Batimetri, su altındaki tabanın derinliğini ölçüp haritaya dökmektir; karadaki yükselti haritasının denizdeki karşılığıdır.
Haritayı yalnız teslim etmiyor, yorumluyoruz: en sığ noktayı, kazık dibindeki oyulmayı ve dipteki cisimleri işaretliyor, gerektiğinde dalgıçla yakından bakıp mühendis gözüyle değerlendiriyoruz. Ölçümü sizin için yapıyoruz; harita, kesitler ve ham veri sizde kalır.
Batimetri ve yan taramalı sonar · adım adım
Rıhtım önünde deniz tabanını nasıl ölçüyoruz?
Ölçümün adımları
Rıhtım önünde suyun altı görünmez. Taban zamanla dolabilir, kazık dibini akıntı ve pervane suyu oyabilir, dibe bir cisim düşmüş olabilir. Bunlar geminin omurgası altında kalan suyu ve rıhtımın güvenliğini doğrudan etkiler.
Tek ışınlı iskandil teknenin hemen altındaki derinliği nokta nokta ölçer. Ekonomiktir, ama iki ölçüm hattının arası ölçülmez: küçük bir çukur ya da cisim aradan kaçabilir.
Çok ışınlı iskandil tek geçişte yelpaze biçiminde bir şeridi ölçer. Şeritler birbirine bindirilince tabanın tamamı çıkar: sığ yer sarıya, derin yer ve oyulma koyu maviye döner; kazığın arkası ve tabliyenin altı ölçülemeyebilir.
Yan taramalı sonar tabanın fotoğrafa benzeyen bir ses görüntüsünü çıkarır. Sert cisim parlak görünür, arkasında sesin ulaşmadığı bir gölge kalır; gölgenin boyundan cismin yüksekliği yaklaşık hesaplanır. Derinliği ise iskandil ölçer.
Size renkli derinlik haritasını, rıhtım boyunca kesitleri, varsa önceki ölçümle farkı ve bulunan her cismin koordinatını veriyoruz. Sonarın bulduğu cisme gerektiğinde dalgıç yakından bakar.
Harita, suyun altını sayılarla gösterir: geminin altında ne kadar su kaldığı, taramada ne kadar malzeme çıkacağı ve kazık sıralarının önünde oyulma olup olmadığı tahminle değil, ölçümle konuşulur.
Batimetrik ölçümde en çok merak edilenler
Süreyi ve maliyeti ne belirler?
Alanın büyüklüğü ve yöntem; ayrıca ekibin limana ulaşımı, havanın uygun olduğu günler ve raporun kapsamı. Takvimi ve rakamı ilk değerlendirmeden sonra teklifte yazıyoruz.
Liman ya da marina çalışırken yapılır mı?
Evet; ölçtüğümüz bölümün o saatlerde boş kalmasını istiyoruz. Marinada boşaltılacak iskeleleri ve saatleri sizinle önceden planlıyoruz.
Taramaya karar vermeye yeter mi?
Evet; harita dolan bölümü ve en sığ noktayı gösterir. Taranacak miktar da haritadan hesaplanır.
Ölçüm taramadan ayrı mı?
Evet, ayrı bir iştir. Taramayı Tarama Yetki Belgesiyle çalışan tarama firması ya da Bakanlığın başmühendisliği yapar; biz taramadan önce ve sonra ölçüyoruz.
Neyle başlanır?
Ölçülecek yerin konumu, yaklaşık alanı ve amacınızla. Varsa eski derinlik haritasını da WhatsApp’tan ya da info@besoglu.com adresine gönderin.
Yönetime ne götürürüm?
Tek sayfalık özeti. Yönetim kurulunuz ya da satın alma biriminiz için hazırladık. → PDF olarak indirin
Batimetrik ölçüm nedir, limanda ne zaman gerekir?
Batimetrik ölçüm, tabanın derinliğini ölçüp koordinatlı bir derinlik haritasına dönüştürmektir. Limanda en çok, gemi yanaşmadan önce suyun yetip yetmediğini ve taramadan önce ve sonra tabanın ne kadar değiştiğini görmek için yapılır.
