Kiriş Güçlendirme: Nedir, Yöntemleri ve FRP Uygulaması

Tavanınızdaki kiriş çatlamış, sarkmış ya da delinmişse nedenini yerinde ölçüyor, hesaba dayalı bir projeyle güçlendiriyor ve uygulamayı kendi ekibimizle yapıyoruz.

Mühendisle görüşün

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

  • 1997'den beriyapısal güçlendirme
  • Hesaplı projedepremde TBDY 2018'e göre
  • Akademik incelemeprojede ikinci göz

Kiriş güçlendirme, döşemenin yükünü kolonlara taşıyan kirişin taşıma gücünü artıran ya da çatlamış, delinmiş, paslanmış bir kirişi yeniden güvenli hâle getiren mühendislik uygulamasıdır. Kiriş; karbon fiber (FRP, yani lifli polimer: reçineyle yapıştırılan karbon lifli plaka ya da kumaş), çelik veya betonarme mantoyla güçlendirilir. Yöntemi, kirişin neden zorlandığı belirler.

Kiriş, binanın yatay taşıyıcısıdır: üstündeki döşemeyi ve duvarları taşır, yükü iki ucundaki kolonlara verir → Kiriş nedir, çeşitleri nelerdir? · Binanın bütününe bakan proje için → Bina güçlendirme

Kiriş nereden zorlanır, nasıl güçlendirilir?

İki kolon arasındaki betonarme kirişin alttan görünüşü: seçilen sorunda önce çatlaklar, sonra güçlendirme katmanları adım adım gösterilir.

Sarkıyor ya da yük artacak: dört adım

  1. Kirişin ortasında alttan yukarı düşey çatlaklar ve sarkma. Asma kat ya da ağır makine gelecekse kiriş çatlamadan önce güçlendirilir; yük çok artacaksa başka yöntem de gerekebilir.

  2. Sıva sökülür, alt yüz pürüzlendirilir; 0,5 mm'den geniş çatlaklar enjeksiyonla doldurulur.

  3. Lifler kiriş boyunca uzanır; karbon fiber, kirişin alttaki demirine dışarıdan eklenmiş bir demir gibi çalışır.

  4. Alt yüzdeki karbon fiber, kirişi üç yüzden saran aralıklı şeritlerle tutturulur. Şeritler, betondan ayrılmaya başlayan karbon fiberi tutar; böylece kiriş daha çok yük alabilir.

Uçta eğik çatlak: dört adım

  1. Kolona yakın bölgede yaklaşık 45° eğik çatlak: kirişin çapraz yarılmaya (kesmeye) zorlandığını gösterir.

  2. Kirişin köşeleri en az 3 cm yarıçapla yuvarlatılır; keskin köşe lifleri keser.

  3. Karbon kumaş şeritler kirişe dik sarılır. Deprem güçlendirmesinde yönetmelik tam sargı ister: şerit, döşemede açılan dar yarıklardan geçer.

  4. Sargının uçları en az 20 cm üst üste biner; sertleşip kontrol edildikten sonra yüzey kaplanır.

Delinmiş kiriş: dört adım

  1. Klima, doğalgaz ya da havalandırma için kirişin gövdesine açılmış delik; bazen bir etriye de kesilmiştir.

  2. Tarama cihazı hangi demirin kesildiğini gösterir. Deliğin büyüklüğü ve kolona uzaklığı riski etkiler.

  3. Deliğin iki yanına U şeritler, onların üzerine deliğin çevresinde çapraz şeritler yapıştırılır.

  4. Şerit uçları betona gömülen lif demetleriyle (fitil ankraj) bağlanır. Çok büyük delikte karbon fiber tek başına yetmeyebilir.

Plaka ile kumaşın farkı → Karbon fiber plaka nedir?

Kısaca: tehlikeli mi, ne kadar sürer, ne tutar?

  • Tehlikeli mi?

    Büyüyen çatlak, artan sarkma, kolona yakın eğik çatlak ya da büyük delik varsa mühendis görene kadar o bölümü kullanmayın. Diğer çatlakların önemini yeri ve türü belirler → İlk ne yapmalı?

  • Ne kadar sürer?

    Karbon fiberde kısa, mantoda uzun. Karbon fiberde beton dökülmez; yalnız yapıştırıcı epoksinin tam sertleşmesi sıcaklığa göre 2–7 gün sürer. Mantoda kalıp, beton ve bekleme eklenir. Kesin takvim incelemeden sonra yazılır.

  • Ne tutar?

    Kiriş sayısı, yöntem ve söküm belirler. Asma tavanı, tesisatı ya da sıvayı açıp kapatmak, ruhsat ve gerekiyorsa yapı denetimi de maliyete girer; fiyat incelemeden sonra verilir.

  • Evden ya da işyerinden çıkmak gerekir mi?

    Çoğu işte bütün bina değil, çalışılan bölüm etkilenir. Kiriş tam sarılacaksa ya da dıştan etriye eklenecekse üst kattaki döşeme de açılır. Reçine kokusu için alan havalandırılır; kullanıcıların bir süre yer değiştirmesi gerekebilir.

