sonradan çıkarılması gerekebilir (Kaynak 5,13: Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §4.3; Florida çevre kurumu, 2023 (lastik resfinin sökülmesi)) Yalnız resif için üretilmiş beton blok

Resif projenizin yerini ve ölçeğini konuşalım.

Kıyınızı, düşündüğünüz blok sayısını ve proje ortaklarınızı yazın; bloktan yerleştirmeye kadar adımları birlikte netleştirelim.

WhatsApp'tan yazın

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Yapay resif projesi nasıl yürür, kim izin verir?

Yapay resif için izni Tarım ve Orman Bakanlığı verir; blokların indirileceği günler için liman başkanlığından da izin alınır. Projeyi çoğu zaman bir belediye, kamu kurumu ya da şirket yürütür; yer seçiminde ve izlemede bir üniversite ortak olur, kooperatifler paydaştır.

Bakanlık izni, ticari su ürünleri avcılığını düzenleyen tebliğde yazılı; dalgıçla çalışılan kısım için liman başkanlığından ayrıca dalış izni (dalış müsaadesi) alınır. (Kaynak 1,14,15: Ticari su ürünleri avcılığı tebliği, 2024/20 · m. 50/9; Limanlar Yönetmeliği · m. 22/2; Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği · m. 8)

Burhaniye–Gömeç’te ortak başvuru işe yaradı. Bakanlıktan hem izin hem kaynak isteyen ilk başvuru olumsuz dönmüştü. Belediyeler, ticaret odası, kalkınma ajansı ve üniversite kendi imkânlarıyla birlikte başvurunca izin kısa sürede çıktı. Projenin bilim yürütücüsü, izin başvurusunda resifi kaçak avı önleme gerekçesiyle sunmanın izni zorlaştırabileceğini yazıyor. (Kaynak 2: Sarı, 2024 (Burhaniye–Gömeç)) İşe izin çıktıktan sonra başlıyoruz.

  1. Amaç ve ortaklar

    Proje sahibini, bölgeyi ve resiften beklentiyi konuşuyoruz: ilk değerlendirme.

  2. Yer ve blok

    Yeri ve tabanı bilim ekibi inceler; blok tipini, sayısını ve yerleşim planını birlikte belirliyoruz.

  3. İzin

    İzin başvurusu Bakanlığa yapılır; izin çıkmadan üretime ve yerleştirmeye geçmiyoruz.

  4. Üretim ve yerleştirme

    Bloklar karada üretilip sertleşir; vinçli tekneyle plana göre yerleştiriyoruz.

  5. Kayıt ve izleme

    Her kümenin yerini kayda geçiriyoruz; izlemeyi bilim ekibi sürdürür.

Kim ne yapar? Proje sahibi amacı ve bütçeyi belirler, ortakları bir araya getirir ve izne başvurur; sponsorlar da paydaş olabilir. Bilim ekibi (üniversite) yeri seçer, canlıları yerleştirmeden önce ve sonra sayar, izleme raporunu yazar. Biz bloğu tasarlar ya da bilim ekibinin tasarladığı bloğu uygular, üretimi planlar ve denetler, blokları taşıyıp yerleştirir ve her kümenin yerini kayda geçiririz. Bilim ortağınız henüz yoksa, kiminle çalışılabileceğini ilk görüşmede birlikte konuşuyoruz.

Sık sorulan sorular

Yapay resifi kim izler?

İzlemeyi proje ortağı bilim ekibi, düzenli dalışlarla yapar. İzleme raporu tür sayısını ve bolluğu yerleştirmeden önceki durumla karşılaştırır; başarı ölçütleri baştan konur, uzmanlar en az 3–5 yıl izleme öneriyor. (Kaynak 4,5: Kaya ve Lök, 2026 · Sonuç ve öneriler; Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §7.3) İzleme dalışının ve deniz biliminin ayrıntısını su altı bilimsel araştırma sayfamızda anlatıyoruz; yerleştirdiğimiz her kümenin koordinatı izleme ekibine teslim edilir.

Ticari avda olta, çapari ve parakete (iğneli olta takımları) kullanılabilir; öteki av araçları yasak. Ticari avcılık tebliğine göre bu kural, seyir haritasında yapay resif sahası olarak gösterilen alanlarda geçerli; Edremit’teki resif sahasında ise avcılık tamamen yasak. (Kaynak 1: Ticari su ürünleri avcılığı tebliği, 2024/20 · m. 8/1-e, m. 5/1-r) Alanın yerini ve büyüklüğünü kooperatifle birlikte planlamak balıkçının kaygısını baştan azaltır.

