Su altı inşaat, bir liman ya da kıyı yapısının suyun altında kalan kısmını projesine uygun kurmaktır. Tabanı hazırlamak, keson ya da bloğun yerine oturmasını su altında yönlendirmek, su altında beton dökmek ve yapılanı kayda geçirmek bu işin parçalarıdır. Rıhtım, iskele ve dalgakıran gibi deniz inşaatı projelerinde su altı kalemlerini ana yüklenicinin yanında üstleniyor, yatırımcının yanında su altı işinin kontrolüne destek veriyoruz.
Var olan bir rıhtımın ya da iskelenin onarımını ve güçlendirmesini liman güçlendirme sayfamızda anlattık; bu sayfa yeni yapımı ve genişletmeyi anlatıyor. Bütün su altı işlerimizi sualtı hizmetleri sayfasında topladık.
Keson rıhtım örneğiyle, deniz kesitinde
Su altı inşaatında ne yapıyoruz?
Keson rıhtım yapımında su altı işlerinin beş adımı
Rıhtım, deniz tabanına serilen taş dolgudan bir temel yatağına oturur. Taşı mavna ya da vinç döker; yatağın sınırlarını ve kotunu su altında biz kontrol ediyoruz.
Yatağın üstündeki kırmataşı dalgıç, kılavuz raylar üstünde kayan bir mastarla tesviye ediyor. Ardından yatağın kotunu birkaç noktada ölçüyoruz; tesviye onaylanmadan yatağa keson ya da blok konmaz.
Keson yüzdürülerek getirilir, gözlerine su alınarak yatağa indirilir. Keson inerken dalgıç güvenli uzaklıktan izleyip yüzeye bildirir; oturduktan sonra komşu kesonla aralığı ve yatağa düzgün oturuşunu kontrol ediyoruz.
Gözler kum, taş ya da betonla doldurulur; bu örnekte beton, göz suyla doluyken tremi borusuyla en alttan dökülür. Boru ucu hep taze betonun içinde kalır; beton suyun içinden düşmediği için yıkanmaz. Beton yükseldikçe boruyu yukarı alıyoruz.
Dalgıç kesonun taban hattı boyunca kamerayla dolaşıyor; kesonun kotu ve aksı ölçülüyor. Görüntü ve ölçüm, su altında yapılanı kayda geçirir.
Yapımı ana yüklenici yürütür; tabanın hazırlığını, yerleştirmenin su altında yönlendirilmesini ve kontrolünü, su altı betonunu ve kaydı biz üstleniyoruz. Ölçüm yöntemi ve hangi kaydın teslim edileceği işin başında sözleşmede yazılır.
- Vinç ya da yüzdürme Bloğu vinç koyar, keson yüzdürülüp batırılır; dalgıç tesviye eder, yönlendirir ve kontrol eder.
- Önce ölçüm Her tabaka ölçülüp onaylanmadan üstü örtülmez.
- Kayda alınır Su altında yapılan işin ölçüsü ve görüntüsü kayda alınır.
Su altı inşaatında en çok merak edilenler
Hangi işleri üstleniyorsunuz?
Yapının suyun altındaki kısmını: taban, yerleştirmenin kontrolü, su altı betonu ve kayıt. Hangi kalemin bizde olacağı sözleşmede yazılır.
Hangi rolde çalışıyorsunuz?
Ana yüklenicinin yanında su altı kalemlerini üstlenen ya da yatırımcının yanında su altı işinin kontrolünü destekleyen tarafta. Rolümüz ve kapsamı sözleşmede yazılır.
Süreyi ve maliyeti ne belirler?
Su derinliği, tabanın durumu, akıntı ve dalga, görüş, işin miktarı ve iş programınız. Kötü havada çalışılamayan ve vinç, duba ya da dalgıcın birbirini beklediği günler süreyi ve maliyeti artırır; rakamı projeyi gördükten sonra veriyoruz.
Kim onay verir, hangi izinler gerekir?
Plan ve proje onayları yatırımcı ya da idare adına alınır; su altında çalışmaya liman başkanlığı izin verir. Su altı işini bu onaylara göre planlıyoruz.
Neyle başlanır?
Bir görüşmeyle; belge göndermeniz gerekmez. Proje hazırsa uygulama projesini ve iş programını info@besoglu.com adresine gönderebilirsiniz.
Yönetime ne götürürüm?
Tek sayfalık özeti. Yönetim kurulunuz ya da satın alma biriminiz için hazırladık. → PDF olarak indirin
- Ana yüklenici misiniz? su altı işini bize nasıl verirsiniz · teklif için gerekenler
- Liman ya da terminal yatırımcısı mısınız? hangi aşamada su altı mühendisi · terminal çalışırken iş
- Kamu idaresinde misiniz? ihale dokümanına ne yazılır · kabul dosyası
Liman ve kıyı projelerinde su altında hangi işleri yapıyoruz?