  • Kim karar verir?

    Kiriş, dairenizin içinde olsa da ortak yerdir. Apartmanda bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı gerekir; işi kiracı olarak siz yaptıracaksanız mal sahibinin yazılı izni de. Kurul için tek sayfalık özet → PDF olarak indirin

  • Neyle başlanır?

    Yerinde inceleme ile. Çatlak haritası, demir taraması ve gerekirse karot (betondan alınan silindir numune) kirişin neden zorlandığını gösterir. Yük artacaksa makine ağırlığı ve yerleşim planı da istenir.

Kirişte hangi belirti güçlendirme gerektirir?

Kiriş, taşıması gereken yükü güvenle taşıyamadığında ya da depremde aniden kırılabileceği anlaşıldığında güçlendirilir. Aşağıdaki işaretlerden biri tavanınızda varsa kirişi bir mühendise gösterin.

Kirişin güçlendirilmesini gerektiren yedi durum

  • Ortada sarkma ve çatlak

    Kirişin ortasında alttan yukarı düşey çatlaklar ve gözle görülen sarkma, kirişin bükülmeye zorlandığını gösterebilir.

  • Uca yakın eğik çatlak

    Kolona yakın bölgede yaklaşık 45° eğik çatlak kesme (çapraz yarılma) belirtisidir. Kesme kırılması uyarı vermeden olur.

  • Delinmiş ya da kesilmiş kiriş

    Klima ya da doğalgaz için açılan delik kirişin hesabında yoktur. Ne yapılacağı hemen aşağıda.

  • Pas lekesi, kabarma, dökülen beton

    Nemli yerlerde (banyo altı, otopark) görülebilir. Paslanma arttıkça kirişin taşıma gücü ve sünekliği azalır.

  • Yeni yük

    Asma kat, raf sistemi, ağır makine ya da konuttan işyerine dönüşüm: yük değişince kirişin hesabı yeniden yapılır.

  • Raporda “yetersiz” yazıyor

    2000 öncesi binalarda seyrek etriye (boyuna demirleri saran halka demir) ve kiriş demirlerinin kolona yetersiz bağlanması yaygındı. (Kaynak 10: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, 2023 · s. 4) Performans analizi kirişin açığını sayıyla gösterir.

  • Depremden sonra hasar

    Kirişte çatlak, kabuk atma ya da birleşim yerinde ezilme. Hasarlı binanın güvenliği olağan yöntemlerle belirlenemez; hasarlı elemanların hesaba nasıl katılacağına mühendis karar verir. (Kaynak 1: TBDY 2018 · 15.1.6–15.1.7)

  • Emin değil misiniz?

    Belirtiyi anlatın, bir mühendis yerinde baksın.

    Ön görüşme isteyin

Kesin tespit mühendis işidir: aynı görünen çatlak bir kirişte yüzeysel, ötekinde tehlikeli olabilir. → Deprem performans analizi · Taşıyıcı sistemde sorun belirtileri · Kolon güçlendirme

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinYalnız kirişi güçlendirmek yeter mi?

Her zaman değil. Yönetmelik kolon, kiriş ve birleşim gibi tek tek elemanları güçlendirmeyi eleman güçlendirmesi, binaya perde ya da yeni eleman eklemeyi sistem güçlendirmesi diye ayırır. (Kaynak 1: TBDY 2018 · 15.9.3) Analiz bazen sorunun kirişte değil kolonda ya da perde eksikliğinde olduğunu gösterir.

Depremde binadan beklenen, kirişlerin kolonlardan önce akması, yani hasarın önce kirişlerde toplanmasıdır; kolonlar ayakta kalıp binayı taşımayı sürdürür. Buna güçlü kolon, zayıf kiriş ilkesi denir. Yeni binalarda yönetmelik, bir düğüm noktasında kolonların kirişlerden en az %20 güçlü olmasını ister. Yalnız düşey yüke göre tasarlanmış eski binalarda ise kolonlar çoğu zaman kirişlerden zayıftır; böyle bir binada önce kolonlar güçlendirilir. Kirişin kolona yakın bölgedeki eğilme dayanımını gereğinden fazla artırmak, depremde zorlanmayı kolona kaydırabilir. (Kaynak 3,1,4: FEMA, 2006 · s. 12-32, 12-40; TBDY 2018 · 7.3.5.1; CNR, 2026 · §4.8.2.3.2, §4.8.2) Bu yüzden kiriş, binanın hesabı içinde ele alınır → Döşeme güçlendirme

Tavanda çatlak, sarkma ya da delik: ilk ne yapmalı?

Çatlağı ve deliği olduğu gibi bırakın, fotoğraflayın ve bir mühendise gösterin. Beklerken yapılacaklar dört adımdır.

Bugün yapılacaklar: dört adım

  1. Fotoğraflayın, işaretleyin

    Çatlağın ve deliğin fotoğrafını çekin. Çatlağın iki ucunu kalemle işaretleyip tarih yazın; büyüyüp büyümediği böyle anlaşılır.