Resif malzemesinde aranan şart denizi kirletmemesidir; resif için üretilen beton bu şartı karşılayan malzemelerdendir. Resif malzemesi inert olmalı, yani suda çözünerek ya da aşınarak kirlilik yaratmamalı ve atık olmamalı; Türkiye’de yayımlanmış çalışmalardaki resif alanlarında en sık kullanılan malzeme de beton. (Kaynak 16,4: Akdeniz yapay resif kılavuzu, 2019 · §14–16; Kaya ve Lök, 2026 · Tablo 3) Boya, lastik ya da hurda gibi zararlı malzeme kullanmıyoruz.

Her batırılan araç resif olmaz. Gemi ancak yakıt, boya ve asbest gibi zararlı maddelerden temizlenip izinle ve uygun yere konursa resif olabilir; bu temizlik zor ve pahalıdır. Eski otomobil, otobüs ve vagon gibi araçlar ise kısa sürede çürüyüp zararlı madde bırakabilir; resif bilimcileri bu kullanımı önermiyor. (Kaynak 16,5,2: Akdeniz yapay resif kılavuzu, 2019 · §55–56; Fabi ve ark., 2015 (FAO kılavuzu) · §4.3; Sarı, 2024 (Burhaniye–Gömeç)) Balık ve deniz yaşamı için kurulan resiflerde, resif için üretilmiş beton bloğu kullanıyoruz.

İlk aylarda başlar, yıllarca sürer. Burhaniye–Gömeç’te proje ekibi üçüncü ayda canlı topluluğunda gözle görülür artış kaydetti; altıncı ayda eşkina, karagöz ve çipura gibi balıklar yerleşmeye, bloklar yosun ve kabuklu canlılarla kaplanmaya başladı. (Kaynak 2: Sarı, 2024 (Burhaniye–Gömeç))

Doğru yerde ve doğru blokla kurulan beton resif onlarca yıl yerinde kalabilir; bloğu ve yerleşimi en az 30 yıl hedefiyle tasarlıyoruz. Bu süre Türkiye’deki çalışmalarda da esas alınıyor; Marmara Adaları’nda projeyi yürüten şirketin ikinci yıl izleme raporunda gömülme ya da dengesini yitirme görülmedi. (Kaynak 12,17: Aydın ve Altaş, 2015 · s. 125; Forbes Türkiye, 2025 (ikinci izleme raporu))

Resif projesi ortakların işidir: bilim ekibi yeri seçer ve izler, uygulayıcı bloğu üretip yerleştirir. Uygulayıcıda bakılacaklar: bloğu deniz koşuluna göre kimin hesapladığı, tekne ve vinç, dalış planı ve yerleşimin nasıl kayda geçeceği. Teklifimizde bunları, blokların nerede üretileceğini ve izin sorumluluğunu tek tek yazıyoruz.

Yapay resif projesi: kurul ve meclis için tek sayfalık özet

Ne yapılır, kim karar verir, hangi izinler, iş hangi adımlarla yürür, süreyi ve maliyeti ne belirler: tek sayfada. Yönetim kurulunuza ya da satın alma biriminize götürün.

