Deniz Dibi Tarama ve Rıhtım Dibi Temizliği: İzinler ve Süreç

Taramayı yetki belgeli firma yapar; biz rıhtım dibine düşen usturmaça, halat ve hurdayı çıkarıyor, taramadan önce ve sonra kazığı, duvarı ve şevi inceliyoruz.

  • Dip temizliğikaba parça çıkarma
  • İncelemeönce ve sonra
  • İzinlerkim ne yapar

Deniz dibi taraması, limanda ya da iskele önünde tabandaki çamuru, kumu ya da taşı kazıyıp başka yere taşıyarak suyu derinleştirmektir. Rıhtım dibi temizliği ise tabanı kazmadan, rıhtımın dibine düşmüş kopmuş usturmaça, halat ve hurda gibi kaba parçaları çıkarmaktır.

Büyük gemi için derinlik gerekiyorsa taramayı Tarama Yetki Belgesi olan firma yapar. Rıhtım da deniz tabanına dayandığı için biz kazığa, rıhtım duvarına ve tabliyenin altındaki şeve, yani karaya doğru yükselen eğimli zemine, taramadan önce ve sonra su altında bakıyoruz. Rıhtım dibine düşen kopmuş usturmaçayı, halatı, hurdayı ve dökülen yükü de çıkarıyoruz.

Kazıklı iskele kesiti: taban, kazık ve tarama

Rıhtım dibinde ne yapıyoruz, tarama rıhtıma ne yapar?

Kazıklı bir iskelenin kesitinde dip temizliği ve deniz dibi taramasıKazıklı bir iskele yandan kesitle görünüyor: betonarme tabliye, üç sıra kazık, tabliyenin altında karaya doğru yükselen şev ve önde yanaşma yeri. 1. adımda taban tortuyla dolar, rıhtım dibine kopmuş usturmaça, halat ve hurda birikir, gemi omurgasının altındaki su azalır. 2. adımda vinçli tekne ve dalgıç kaba parçaları çıkarır; bu tarama değildir. 3. adımda tarama planlanırken kazığın durumu, dibindeki taban seviyesi ve planlanan tarama derinliği incelenir. 4. adımda yetki belgeli tarama aracı yanaşma yerinin tabanını indirir; taban en öndeki kazığın dibinde de indiği için o kazığın gömülü boyu kısalır, tabliyenin altındaki şevin üst kısmı değişmez. 5. adımda taramadan sonra kazık dibi ve şev yeniden kontrol edilir; eski taban kesik çizgiyle, kazanılan derinlik oklarla gösterilir.

Adımlar

  1. Rıhtım önünde taban zamanla tortuyla dolar. Yükleme sırasında düşen yük atığı, kopmuş usturmaça ve halat da rıhtım dibinde birikir; geminin omurgası ile taban arasındaki su azalır.

  2. Rıhtım dibindeki kaba parçaları dalgıç ve vinçli tekneyle çıkarıyoruz. Dalgıç parçayı bulup bağlıyor, vinç kaldırıyor. Tabanı kazmıyoruz; bu iş tarama sayılmaz ve liman işletmesinin aldığı liman başkanlığı izniyle yapılır.

  3. Tarama planlanıyorsa önce kazığa ve tabliyenin altındaki şeve bakıyoruz. Kazığın bugünkü durumu ve dibindeki taban seviyesi, tabanın ne kadar inebileceğine karar verenlerin elinde olmalı.

  4. Taramayı Tarama Yetki Belgesi olan firma, izinlerle ve onaylı projeye göre yapar. Taban inince yanaşma yeri derinleşir; taban en öndeki kazığın dibinde de inerse o kazığın zemine gömülü boyu kısalır.

  5. Taramadan sonra kazık dibine ve şeve yeniden bakıyoruz. Taban projede yazandan fazla inmiş ya da kazık dibi oyulmuşsa bunu raporluyoruz; gerekiyorsa güçlendirmeyi planlıyoruz.

Tarama yanaşma yerine derinlik kazandırır; rıhtım da aynı tabana dayanır. Bu yüzden rıhtım dibinde üç işi birbirinden ayırıyoruz: kaba parça temizliği, taramadan önce inceleme ve taramadan sonra kontrol.

Rıhtım dibi temizliği ve taramada en çok merak edilenler

  • Taramayı siz mi yapıyorsunuz?

    Hayır; taramayı Tarama Yetki Belgesi olan firma yapar. Biz rıhtım dibindeki kaba parçaları çıkarıyor, rıhtımı taramadan önce ve sonra, tarama olmasa da su altında inceliyoruz.