  2. Kapatmayın, büyütmeyin

    Deliği genişletmeyin; çatlağı ve deliği alçı ya da köpükle kapatmayın. Mühendis kesilen demiri görebilmeli.

  3. Yükü azaltın

    Kirişin taşıdığı döşemeye ağır eşya ve raf koymayın, kirişe bir şey asmayın. Çatlak büyüyorsa, sarkma artıyorsa ya da kolona yakın eğik çatlak veya büyük delik varsa mühendis görene kadar o bölümü kullanmayın. Geçici desteğe mühendis karar verir.

  4. Haber verin

    Fotoğrafları bir mühendise gönderin. Kiracıysanız mal sahibine, apartmandaysanız yönetime de bildirin.

Delik kirişin sarkmasını artırır, kırılma biçimini de değiştirebilir; kolona yakın ve büyük deliklerde risk büyür. (Kaynak 8,7: Kalkan ve ark., 2019; Mohammady ve ark., 2022) Onarım, demir taramasından sonra projelendirilir.

Delik tadilatta açıldıysa sorumluluk da konuşulur. Kiralananı kullanılabilir tutmak kural olarak kiraya verenin işidir; ama deliği kiracının ya da bir malikin ustası açtıysa zarardan o da sorumlu olabilir. (Kaynak 12: Mevzuat · TBK md. 301, TBK md. 316, KMK md. 18, 19, 20) Kimin ödeyeceğini bir hukukçuya danışın.

Kiriş güçlendirme yöntemleri: karbon fiber, çelik ve betonarme manto

Yöntem, kirişin eksiğine göre seçilir: sarkan kirişte alt yüz, uçtan yarılan kirişte yanlar güçlendirilir. Karbon fiber ve yapıştırılan çelik levha kirişi neredeyse kalınlaştırmaz; yangın koruması gerekiyorsa kaplama kalınlığı eklenir. Betonarme manto kirişi büyütür; tavanı ve tesisatı etkileyebilir, iş uzar. (Kaynak 3: FEMA, 2006 · s. 12-39–12-40)

YöntemNe kazandırır? Tavan alçalır mı?Süre ve çalışma Ne zaman seçilir, sınırı ne?
Karbon fiber (FRP) plaka ve kumaş Alt yüze karbon fiber: kiriş daha çok yük taşır (eğilme). Yanlara sargı: çapraz yarılmayı önler (kesme) Neredeyse hiç: birkaç milimetrelik kat; yangın koruması gerekirse kaplama kalınlığı eklenir Kısa: beton dökülmez; reçine için havalandırma Tavan yüksekliği önemliyse, iş kısa sürmeliyse. Zayıf beton, süren pas, sıcak ortam ve yangında tek başına yetmeyebilir
Çelik: yapıştırılan levha, dıştan etriye Alt yüze levha: eğilme dayanımı ve uyararak kopma (süneklik). Dıştan etriye: kesme dayanımı Az: levha ya da kiriş altındaki çelik profil kadar Delme, bulon ya da kaynak; dıştan etriyede döşemedeki delikler sonra betonla doldurulur Kesme için dıştan etriye, eğilme için yapıştırılan levha. Karbon fiberle birlikte kullanılırsa araya yalıtım konur. Kalın levhanın montajı zor; pas ve yangın koruması şart
Betonarme manto (kesit büyütme) Kiriş yeni demir ve betonla büyür, daha çok yük taşır Evet: kiriş altta ve yanlarda kalınlaşır Uzun: kalıp, demir, beton ve bekleme; çalışılan bölüm kullanılamaz Hasar büyükse ya da büyük artış gerekiyorsa. Tavan, tesisat ve alan kaybı, ek ağırlık, uzun süre
Mevcut kiriş ve döşeme (kesit)Güçlendirme Dayanak: TBDY 2018; ACI 440.2R-17; FEMA 547 (2006); CNR-DT 200 R2/2026; Aykaç ve Acar (2014).

Malzemelerin ayrıntısı → Karbon fiber plaka nedir? · FRP nedir? · Karbon fiber mi çelik mi? · Karbon fiber güçlendirme

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinLifler neden farklı yönde döşenir: eğilme ve kesme

Kiriş ortadan bükülürken alt yüzü uzar, üst yüzü sıkışır. Alt yüze kiriş boyunca yapıştırılan karbon fiber, betonun içindeki çekme demirine dışarıdan eklenmiş bir demir gibi çalışır. Uçlarda ise kiriş çapraz yarılmaya zorlanır; buradaki lifler kirişe diktir ve etriyenin işini dışarıdan yapar.