Limanı ya da iskeleyi işleten kuruluş olarak yanaşma ve bağlama yerleri ile manevra sahalarındaki derinliği güncel haritalardaki değerlerden az olmayacak şekilde korumakla yükümlüsünüz. Ölçüm sonuçlarını da liman başkanlığına ve Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesine (SHOD) iletirsiniz. (Kaynak 1: Limanlar Yönetmeliği · md. 45/2)
| Ne zaman? | Haritada ne görürsünüz? |
|---|---|
| Daha büyük gemi gelecekse | Yanaşma yerinde ve rıhtım boyunca gerçek su derinliği; en sığ nokta ve tümsekler |
| Dip taramasından önce | Taranacak alanın bugünkü tabanı; tarama projesinin ve izin dosyasının dayanağı |
| Dip taramasından sonra | Tasarlanan derinliğe inilip inilmediği; önceki ölçümle farktan taranan hacim |
| Marina ya da balıkçı barınağında havza dolduysa | İskeleler boyunca en sığ noktalar, dolan bölümler ve taramanın gerektiği yer |
| Kazık ya da rıhtım dibinde oyulma şüphesinde | Kazık sıralarının önünde tabanın çukurlaşması; işaretlediğimiz yere dalgıçla yakından bakıyoruz |
| Dibe bir şey düştüyse | Konteyner, çapa ya da zincir gibi cisimlerin yeri ve boyu |
Özetle: Tek ölçüm bugünkü derinliği güncel harita ya da proje derinliğiyle karşılaştırır; tabanın ne kadar ve ne hızla dolduğunu ya da oyulduğunu iki ölçüm yan yana konunca görürsünüz.
Çok ışınlı (multibeam) mı, tek ışınlı iskandil mi? İşe göre biz seçiyoruz
Tek ışınlı iskandil teknenin hemen altını bir çizgi boyunca ölçer; çok ışınlı iskandil tek geçişte yelpaze biçiminde bir şeridi ölçer ve şeritler bindirilince tabanın tamamını çıkarır. İkisi de sesin tabana gidip dönme süresinden derinliği hesaplar.
| Soru | Tek ışınlı iskandil | Çok ışınlı (multibeam) iskandil |
|---|---|---|
| Neyi ölçer? | Teknenin altındaki çizgiyi; iki hattın arası ölçülmez | Her geçişte bir şeridi; şeritler bindirilince tabanın tamamını |
| Neyi kaçırabilir? | Hatların arasında kalan çukuru, tümseği ya da cismi | Kazığın arkası, tabliyenin altı ve tabandan duvara geçiş gibi köşeleri; sığ suda şerit daralır, daha çok geçiş gerekir |
| Ne zaman yeter? | Düz tabanda genel derinlik kontrolü, kesitlerden hacim, önceki hatların tekrarı | Oyulma araştırması, cisim arama, rıhtım önü; daha doğru hacim |
| Size ne verir? | Hat boyunca kesitler ve nokta listesi | Renkli derinlik haritası, kesitler ve hacim |
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinÖlçümü doğru yapan dört düzeltme
- Konum Teknenin yeri uydu konumuyla, düzeltme verisi alan bir alıcıyla belirlenir; her derinlik ölçümü bir koordinata bağlanır.
- Sesin sudaki hızı Ses, suyun sıcaklığına ve tuzluluğuna göre hızlanır ya da yavaşlar. Türkiye’deki liman teknik esasına göre iskandil her iş gününün başında ve sonunda buna göre kalibre edilir. (Kaynak 2: Kıyı yapıları ve limanlar teknik esasları, 2007 · §2.2.2.2) Liman ağzı ve deşarj çıkışı gibi suyun değiştiği yerlerde ses hızı daha sık ölçülür.
- Su seviyesi Su yüzü gün içinde yükselip alçalır. Ölçüm sırasında su seviyesi 2,5 cm toleransla okunur; liman teknik esasına göre derinlikler ortalama deniz seviyesine göre düzeltilir. (Kaynak 2: Kıyı yapıları ve limanlar teknik esasları, 2007 · s. 40) Derinliklerin bağlandığı ortak seviyeye derinlik sıfırı denir; hangi seviyenin kullanılacağı işe göre seçilir.