  • Hangi izin gerekir?

    Kaba parça temizliği tarama sayılmaz; limanı işleten kuruluş liman başkanlığından izin alır. Tarama için ayrıca ön izin, tarama izni ve çevre onayı gerekir.

  • Liman çalışırken yapılır mı?

    Liman kapatılmadan yapılabilir; çalıştığımız yanaşma yerine iş bitene kadar gemi yanaştırmamanızı istiyoruz. Günü ve saati gemi ya da bağlama programınıza göre birlikte seçiyoruz.

  • Ne kadar sürer, maliyeti ne belirler?

    Tek bir süre ya da fiyat yok: parçaların sayısı ve büyüklüğü, derinlik, su altındaki görüş ve çalışılabilecek saatler belirler. Takvimi ve rakamı ilk incelemeden sonra veriyoruz.

  • Neyle başlanır?

    Rıhtım dibinin fotoğrafı ya da videosuyla; varsa son derinlik ölçümüyle. Ölçüm yoksa da yazın; WhatsApp’tan ya da info@besoglu.com adresine gönderin.

  • Yönetime ne götürürüm?

    Tek sayfalık özeti. Yönetim kurulunuz ya da satın alma biriminiz için hazırladık. → PDF olarak indirin

Deniz dibi tarama nedir, rıhtım dibi temizliğinden farkı ne?

Tarama tabanın kendisini alır; rıhtım dibi temizliği yalnız tabana düşmüş parçaları. Bu fark izni de belirler: taramayı yalnız Tarama Yetki Belgesi sahibi yapabilir, tabanı kazmadan kaba parça çıkarmak ise tarama sayılmaz. (Kaynak 1: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 13/1, 28/6)

Konu Rıhtım dibi temizliği Deniz dibi taraması
Ne çıkar? Kopmuş usturmaça, halat, zincir, hurda, rıhtım dibinde biriken yük atığı Tabandaki çamur, kum, çakıl ya da taş
Size ne kazandırır? Kazığa, usturmaçaya ve gemiye zarar verebilecek parçalar gider Yanaşma yeri ya da kanal derinleşir veya eski derinliğine döner
Nasıl yapılır? Dalgıç parçayı bulup bağlar, vinç kaldırır Kepçeli ya da emici tarama aracı tabanı kazar, malzemeyi taşır
Kim yapar? Biz Yetki belgeli tarama firması
Hangi izin? Limanı işleten kuruluşun liman başkanlığından aldığı izin Ön izin, liman başkanlığının tarama izni, çevre uygunluk belgesi

İkisi birlikte gerekiyorsa kaba parçaları taramadan önce çıkarmak işi kolaylaştırır; çevre mevzuatı da taranacak alandaki katı atıkların ayrı toplanmasını ister. (Kaynak 2: Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği · md. 7/3)

Rıhtım dibi temizliğini nasıl yapıyoruz?

Rıhtım dibindeki parçaları dalgıçla bulup vinçli tekneyle çıkarıyoruz. Tabanı kazmıyoruz; rıhtım boyunca dibi dalgıçla gözden geçiriyoruz.

Rıhtım dibinden neler çıkarıyoruz?

  • Kopmuş usturmaça

    Gemi ya da tekne yanaşırken kopup dibe inen usturmaça ya da eski lastik; yenisini usturmaça sayfamızda anlattığımız gibi takıyoruz.

  • Halat ve zincir

    Kopan bağlama halatı ve zincir; pervaneye dolanabilir.

  • Hurda ve düşen ekipman

    Yükleme sırasında düşen kepçe dişi, kanca, sac ve demir parçası.

  • Yük atığı

    Klinker, kömür ya da cevher gibi yükleme ve boşaltmada denize düşüp rıhtım dibinde biriken dökme yük.

Büyük parçayı kaldırmadan önce dalgıçla bağlama noktasını hazırlıyor, kazığa ve usturmaçaya çarptırmadan yukarı alıyoruz. Rıhtım dibinde yığılmış yük de bu kapsamda çıkarılır; yığını almak için tabanın kendisini kazmak gerekirse iş taramaya döner. Yığını nasıl alacağımızı ve çıkanın nereye götürüleceğini ilk incelemeden sonra teklifte yazıyoruz.