  • Yönetmeliğe göre kiriş sarma yöntemleri kesme dayanımını ve bazen sünekliği artırır; kirişin eğilme kapasitesini artırmaz. Eğilme için alt yüze ayrı uygulama yapılır. Yönetmelik bunu adım adım tarif etmez; genel ilkelerine uyan başka yöntemlere izin verir. (Kaynak 1: TBDY 2018 · 15.10.3, 15.10, 15.10.3.2, 15.10.3.1)
  • Deprem güçlendirmesinde karbon fiber kirişin çevresini tam sarar; köşeler en az 3 cm yuvarlatılır, uçlar en az 20 cm bindirilir. Kirişin üstü döşemeyle birleşik olduğu için kumaş, döşemede kirişin iki yanında açılan dar yarıklardan geçirilir.
  • Kirişin üç yüzünü saran U sargı, uçları deneyle kanıtlanmış ankrajlarla tutturulursa İtalyan kılavuzunda tam sargıya eşdeğer sayılabilir. (Kaynak 4: CNR, 2026 · §4.4.2) TBDY bu eşdeğerliği tanımlamaz; kullanılması mühendis kararıdır.
  • Alt yüze yapıştırılan karbon fiber çoğu zaman betondan sıyrılarak bırakır. Yüzey hazırlığı ve uçların doğru sonlandırılması belirleyicidir. Bir deneyde kiriş boyunca aralıklı U sargılar, karbon fiberin tümüyle sıyrılıp ayrılmasını önledi; kiriş lifler kopana kadar yük aldı. (Kaynak 2,6: ACI Committee 440, 2017 · §1.2; Rasheed ve ark., 2015)
  • Dıştan etriye: kirişin iki yanına çelik çubuklar konur, döşemedeki deliklerden geçirilip kiriş altındaki çelik profile bağlanır. Kesme dayanımını artırır ama sargı etkisi yoktur, sünekliği artırmaz; çelik pasa karşı korunur.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinHangi durumda hangi yöntem tek başına yetmez?
Yöntem Uygun değil ya da tek başına yetmez Ne yapılır
Karbon fiber Beton çok zayıfsa: ABD kılavuzu basınç dayanımı 17 MPa’nın altındaki betonda yapıştırmaya dayalı FRP önermez · paslanma sürüyorsa · ortam sıcaksa · delik çok büyükse (Kaynak 2,7: ACI Committee 440, 2017 · §1.2.1.4, §1.2.1.3; Mohammady ve ark., 2022) Önce onarım; gerekirse manto ya da çelik
Karbon fiber ve yangın Korumasız karbon fiber yangında hesapta yok sayılır Yangın koruması baştan projeye girer (Kaynak 2,4: ACI Committee 440, 2017 · §1.2.1.2; CNR, 2026 · §4.9.2.3)
Çelik levha Kalın levhanın taşınması ve takılması zordur; pas yapışmayı bozabilir; karbon fiberle doğrudan temas galvanik paslanmaya yol açabilir (Kaynak 5,6,4: Aykaç ve Acar, 2014; Rasheed ve ark., 2015; CNR, 2026 · §4.9.2.2) Pas önleyici kaplama, bulonla ek bağlantı; karbonla arasına yalıtım
Betonarme manto Kiriş büyür, tavan ve tesisat etkilenebilir; kalıp, beton ve bekleme süresi ister (Kaynak 3: FEMA, 2006 · s. 12-39–12-40) Tavan yüksekliği ve iş planı baştan konuşulur

Özetle: Doğru yöntem, kirişte sarkmaya mı, çatlağa mı, deliğe mi çare arandığına bağlıdır. Teklif alırken bu teşhisin nasıl konduğunu sorun.

Kirişinizin fotoğrafını gönderin, nereden başlanacağını söyleyelim.

Çatlağın, deliğin ya da sarkan kirişin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin. Binanın yaşını ve katını yazın; ilk değerlendirmeyi birlikte yapalım.

Fotoğraf gönderin (WhatsApp)

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Dükkânda, evde, apartmanda ve fabrikada kiriş güçlendirme

İş planını binanın kullanımına, yöntemi kirişin ihtiyacına göre seçiyoruz. Dükkânda kapalı kalınan gün, fabrikada üretim takvimi belirleyicidir.

BinaSizin önceliğinizNasıl çözüyoruzAyrıca dikkat ettiğimiz
Dükkân, mağaza, kafezemin kat, çoğu zaman kiralık Kapalı kalınan gün az olsun, tavan alçalmasın. Kirişin ihtiyacına uyuyorsa karbon fiber: beton dökülmez, tavan yüksekliği büyük ölçüde korunur. Kapalı kalınacak günleri iş programına yazarız. Asma tavan, tabela ve aydınlatma sökülüp geri takılır; ürünler tozdan korunur. Apartmandaysa kat malikleri kararı, kiracıysanız ayrıca mal sahibinin yazılı izni gerekir.
Daire ve müstakil evevde oturuluyor Evden çıkmayalım, komşu rahatsız olmasın. Alt yüze yapılan karbon fiberde iş kirişin altındadır; reçine kokusu için oda havalandırılır. Kiriş tam sarılacaksa üst kattaki dairenin döşemesi kiriş boyunca açılır; o malikin izni ve iş günü baştan konuşulur. Apartmandaysa kat malikleri kararı gerekir.
Apartman ve siteotopark, bodrum, ortak alanlar Kat malikleri ikna olsun, gider adil paylaşılsın. Kurul için tek sayfalık özet veririz; giderler, aksine anlaşma yoksa arsa payı oranında paylaşılır. Otopark ve bodrumdaki paslı kirişler önce onarılır: karbon fiber süren paslanmayı durdurmaz.
Fabrika, depo, atölyeyeni makine, raf ya da asma kat Üretim durmasın, yeni yük güvenle taşınsın, sonuç belgelensin. Yük hesabı için makine ağırlığı, ayak yerleri, raf yükü ve titreşim bilgisini isteriz. İşi bakım duruşlarına ve bölümlere göre planlarız. Yeni yük kirişle birlikte döşemeyi, kolonu ve temeli de etkileyebilir. Sıcak bölümde kirişin sıcaklığı ölçülür; epoksinin sınırını aşıyorsa yalıtım ya da başka yöntem seçilir → Fabrika güçlendirme
Asma tavanı yalnız kiriş hizasında açılmış bir odada, karbon lif kumaşla sarılmış betonarme kiriş; kirişin altındaki duvarın üst kenarı kırılmış, tavan levhaları yerinde.