- Teknenin hareketi Dalgada tekne yalpalar, baş kıç yapar ve iner kalkar; hareket algılayıcısı bunları ölçer, derinlikler düzeltilir. Çok ışınlı sistemde ölçümden önce kalibrasyon geçişleri yapılır.
Su altında nasıl çalışıyoruz
Bir liman işimizden: kazık sargısı · video 2026
- Videoda
Bir limanın kazıklarını su altında temizleyip karbon elyafla sarıyoruz: rıhtımın dibinde ve kazıkların çevresinde böyle çalışıyoruz.
- Haritadan sonra
Haritada görülen oyulmaya ya da sonarın bulduğu cisme dalgıç aynı düzenle yakından bakar: dalgıç dipte, ekip teknede.
Yandan taramalı (side scan) sonarla dipteki cisimleri nasıl buluyoruz?
Yandan taramalı sonar (kısaca yan taramalı sonar) tabanın fotoğrafa benzeyen bir ses görüntüsünü çıkarır: cisimleri, izleri ve taban türünü gösterir, ama derinliği ölçmez. Cihaz teknenin arkasından çekilir ya da yanına bağlanır, iki yana ses gönderir ve dönen sesin şiddetinden görüntüyü kurar.
Sonar görüntüsünde neler buluyoruz?
- 01
Düşen yük ve konteyner
Düşen yük ve ekipman; koordinatı ve boyuyla listeye girer.
- 02
Çapa, zincir ve tel halat
Kopmuş zincir ve terk edilmiş çapa; pervaneye tehlike.
- 03
Batık tekne ve hurda
Batık küçük tekne, sac ve demir parçası.
- 04
Taban izleri
Çapa izleri, pervane suyunun oyduğu çukurlar.
Kazığın ve rıhtım duvarının hemen dibi gölgede kalabilir. Haritada görülen oyulmaya ya da sonarın bulduğu cisme dalgıçla yakından bakıyoruz; dalış, liman başkanlığının iznine bağlıdır. (Kaynak 1: Limanlar Yönetmeliği · md. 22/2) Ayrıntısı su altı inceleme ve batık gemi çıkarma sayfalarımızda.

Rıhtım önünüzün derinliğini ölçelim.
Ölçülecek yerin konumunu, yaklaşık alanını ve amacınızı, varsa eski derinlik haritasını WhatsApp'tan ya da info@besoglu.com adresine gönderin; ilk değerlendirmeyi bunlarla yapalım.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Teslimde ne var: batimetrik harita, kesit, hacim ve sonar görüntüsü
Size koordinatlı bir derinlik haritası, rıhtım boyunca kesitler, istenirse taranacak ya da taranmış hacim ve sonar görüntüsüyle bulgu listesi veriyoruz. Doğruluğu, koordinat sistemini, derinlik sıfırını ve dosya biçimlerini işe başlamadan teklifte birlikte yazıyoruz.
| Teslim | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Renkli derinlik haritası (eş derinlik eğrileriyle) | Yanaşma yerinde ve kanalda en sığ noktayı gösterir |
| Kesitler | Rıhtım boyunca ve kazık sıralarının önünde tabanın profilini verir |
| Önceki ölçümle fark ve hacim | Taranacak ya da taranmış miktarı, dolmayı ya da oyulmayı sayıyla gösterir |
| Sonar görüntüsü ve bulgu listesi | Her cismin koordinatını, boyunu ve görüntüsünü verir |
| Sayısal dosyalar ve ham veri | Projeyi hazırlayanın ve tarama firmasının kullanacağı nokta listesi, çizim ve görüntü dosyaları |
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDip taraması dosyası, doğruluk ve tarama hacmi
- Dip taraması dosyasında Taranacak alanın taramadan önce en az 1/1000 ölçekli batimetri haritası istenir. (Kaynak 3: Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği · md. 7/1) Taranan miktarın nasıl ölçüleceği tarayanla taramayı yaptıranın sözleşmesinde belirlenir; hesapta öncesi ve sonrası derinlik farkı ile taşınan malzemenin ölçümü birlikte kullanılır. (Kaynak 4: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 24)
- Doğruluk neye bağlı Türkiye’deki liman teknik esası her hata kaynağı için ayrı pay verir: taban türünden gelen pay kayada ±0,05 m, yumuşak siltte ±0,20 m; dalga büyüdükçe dalgadan gelen pay da artar. (Kaynak 2: Kıyı yapıları ve limanlar teknik esasları, 2007 · Tablo 2.2) Toplam hata bunların birleşimidir. İşi isteyen idarenin ya da şartnamenin istediği doğruluk varsa onu, yoksa işe göre seçtiğimiz doğruluğu teklifte sayıyla yazıyoruz.