Kaynakça

  1. Tarım ve Orman Bakanlığı (2024). 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2024/20). Resmî Gazete, 11.08.2024, sayı 32629 (geçerlilik 1.9.2024–31.8.2028). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240811-3.htm
  2. Sarı, M. (2024, 26 Haziran). Yapay Resife Yeniden Bakmak: Burhaniye-Gömeç Yapay Resif Uygulamaları. Marmara Belediyeler Birliği. https://www.marmara.gov.tr/tr/yapay-resife-yeniden-bakmak-burhaniye-gomec-yapay-resif-uygulamalari
  3. Akçansa (2024, 13 Kasım). Yapay Resifler bir yılda 33 farklı deniz canlısına yuva oldu. (erişim: 8 Kasım 2026) https://www.akcansa.com.tr/akcansa/yapay-resifler-bir-yilda-33-farkli-deniz-canlisina-yuva-oldu/
  4. Kaya, Y., Lök, A. (2026). A meta-synthesis of artificial reef studies in Türkiye. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 43(1), 48–58. https://doi.org/10.12714/egejfas.43.1.06
  5. Fabi, G., Scarcella, G., Spagnolo, A., Bortone, S.A., Charbonnel, E., Goutayer, J.J., Haddad, N., Lök, A., Trommelen, M. (2015). Practical guidelines for the use of artificial reefs in the Mediterranean and the Black Sea. GFCM Studies and Reviews No. 96. Rome: FAO. https://www.fao.org/3/a-i4879e.pdf
  6. UNEP/MAP (2013). Decision IG.21/6: Amendments of the Annexes II and III to the Protocol concerning Specially Protected Areas and Biological Diversity in the Mediterranean. UNEP(DEPI)/MED IG.21/9, s. 137–141. https://www.exteriores.gob.es/es/ServiciosAlCiudadano/TratadosInternacionales/Documents/TratadosDeLosQueEspanaEsDepositaria/Mar_Mediterraneo/705_3_EnmiendasAnexosIIyIII_ProtocoloDiversidadBiologica_Estambul_6-12-2013/Texto%20ingles%20Decision%20IG.21-6.pdf
  7. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (2016). Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları (koord. Y. Yüksel). https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-planlama-ve-tasarim-teknik-esaslari/teknikesas.pdf
  8. Tarım ve Orman Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (2024, Ekim). Beton İşleri Teknik Şartnamesi. Ankara.
  9. Düzbastılar, F.O., Metin, C., Lök, A., Ulaş, A. vd. (2012). Lithophaga lithophaga (L., 1758) Üretimi İçin Türe Özgü Yapay Resif Ünitelerinin Tasarlanması ve Uygulanması. Ege Üniversitesi BAP Kesin Raporu, Proje No 2010/SAUM/003. https://saum.ege.edu.tr/files/saum/icerik/2010SAUM003.pdf
  10. Hayek, M., Salgues, M., Souche, J.-C., Cunge, E., Giraudel, C., Paireau, O. (2021). Influence of the Intrinsic Characteristics of Cementitious Materials on Biofouling in the Marine Environment. Sustainability, 13(5), 2625. https://doi.org/10.3390/su13052625
  11. Bordbar, A., Knir, J., Kelefouras, V., Hickling, S.J.S., Short, H., Lee, Y.C. (2025). Flow Dynamics and Local Scour Around Seabed-Mounted Artificial Reefs: A Case Study from Torbay, UK. Journal of Marine Science and Engineering, 13(8), 1425. https://doi.org/10.3390/jmse13081425
  12. Aydın, M., Altaş, S. (2015). Ordu Bölgesi’nde Yapay Habitat Alanlarının Belirlenmesi ve Ön Deneme Çalışmaları. Türk Denizcilik ve Deniz Bilimleri Dergisi, 1(2), 124–134. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/565733
  13. Florida Department of Environmental Protection (2023, 4 Nisan). Osborne Reef Waste Tire Removal Project (özet). https://floridadep.gov/sites/default/files/OsborneReefProject%20Summary_%20041323.pdf
  14. Limanlar Yönetmeliği. Resmî Gazete, 31.10.2012, sayı 28453 (değişikliklerle, son 30.08.2025, sayı 33002). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16726&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  15. Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.09.1997, sayı 23098 (değişikliklerle, son 04.06.2020, sayı 31145). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5689&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  16. UNEP/MAP (2019). Decision IG.24/12: Updated Guidelines Regulating the Placement of Artificial Reefs at Sea. UNEP/MED IG.24/22, s. 664 vd. https://www.miteco.gob.es/content/dam/miteco/es/costas/temas/proteccion-medio-marino/arupdated_tcm30-534407.pdf
  17. Forbes Türkiye (2025, 26 Kasım). Marmara Adaları’nda resifler biyoçeşitlilikte artış sağladı. https://www.forbes.com.tr/surdurulebilirlik/marmara-adalari-nda-resifler-biyocesitlikte-artis-sagladi

Son güncelleme:

Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Murat Beşoğlu

İnşaat mühendisi

Unvan
Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
Eğitim
İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
Yaklaşım
Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.

Ekibimiz

Yapay resif projenizi birlikte planlayalım.

Proje sahibini, bölgeyi, izin durumunu ve takvimi paylaşın; bloğu, üretimi ve yerleştirmeyi projeye göre planlayalım.

Teklif isteyin

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48