Asma tavanın üstünde kiriş güçlendirme

Sahadan

  • Çalışma alanı

    Asma tavan yalnız kirişin hizasında açılır; tavanın geri kalanı yerinde kalır.

  • Hazırlık

    Sıva sökülür, köşeler yuvarlatılır; kirişe ulaşmak için kablo ve tesisat geçici olarak kenara alınır.

  • Toz ve koku

    Taşlama tozu ve reçine kokusu için çalışma yeri örtülür ve havalandırılır.

  • Kapanış

    Sargı sertleşip kontrol edildikten sonra asma tavan yeniden kapatılır.

Karbon fiber güçlendirme

Beşoğlu ile kiriş güçlendirme: adım adım

Her işe yerinde incelemeyle başlıyor, kararı ölçüye dayandırıyoruz. Projelerin sorumlusu Başmühendisimiz Murat Beşoğlu’dur; 1997’den beri yapısal güçlendirme yapıyoruz.

  1. Ön görüşme

    Kirişin fotoğrafı, binanın yaşı ve kullanımı; varsa eski raporlar. Hangi incelemeyle başlanacağı netleşir.

  2. Yerinde inceleme

    Çatlak haritası, demir taraması; gerekirse karot alınır ve kirişin beton örtüsü bir yerde açılıp demirine bakılır.

  3. Analiz ve proje

    Kirişin eksiği sarkma mı, yarılma mı; yeni yük varsa yük hesabı. Deprem güçlendirmesi TBDY 2018'e göre yapılır; kolonlar da yetersizse önce onlar ele alınır.

  4. Akademik inceleme

    Projeyi üniversitelerdeki akademisyenlere ikinci bir gözle kontrol ettiririz. Ruhsat onayını ayrıca belediye verir.

  5. Karar ve ruhsat

    Apartmanda kat maliklerinin yazılı kararı; tek sahipli işyeri ve fabrikada şirket kararı. Güçlendirme projesini biz hazırlarız; ruhsat dosyasının belge listesini verir, başvuruyu birlikte tamamlarız.

  6. Uygulama

    Kendi ekibimizle; asma tavan ve tesisat açılır, yüzey hazırlanır. Gerekiyorsa iş bölümlere ayrılarak yapılır.

  7. Kontrol ve teslim

    Projede istenen deneyler (çekme deneyi, tanık numune); fotoğraflı tutanaklar ve teslim dosyası.

Sahadan: kiriş güçlendirme, Beykoz Video · 8 dk 28 sn · 2018
Bir usta, tavandaki betonarme kirişe karbon lif şeritleri yapıştırıyor; şeritler döşemede açılan yarıklardan geçiyor

Güçlendirme referanslarımızdan

Dükkândan fabrikaya, apartman otoparkından okula

Diğerlerinden: Kuleli Askeri Lisesi, Çınar Koleji, Gebze Halk Kütüphanesi, Sirkeci Kredihan Binası.Tüm referanslar

Evinizi ya da işinizi en az aksatacak planı birlikte kuralım.

Çalışmanın hangi gün, hangi bölümde yapılacağını; dükkânın, evin ya da üretimin nasıl süreceğini önceden konuşalım.

Planı konuşalım

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Güçlendirilen kiriş ne kadar yük taşır?

Karbon fiber kirişin taşıma gücünü belirgin biçimde artırabilir; ama artışın bir sınırı vardır ve sonuç yapışmaya bağlıdır. Gazi Üniversitesi’ndeki bir deneyde tek kat karbon kumaş, kirişin taşıma gücünü 1,53 katına çıkardı. (Kaynak 5: Aykaç ve Acar, 2014 · Tablo 2)

Laboratuvardan üç bulgu

  1. Ankara, Gazi ÜniversitesiLaboratuvar deneyi, 2014Karbon kumaş ve çelik levha

    Kirişin alt yüzüne yapıştırılan karbon kumaş

    Tek kat karbon kumaş kirişin taşıma gücünü 1,53 katına çıkardı. Kumaş koptuğunda yük birden düştü. Betona önce çelik levha, üstüne kumaş yapıştırılan kirişler ise kopmadan sonra da güçlendirilmemiş kirişten fazla yük taşıdı.