- “Milimetrik” değil Uydu konumu santimetre mertebesine inebilir, ama derinliğin toplam belirsizliği ses hızından, su seviyesinden ve teknenin hareketinden de etkilenir; derinlik için “milimetrik doğruluk” sözü gerçekçi değildir. Uluslararası hidrografi standardı da yanaşma yerleri için ayrı, sıkı sınıflar tanımlar.
- Koordinat ve derinlik sıfırı Önceki ve sonraki ölçüm aynı koordinat sisteminde ve aynı derinlik sıfırında olmalı; değilse aradaki fark, tabanın değişimi değil sistem farkı olur ve hacim yanlış çıkar.
- Hacim Çok ışınlı iskandilin çıkardığı tam yüzeyden hesaplanan hacim, tek ışınlı kesitlerden hesaplanandan daha doğrudur. Haritadan çıkan hacim tabandaki yerinde hacimdir; mavnaya alınan malzeme kabardığı ve su aldığı için hacmi farklı çıkar.
- SHOD’a gidecek ölçümler SHOD, denizde hidrografi ölçümü yapan özel kuruluşları akredite ediyor; duyurusuna göre 12.05.2027’den sonra akredite olmayan özel kuruluşların ölçüm ve raporları kabul edilmeyecek. (Kaynak 5: SHOD akreditasyon genelgesi ve duyurusu, 2025) Ölçümünüz SHOD’a gidecekse bunu teklif aşamasında birlikte netleştiriyoruz.
- Yeni derinlikler haritaya Taramadan sonraki yeni derinlikleri bölge müdürlüğü liman başkanlığına, liman başkanlığı da deniz haritalarına işlenmesi için SHOD’a bildirir. (Kaynak 4: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 6/1-d, 7/1-e)
- 1
Gönderdikleriniz
Ölçülecek yerin konumu ve yaklaşık alanı, amacınız ve varsa eski derinlik haritası; ilk değerlendirmeyi bunlarla yapıyoruz.
- 2
Teklif
Ölçülecek alan, yöntem, koordinat ve derinlik sistemi, teslim edilecekler ve çalışma günleri teklifte yazılır.
- 3
Ölçüm günü
Limanın programına göre çalışıyoruz; ölçtüğümüz bölümün o saatlerde boş kalmasını istiyoruz. Ölçüm ve dalış için liman başkanlığından gereken izin önceden alınır.
- 4
Değerlendirme
Ölçümleri düzeltip birleştiriyor, tabanı renkli haritaya ve kesitlere dönüştürüyor, sonarın bulduğu cisimleri listeliyoruz.
- 5
Teslim
Harita, kesitler, varsa önceki ölçümle fark, cisim listesi ve sayısal dosyalar; gerekirse dalgıçla yakından bakıyoruz.
Sık sorulan sorular
Dip taramasından önce ve sonra neden ölçüm yapılır?
Taramanın yerini, miktarını ve sonucunu belgelemek için. Önceki ölçüm taranacak alanı ve miktarı belirler, sonraki ölçüm tasarlanan derinliğe inilip inilmediğini gösterir. Taramanın kendisini Tarama Yetki Belgesiyle çalışan bir tarama firması ya da Bakanlığın deniz dibi tarama başmühendisliği yapar; ölçüm ayrı bir iştir.
Tarama firmasıyla hacimde anlaşamazsak ölçüm ne işe yarar?