Dalgıçla çalışmadan önce liman başkanlığından izin alınır; başvuru dosyasını kimin hazırlayacağını teklifte belirtiyoruz. (Kaynak 3: Limanlar Yönetmeliği · md. 22/2)

Videodan bir kare: su altında sarılmış liman kazığı

Su altında nasıl çalışıyoruz

Bir liman işimizden: kazık sargısı · video 2026

  • Videoda

    Bir limanın kazıklarını su altında temizleyip karbon elyafla sarıyoruz: rıhtımın dibinde ve kazıkların çevresinde böyle çalışıyoruz.

  • Dipte

    Rıhtım dibi temizliğinde de aynı düzen geçerli: dalgıç dipte, vinç ve ekip teknede; dalıştan önce liman başkanlığından izin alınır.

Dip tarama için hangi izinler gerekir, kim ne yapar?

Taramayı yalnız Tarama Yetki Belgesi sahibi yapabilir; iş için ayrıca Bakanlıktan ön izin, liman başkanlığından tarama izni ve çevre idaresinden uygunluk belgesi alınır. Başvuruları taramayı yaptıran, yani limanı ya da iskeleyi işleten kuruluş yürütür.

Adım Ne var? Kim hazırlar ya da başvurur? Kim onaylar?
Tarama projesi Amaç, derinlik, miktar, yakındaki yapılar, malzemenin nereye gideceği; kıyı yapısı varsa yapının projeleri ya da Değerlendirme Raporu (taramanın yakındaki yapılara etkisi) Taramayı yaptıran Bakanlığın bölge müdürlüğü
Ön izin Yalnız istenen alan ve miktar için; tarayanla ön protokol ve tarayanın yetki belgesi eklenir Taramayı yaptıran, bölge müdürlüğüne başvurur Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü
Çevre onayı Numune ve analiz, döküm yeri, Dip Tarama Çevresel Yönetim Planı Taramayı yaptıran sunar; planı yetkili çevre danışmanlık firması hazırlar 50.000 m³ ve üstünde Çevre Bakanlığı, altında il müdürlüğü; uygunluk belgesi
Tarama izni Araçların belgeleri, acil durum önlemleri, gerekiyorsa ÇED kararı Taramayı yaptıran Liman başkanlığı
Tarama Onaylı projeye göre tarama; ölçümün nasıl yapılacağı sözleşmede yazılır Yetki belgesi sahibi tarayan Bölge müdürlüğü onaylı projeye uygunluğu denetler, iş bitince onaylar

Ayrıntı ve sıra, başvuru yapılan bölge müdürlüğünde netleşir. (Kaynak 1,2: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 6, 13, 18–21; Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği · md. 4/1-j, 10)

Kim? Ne yapar?
Limanı ya da iskeleyi işleten Taramaya karar verir, izinlere başvurur, tarama firmasını seçer
Yetki belgeli tarayan (firma ya da Bakanlığın başmühendisliği) Onaylı projeye göre tarar, malzemeyi izin verilen yere taşır
Raporu hazırlayan üniversite İstenirse taramanın yakındaki yapılara etkisini değerlendirir
Biz Rıhtım dibini temizliyor; kazığı, duvarı ve şevi taramadan önce ve sonra inceleyip raporluyoruz; gerekirse güçlendirmeyi planlıyoruz

Taranan malzeme nereye gider? Önce numune alınıp kirliliğine bakılır. Sınırları aşmayan malzeme izin verilen deniz alanına dökülebilir; üst sınırı aşan denize dökülmez: o alan tarama planından çıkarılır ya da malzeme karada bertaraf edilir. Önce karada faydalı kullanım seçeneği değerlendirilir; belirlenen döküm yerinin dışına döküm yapılmaz. (Kaynak 2,1: Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği · md. 5/3, 9/1–2; Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 28/4)

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinTarama Yetki Belgesi neye bakar, ÇED ne zaman gerekir?

Rıhtım dibinde parça mı birikti?

Rıhtım dibinin fotoğrafını ya da videosunu, varsa son derinlik ölçümünü WhatsApp'tan ya da info@besoglu.com adresine gönderin; ilk değerlendirmeyi bunlarla yapalım.

WhatsApp'tan gönderin

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Tarama rıhtıma zarar verir mi?

Tarama tabanı indirir; rıhtım da bu tabana dayandığı için taramanın yapıya etkisi önceden değerlendirilir. Bu yüzden taramadan önce ve sonra rıhtıma su altında bakıyoruz; önceki kayıt, sonradan görülen bir hasarın eski mi yeni mi olduğunu da gösterir.