    Ölçülen: kirişte akmanın başladığı andaki yük (yazarların taşıma gücü tanımı; kiriş sonra da yük almayı sürdürdü). 10 kN yaklaşık 1 ton ağırlıktır.

    Aykaç ve Acar, Gazi Üniv. MMF Dergisi, 2014

  2. Kansas, ABDLaboratuvar deneyi, 2015Karbon fiber ve U sargı

    Alt yüzdeki karbon fiber şeritlerle tutturulmazsa

    Alt yüze yapıştırılan karbon fiber U sargısız kirişte erken sıyrıldı. Aynı güçlendirme kiriş boyunca aralıklı U sargılarla daha yüksek yüke ulaştı ve lifler kopana kadar çalıştı.

    Ölçülen: kirişin taşıdığı en büyük yük. Beş kat karbon fiberle, bilerek yoğun yapılmış bir güçlendirme; T kesitli kiriş. Tasarımda bu kadar artış hesaba katılmaz: İtalyan kılavuzu deprem dışı yüklerde sınırı %60 koyar.

    Rasheed ve ark., Fibers, 2015

  3. Isparta–DenizliLaboratuvar deneyi, 2022Delikli kirişin onarımı

    Mesnede (kolona) yakın delikli kiriş

    Delikli kiriş delik kenarından ani yarılmayla göçtü. Yalnız U sargı yetmedi: şerit ayrıldı, kiriş yine ani yarıldı. Çapraz şerit eklenince ani yarılma görülmedi; ankraj da eklenince şeritler hiç ayrılmadı.

    Ölçülen: süneklik, yani kirişin göçerken yaptığı sarkmanın akmaya başladığı andaki sarkmaya oranı; delikli kiriş = 100. Yarım ölçekli üç onarılmış kiriş; delik ve kesilen bir etriye, sonradan açılan deliği taklit eder. Delikli referans kiriş önceki bir çalışmadan.

    Mohammady ve ark., NÖHÜ Müh. Bil. Derg., 2022

Yük çok artacaksa (ağır makine, yeni asma kat) karbon fiber tek başına yetmeyebilir. (Kaynak 4: CNR, 2026 · §3.3.4(2)) O zaman çelik ya da manto düşünülür; yeni yükün kolona ve temele etkisi de hesaplanır.

Özetle: Karbon fiber kirişe yük taşıtır ama sınırsız değil. Sonucu hesap, yapıştırma ve uç detayları belirler; “kirişi iki kat güçlendirir” gibi tek bir rakam vaadine güvenmeyin.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinKiriş en fazla ne kadar güçlendirilebilir?

Teklif alırken nelere bakmalısınız?

Karbon fiber kapandıktan sonra altı görülmez; bu yüzden kalite uygulama sırasında ölçülür ve belgelenir. Teklif alırken firmaya aşağıdaki soruları sorun.

Firmaya sorun: sekiz soru

Uygulamadan önce

  • Fiyata neler dahil? Söküm ve geri yapım, boya, yangın koruması, ruhsat giderleri; iş programı ve garanti koşulları yazılı olsun.
  • Teşhis nasıl konacak? Çatlak haritası, demir taraması ve gerekirse kirişin beton örtüsü açılarak demirine bakılması.
  • Önce onarım yapılacak mı? Paslı demir temizlenir; 0,5 mm’den geniş çatlak enjeksiyonla doldurulur. Karbon fiber süren paslanmayı durdurmaz. (Kaynak 4,2: CNR, 2026 · §4.9.1.2, §4.9.2.2, §6.2.1; ACI Committee 440, 2017 · §1.2.1.4)

Uygulama sırasında

  • Yönetmelik detayına uyulacak mı? Sargıda köşeler en az 3 cm yuvarlatılır, uçlar en az 20 cm bindirilir. (Kaynak 1: TBDY 2018 · 15.10.3.2)
  • Hava ve yüzey ölçülecek mi? Yaygın bir epoksi +10 ile +35 °C arasında, nemi %4’ün altındaki yüzeye uygulanır.
  • Tanık numune alınacak mı? Aynı gün, aynı malzemeyle yapıştırılan deneme parçaları; deneyler kirişe zarar vermeden bunlarda yapılır.

Teslimde

  • Çekme (pull-off) deneyi yapılacak mı? Karbon fiberin yapıştığı beton yüzeyin sağlamlığını ve yapışmayı sınar. Kılavuzlardan biri her 30 m² için bir, her deney türünden en az üç deney ister. → Pull-off testi
  • Hangi belgeler teslim edilecek? Proje ve hesap, ruhsat, malzeme belgeleri, deney raporları, fotoğraflı tutanaklar.