Tartışmayı sayıya bağlar. Öncesi ve sonrası aynı sınırlar içinde, aynı koordinat sisteminde ve aynı derinlik sıfırıyla ölçülürse iki harita arasındaki fark açıkça görülür. Ölçüm günlerine tarama firmasının da katılmasını öneriyor, ham veriyi size teslim ediyoruz; taranan miktarın nasıl tespit edileceği tarama sözleşmesinde baştan yazılır. (Kaynak 4: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 24/1)
Kazık dibindeki oyulma haritada görülür mü?
Kazık sıralarının önündeki çukurlaşma görülür; kazığın hemen dibi ve arkası ise gölgede kalabilir. Haritada işaretlediğimiz yere dalgıçla yakından bakıyor, oyulmanın kazık için ne anlama geldiğini değerlendiriyoruz. Onarımı liman güçlendirme sayfamızda anlatıyoruz.
Ne sıklıkla ölçtürmeliyim?
Limanlar Yönetmeliği bir sıklık vermez; derinliği güncel haritalardakinden az olmayacak şekilde korumak işletmecinin yükümlülüğüdür. (Kaynak 1: Limanlar Yönetmeliği · md. 45/2) Tarama bittiğinde, büyük fırtına ya da sel sonrasında, daha büyük gemi gelmeden önce ve tabanın hızlı dolduğu yerlerde düzenli aralıklarla ölçtürmek derinliği izlemenin pratik yoludur.
Ölçümün doğruluğu ne olmalı?
İşi isteyen idarenin ya da şartnamenin istediği doğrulukla; istenmemişse işe göre seçilir ve teklifte sayıyla yazılır. Gemi omurgası altında az su kalan yanaşma yerleri daha sıkı, az kritik alanlar daha gevşek ölçütle ölçülür. Teklifimizde alanı, yöntemi, doğruluğu, koordinat sistemini, derinlik sıfırını ve hangi düzeltmeleri yaptığımızı açıkça yazıyoruz.
Ham veriyi ve dosyaları veriyor musunuz?
Evet. Haritayı çizim dosyası (DWG ya da DXF) ve görüntü olarak, ölçümleri su seviyesine göre düzeltilmiş nokta listesi (XYZ) olarak, ham kayıtlarla birlikte veriyoruz. Koordinat sistemini ve derinlik sıfırını işe başlamadan birlikte seçiyoruz; önceki haritalarla karşılaştırılacaksa onlarınkiyle aynı olur.
Batimetrik ölçüm ve yan taramalı sonar: yönetim için tek sayfalık özet
Ne yapılır, kim karar verir, hangi izinler, iş hangi adımlarla yürür, süreyi ve maliyeti ne belirler: tek sayfada. Yönetim kurulunuza ya da satın alma biriminize götürün.
Kaynakça
- Limanlar Yönetmeliği (Ulaştırma ve Altyapı Bak.). RG 31.10.2012/28453; listede 14 değişiklik, sonuncusu 30.08.2025. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=16726&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
- T.C. Ulaştırma Bak. DLH İnşaatı GM (2007). Kıyı Yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esasları. Ankara
- Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bak.). RG 14.01.2020/31008; değişiklikler RG 22.01.2022/31727, 24.08.2024/32642, 04.02.2026/33158. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=34185&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
- Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği (Ulaştırma ve Altyapı Bak.). RG 09.08.2016/29796; tek değişiklik RG 28.09.2018/30549. https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=22735&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5
- MSB–Deniz Kuvvetleri Komutanlığı: “Hidrografi, Oşinografi, Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ölçümleri Yapan Özel Kurum ve Kuruluşların Akredite Edilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” Genelgesi. SHOD sayfasına göre 12.05.2025 tarihli, 6638681 sayılı. PDF: https://www.shodb.gov.tr/Content/Upload/Hizmetler/Akredite_Genelge.pdf · Duyuru: https://www.shodb.gov.tr/Hizmetler/icerik/akreditasyon-genelge
Son güncelleme:
Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.
Murat Beşoğlu
İnşaat mühendisi
- Unvan
- Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
- Eğitim
- İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
- Yaklaşım
- Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.

Ölçüm için teklif isteyin.
Alanı, amacı ve istediğiniz teslimleri yazın; yöntemi, koordinat sistemini ve doğruluğu teklifte birlikte netleştirelim.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