Kıyı yapısının yanındaki taramada bu etkiyi değerlendiren bir rapor istenebilir; raporu üniversitelerin inşaat fakülteleri hazırlar. (Kaynak 1: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 4/1-z, 18/1-k)

Rıhtımın türü Taramada ne değişir? Ne yapıyoruz?
Kazıklı iskele Taban kazıkların dibinde de inerse kazığın zemine gömülü boyu kısalır, sudaki boyu uzar Önce kazıkların durumuna ve dip seviyesine, sonra kazık dibinde oyulmaya ve açığa çıkan kısımdaki hasara bakıyoruz
Blok ya da keson (beton kutu) rıhtım duvarı Duvar taş yatağa oturur; taban yatağın önüne yaklaşırsa yatağın ucu kayabilir, duvarın taşıma ve kayma güvenliği azalır Taş yatağın ucunu ve önündeki tabanı, taramadan sonra da duvar dibinde boşalma olup olmadığını inceliyoruz
Çelik perde (palplanş) rıhtım Perdenin zemine gömülü kısmı azalır Perdenin dibinde oyulmaya ve paslanmaya bakıyoruz
Tabliyenin altındaki şev Önündeki taban inince şev dikleşebilir, koruma taşları kayabilir Şevin alt ucunu ve taş korumayı taramadan önce ve sonra karşılaştırıyoruz
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDerinleştirme rıhtımı nasıl etkiler, araştırmalar ne gösteriyor?

Özetle: Taramanın kazandırdığı derinlik, rıhtımın o derinliği taşıyabildiği biliniyorsa işe yarar; taşıyamıyorsa güçlendirmeyi liman güçlendirme sayfamızdaki gibi planlıyoruz.

  1. Gönderdikleriniz

    Rıhtım dibinin fotoğrafı ya da videosu, varsa son derinlik ölçümü ve tarama planı; ilk değerlendirmeyi bunlarla yapıyoruz.

  2. Teklif

    Kapsam, izin dosyasını kimin hazırlayacağı, teslim edilecekler ve çalışma günleri teklifte yazılır.

  3. Önce inceleme ve rapor

    Kazığa, duvara ve şeve su altında bakıyor; bulguları tarama projesini hazırlayanlara iletilecek biçimde raporluyoruz.

  4. Taramadan sonra inceleme

    Tarama bitince aynı noktalara yeniden bakıyor, dip seviyesini ve hasarı kayda alıyoruz.

  5. Karşılaştırmalı rapor

    Önceki ve sonraki kaydı yan yana koyuyoruz; gerekirse güçlendirme önerisi ekliyoruz.

Teklifimizde neler yazar?

Kapsam

  • Temizlenecek rıhtım boyu ve derinliği; incelenecek kazık, duvar ve şev

İzin

  • İzin dosyasını kimin hazırlayacağı; taramada ön iznin ve tarama izninin kimde olduğu

Takvim

  • Yanaşma yerinin boş kalacağı günler, çalışma saatleri; inceleme günleri taramanın takvimine göre

Teslim

  • Çıkan parçaların listesi ve nereye götürüldüğü; inceleme raporu: video, fotoğraf, bulgu planı, dip seviyesi, öncelik sırası

Fiyat

  • Ekip ve tekne günü ya da rıhtım boyu, parçaların taşınması, rapor ayrı ayrı

Güvence

  • Sigorta ve iş güvenliği; limanın giriş ve güvenlik kurallarına uyum

Sık sorulan sorular

Tarama Yetki Belgesi olmadan tarama yapılabilir mi?

Hayır. Belgesi olmayan firma tarama yapamaz; tabanı kazmadan kaba parça çıkarmak ise tarama sayılmaz.

Evet. Yönetmelik deniz ve iç sulardaki taramaların hepsini kapsar; yalnız askerî yapılar ile iç sulardaki taşkın, sulama, bataklık ve dere ıslahı taramaları kapsam dışıdır. (Kaynak 1: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 2) Küçük bir marina havzasında da tarama, yetki belgeli firmayla ve izinlerle yapılır.

Kaba parçaları alıyoruz; çamuru almak tabanı kazmak demektir. Çevre mevzuatı, amacı ne olursa olsun deniz tabanındaki kazıyı dip tarama sayar. (Kaynak 2: Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği · md. 4/1-e) İnceleme ya da onarım için kazığın dibini açmak gerekirse, bunun hangi izne bağlı olduğunu işe başlamadan liman başkanlığıyla ve çevre il müdürlüğüyle netleştiriyoruz.