Bu sorular bizim teklifimiz için de geçerli → Kirişinizin fotoğrafını gönderin

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinSayısal sınırlar: inceleme kapsamı, beton, sıcaklık
  • İnceleme: Bina deprem açısından değerlendiriliyorsa TBDY 2018 en sınırlı incelemede bile her kattan bir kirişin beton örtüsünün sıyrılıp demirine bakılmasını ister; kapsamlı incelemede ayrıca çerçeve kirişlerinin %10’unda (proje yoksa kirişlerin %15’inde) demir cihazla taranır. (Kaynak 1: TBDY 2018 · 15.2.4.2, 15.2.5.2)
  • Beton: ABD kılavuzu yapışmaya dayalı (eğilme ve kesme) uygulamalarda yüzeyin çekme dayanımının en az 1,4 MPa, betonun basınç dayanımının en az 17 MPa olmasını ister. İtalyan kılavuzunda alt sınır 15 MPa’dır. (Kaynak 2,4: ACI Committee 440, 2017 · §1.2.1.4, §1.2.1.3; CNR, 2026 · §4.9.1.1, §6.2.1–6.2.2)
  • Sıcaklık: Epoksinin yumuşamaya başladığı sıcaklık (camsılaşma, Tg) ortam sıcaklığında kürlenen sistemlerde tipik olarak 60–82 °C’dir; kuru ortamda kullanım sıcaklığı Tg − 15 °C’yi aşmamalıdır. Yaygın bir epoksinin föyünde Tg +58 °C, kullanım sıcaklığı en çok +45 °C’dir; (Kaynak 11: Sika Yapı Kimyasalları, 2020) ABD kuralıyla bu ürün için sınır yaklaşık 43 °C çıkar, tasarımda düşük olan alınır.
  • Kabul: İtalyan kılavuzuna göre çekme deneylerinin en az %80’i 0,9 MPa’yı geçmeli ve kopma betonun içinde olmalıdır. 25 mm çaptan büyük yapışma boşluğu uygulamayı uygunsuz yapar.

Kat malikleri kararı, ruhsat ve giderler

Kiriş güçlendirme taşıyıcı sisteme dokunduğu için ruhsata tabidir; apartmanda kat maliklerinin yazılı onayını ister. (Kaynak 12: Mevzuat · İmar Kanunu md. 21, PAİY md. 4/1-y, KMK md. 19, 35, TBK md. 301, 316, 318, 319, 321, KMK md. 18, 19, PAİY md. 55/17, 55/8, KMK md. 20) Güçlendirme projesini biz hazırlarız; başvuru dosyasını sizinle birlikte tamamlarız.

Konu Sizin yapacağınız Bizim yaptığımız
Karar Bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı: 40 malikli binada en az 32 imza. Tek bir kiriş için de bir malik tek başına iş yaptıramaz; süreci yönetici yürütür Kurul için PDF özeti, proje bilgisi ve kirişin durumunu gösteren inceleme raporu
Kiracıysanız Sorunu mal sahibine gecikmeden bildirin. Ayıbı gidermek kural olarak kiraya verenin işidir; hasara sizin ya da ustanızın işi yol açtıysa sorumluluk size dönebilir. Kiracı onarım çalışmasına katlanır. İşi kendiniz yaptıracaksanız mal sahibinin yazılı izni, apartmandaysa ayrıca kat malikleri kararı gerekir Mal sahibine iletilecek proje özeti
Ruhsat Yalnız güçlendirme için yapılan ruhsat başvurusu bu kararla yapılabilir. Şartı: bina ilk ruhsat tarihindeki mevzuata uygun olmalı, aynı işte başka esaslı tadilat yapılmamalı. Şartlar sağlanmazsa maliklerin muvafakati gerekebilir; belediyeye sorun Güçlendirme projesini hazırlar, başvurunun belge listesini (tapu, yapı denetimi dahil) verir, süreci takip ederiz
Giderler Aksine anlaşma yoksa her malik arsa payı oranında katılır; hasara bir malikin ya da bölümünü kullanan kişinin (kiracı dahil) kusuru yol açtıysa diğerleri ödediklerini ondan isteyebilir Teklifte nelerin fiyata dahil olduğunu yazarız
Beşte dört sağlanamazsa Mahkeme güçlendirmenin zorunlu olduğunu ya da hasarlı ortak yerin acilen onarılması gerektiğini tespit ederse, projesine uygun iş için onay aranmaz Gerekirse binanın durumunu gösteren teknik rapor

Sık sorulan sorular

Kiriş delinirse ne olur, kirişe delik açılabilir mi?

Kirişin taşıma gücü düşebilir; delik mühendis görmeden açılmamalı. Açılmış bir delikte ne yapılacağı → İlk ne yapmalı?