Önce Tarama Yetki Belgesine ve ekindeki araç listesine. Belge 5 yıl geçerlidir ve devredilemez; tarama araçları belgenin ekinde tek tek yazılıdır. Bakanlık belge verdiği firmaları liman başkanlıklarına ve bölge müdürlüklerine bildirir. Taramayı Bakanlığın İstanbul, İzmir ve Samsun deniz dibi tarama başmühendislikleri de yapar; onlar da yetki belgesiyle çalışır. (Kaynak 1: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 4/1-ç, 9/1-a, 15/2, 16/1-c, 16/5, 17/1, 19/1-ç) Teklifte malzemenin nereye gideceği, ölçümün nasıl yapılacağı ve rıhtıma yakın çalışmada alınacak önlemler de yazılmalı.

Tek bir sıklık yok. Liman havzası durgun su yarattığı için çoğu zaman tortu tutar; dereler, kıyı boyunca taşınan kum ve gemi pervanesinin oyup başka yere yığdığı malzeme tabanı yükseltir. Doğu Karadeniz’de incelenen sekiz balıkçı barınağı ve çekek yerinin hepsinde derinlik azalmış, sığlaşma kışın artmış. (Kaynak 9,10: PIANC, Rapor 102, 2008 · özet; Süme ve Yüksek, 2018 · s. 843–851) Derinliği düzenli ölçtürmek ve her taramanın miktarını kayda almak sonraki taramayı planlamayı kolaylaştırır.

Bu ayrı bir iştir. Batık tekneyi ve büyük enkazı bulup çıkarmayı batık gemi çıkarma sayfamızda anlatıyoruz.

Deniz dibi tarama ve rıhtım dibi temizliği: yönetim için tek sayfalık özet

Ne yapılır, kim karar verir, hangi izinler, iş hangi adımlarla yürür, süreyi ve maliyeti ne belirler: tek sayfada. Yönetim kurulunuza ya da satın alma biriminize götürün.

Kaynakça

  1. Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete 09.08.2016, sayı 29796 (değişiklik RG 28.09.2018, sayı 30549). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=22735&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  2. Dip Tarama Malzemesinin Çevresel Yönetimi Yönetmeliği (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı). Resmî Gazete 14.01.2020, sayı 31008 (değişiklikler RG 22.01.2022/31727, 24.08.2024/32642, 04.02.2026/33158). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=34185&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  3. Limanlar Yönetmeliği. Resmî Gazete 31.10.2012, sayı 28453 (son değişiklik RG 30.08.2025, sayı 33002). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.16726.pdf
  4. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Resmî Gazete 29.07.2022, sayı 31907 (değişiklikler RG 26.06.2025/32938 ve 05.03.2026/33187). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.39647.pdf
  5. U.S. Department of Defense (2026). UFM 4-150-07 Waterfront Facilities: Operation and Maintenance. 10 Mart 2026. https://www.wbdg.org/FFC/DOD/UFC/ufm_4_150_07_2026.pdf
  6. T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (2016). Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları (koord. Y. Yüksel). Ankara. https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-planlama-ve-tasarim-teknik-esaslari/teknikesas.pdf
  7. Tolba, E.R., Galal, E.M., Mourad, M.H. (2017). Effects of the frontal deepening of quay wall for the East Port of Port Said. Malaysian Journal of Civil Engineering, 29(2), 176–193. https://doi.org/10.11113/mjce.v29.15597
  8. Muthukkumaran, K., Sundaravadivelu, R., Gandhi, S.R. (2007). Effect of Dredging and Axial Load on a Berthing Structure. International Journal of Geoengineering Case Histories, 1(2), 73–88. https://www.geocasehistoriesjournal.org/issues/volume-1-2/effect-of-dredging-and-axial-load-on-a-berthing-structure/pdf
  9. PIANC MarCom Working Group 102 (2008). Minimising harbour siltation. PIANC Report 102, Brüksel. ISBN 2-87223-169-2. https://marineinfo.org/id/publication/128207
  10. Süme, V., Yüksek, Ö. (2018). Doğu Karadeniz kıyılarında balıkçılık kıyı yapılarının sığlaşmasının incelenmesi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(3), 843–852. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.416387

Son güncelleme:

Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Murat Beşoğlu

İnşaat mühendisi

Unvan
Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
Eğitim
İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
Yaklaşım
Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.

Ekibimiz

Taramadan önce rıhtımınıza bakalım.

Rıhtımın türünü, planlanan tarama derinliğini ve tarihini yazın; taramadan önce ve sonra incelemeyi gemi programınıza göre birlikte planlayalım.

Teklif isteyin

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48