Mühendis görmeden kaldırmayın. Bölme duvar yük taşımıyor gibi görünse de depremde binaya dayanım katabilir. 2023 depremlerinde zemin kattaki ticari mekânlarda dolgu duvar olmaması, hasara yön veren nedenlerden biri sayıldı. (Kaynak 10: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, 2023 · s. 4)

Korumasız karbon fiber yangında etkisini yitirir; hesapta yok sayılır. Yangın riski olan yerde alçı levha, kalsiyum silikat panel ya da sertifikalı kaplamayla korunur; levhayı tutan dübeller liflere zarar vermemelidir. (Kaynak 2,4: ACI Committee 440, 2017 · §1.2.1.2; CNR, 2026 · §4.9.2.3)

Evet, ama bu baştan planlanır. Kumaşın dokusu son boya katında görünebilir; ek kaplama maliyeti artırabilir. Dış ortamdaki karbon fiber güneşe karşı kaplamayla korunur.

Kiriş sayısına, yönteme ve söküm–geri yapım işine göre; fiyat incelemeden sonra verilir → Bina güçlendirme maliyeti

Kiriş yatay, kolon düşey taşıyıcıdır. Kiriş döşemenin yükünü toplar, kolon bu yükü temele indirir → Kiriş nedir? · Kolon güçlendirme

Kiriş güçlendirme kararı: tek sayfalık özet

Konu, işin adımları, maliyeti belirleyenler ve bizden istenenler tek sayfada. Toplantıya götürün ya da yönetimle paylaşın.

PDF olarak indirinWhatsAppE-posta

Kaynakça

  1. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), Bölüm 7.3, 15 ve Ek 15B. Resmî Gazete, 18.03.2018, sayı 30364 (mükerrer). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24468&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  2. ACI Committee 440 (2017). Guide for the Design and Construction of Externally Bonded FRP Systems for Strengthening Concrete Structures (ACI 440.2R-17); 2023’te ACI PRC-440.2-23 ile güncellendi. https://www.concrete.org/Portals/0/Files/PDF/Previews/440.2R-17_preview.pdf
  3. FEMA (2006). Techniques for the Seismic Rehabilitation of Existing Buildings (FEMA 547). https://www.wbdg.org/FFC/DHS/fema547.pdf
  4. CNR (2026). CNR-DT 200 R2/2026: Guidelines for the Design, Execution and Inspection of Structural Strengthening Interventions Using Fiber-Reinforced Composites. Consiglio Nazionale delle Ricerche, Roma. https://www.cnr.it/en/node/21660
  5. Aykaç, B., Acar, D. (2014). Betonarme Kirişlerin Dıştan Yapıştırılmış Karbon Kumaş ve Çelik Levhalardan Oluşan Kompozit Malzemeyle Güçlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 29(1), 175–183. https://doi.org/10.17341/gummfd.57811
  6. Rasheed, H.A., Decker, B.R., Esmaeily, A., Peterman, R.J., Melhem, H.G. (2015). The Influence of CFRP Anchorage on Achieving Sectional Flexural Capacity of Strengthened Concrete Beams. Fibers, 3(4), 539–559. https://doi.org/10.3390/fib3040539
  7. Mohammady, Y., Yaman, S., Gündoğay, A., Yüksel, C., Negash, N.A., Tekeli Kabaş, H. (2022). CFRP lif takviyesi ile onarılan boşluklu betonarme kirişlerin davranışının deneysel incelenmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 11(3), 736–743. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1080586
  8. Kalkan, İ., Kahraman, E., Başaran, B. (2019). Farklı Donatı Oranlarına Sahip Düzenli Kare Boşluklu Betonarme Kirişlerin Eğilme Davranışları. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(3), 1417–1430. https://doi.org/10.21597/jist.474147
  9. Ertuç, İ., Yalçıner, H., Kumbasaroğlu, A. (2018). Korozyon Etkisine Maruz Bırakılmış Betonarme Kirişlerin Eğilme Davranışı. Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(1), 1–10. https://doi.org/10.18185/erzifbed.359173
  10. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (2023). 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Pazarcık ve Elbistan Depremleri Ön Değerlendirme Raporu. https://www.tmmob.org.tr/sites/default/files/imo_deprem_raporu_2.pdf
  11. Sika Yapı Kimyasalları (2020). Ürün Teknik Bilgi Föyü – Sikadur®-330; Sika (2014). Product Data Sheet – Sikadur®-330. https://tur.sika.com/dam/dms/tr01/4/sikadur_-330.pdf
  12. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 4, 18, 19, 20, 35; 3194 sayılı İmar Kanunu, md. 21; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, md. 4/1-y, 55/8, 55/17; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 301, 316, 318, 319, 321. https://www.mevzuat.gov.tr/

Son güncelleme:

Bu sayfadaki yöntemler ve süreç, saha uygulamalarımız esas alınarak Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Murat Beşoğlu

İnşaat mühendisi

Unvan
Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
Eğitim
İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat FakültesiLise: Haydarpaşa Lisesi, Elektrik bölümü
Yaklaşım
Önce zemin etüdü, sonra plan, ardından uygulama.

Ekibimiz

Kirişinizi yerinde ölçelim, yöntemi birlikte seçelim.

Çatlak haritası ve demir taramasıyla kirişin neden zorlandığını gösterelim; yöntemi bu sonuca göre konuşalım.

Mühendisle görüşün

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48