Suyun altındaki işi dört kalemde üstleniyoruz: tabanı hazırlamak, yerleştirmeyi su altında yönlendirip kontrol etmek, su altında beton ve bağlantı, kontrol ve kayıt. Hangisinin ağır bastığını yapının türü belirler.
Yapınıza göre suyun altında ne yapıyoruz?
- 01
Beton blok rıhtım
Taş yatağın üstündeki kırmataş yatağı dalgıçla tesviye ediyor, kotunu ölçüyor; blokların oturuşunu ve derzlerini kontrol ediyoruz.
- 02
Keson rıhtım, dik dalgakıran
Yatağı tesviye ediyor, kesonun inişini su altında izleyip yönlendiriyor, betonla doldurulacak gözlere tremiyle beton döküyor, taban korumasını kayda alıyoruz.
- 03
Taş dolgu dalgakıran
Her tabakanın profilini ölçtürüyor, vinçle konan koruma bloklarının yerleşimini su altında kontrol ediyor, eksikleri kaydediyoruz.
- 04
Kazıklı iskele
Kazık dibini ve oyulmaya karşı taban korumasını kontrol ediyor, su altında beton ve bağlantı işlerini yapıyor, geçici kazıkları kesiyoruz.
Keson gözleri kum, taş ya da betonla doldurulur; hangisi olduğu projededir. Blok rıhtımda da sıra aynıdır: önce yatak, sonra yerleştirme, sonra kayıt. Geçici ya da eski kazığın su altında kesimini su altı kaynak ve kesim sayfamızda anlattık.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinTaban ve yerleştirmede hangi ölçüler aranır?
Blok rıhtımın tabanı. Resmî yapım esaslarına göre taş temel yatağı en az 1 m kalınlıkta ve blokların oturma alanından en az 1 m geniş olur. Üstüne en az 15 cm kalınlıkta, 20–60 mm tanelerden bir kırmataş yatak serilir ve dalgıçlarca istenen kotta tesviye edilir. (Kaynak 1: Kıyı yapıları yapım ve kontrol teknik esasları, 2007 · s. 67)
Bloklar. Bloklar dökümden 28 gün (idare isterse 21 gün) geçmeden yerine konmaz; eğik sıralar çizimdeki eğimden en çok 25 cm sapabilir. Bloklu duvar, üstündeki başlık betonu dökülmeden önce geçici yükle bekletilerek oturtulur. (Kaynak 1: Kıyı yapıları yapım ve kontrol teknik esasları, 2007 · s. 66–67)
Keson ve prekast eleman. Kıyı yapılarının tasarım esasları korunmuş su alanlarında keson birleşimleri için en çok 100 mm yerleşim toleransı, prekast L elemanları için 50 mm konum ve 1/400 düşey eğim toleransı veriyor. (Kaynak 2: Kıyı yapıları planlama ve tasarım teknik esasları, 2016 · s. 331–332)
Taş dolgu tabakaları. Tabaka yüzeyi ortalama olarak projeden 2 tona kadar taşta en çok 0,5 m, daha iri taşta 0,75 m sapabilir. Önceki tabaka iskandille ölçülüp kontrol mühendisi onaylamadan üstü örtülmez. (Kaynak 1: Kıyı yapıları yapım ve kontrol teknik esasları, 2007 · s. 55)
Ana yüklenici olarak su altı işini bize nasıl verirsiniz?
Su altı kalemlerini kapsamı, kontrol noktaları ve kabul kayıtları yazılı bir sözleşmeyle üstleniyoruz. Hangi kalemin bizde, hangisinin sizde olacağını işin başında birlikte ayırıyoruz.
| Konu | Çoğu projede kimde? | Sözleşmede yazılan |
|---|---|---|
| Vinç, duba, beton | Ana yüklenici | Su altı işinin hangi gün vince, dubaya ve betona ihtiyaç duyduğu |
| Dalış ve su altı işi | Su altı işini üstlenen taraf | Dalış planı; izin başvurusunun kimde olduğu |
| Ölçüm (kot, aks, derinlik) | Sözleşmeye göre | Ölçüm yöntemi, tolerans, ölçümü kimin yaptığı ve bağımsız ölçümle doğrulanıp doğrulanmayacağı |
| Adım adım onay | Kontrol mühendisi: işi idare ya da yatırımcı adına denetleyen mühendis | Her adımın hangi ölçüm ya da görüntüyle onaylanacağı |
| Hava ve dalga | — | Duruş günlerinin nasıl sayılacağı ve bedeli |
Kabul dosyasına neler girebilir?
1Taban
- Kazı ve yatak kotlarının ölçüm tablosu, kontrol mühendisinin onayıyla
- Taş tabakaların profil ölçümü ve dökülen taş miktarı
2Yerleştirme
- Her blok ya da kesonun yerine konma tarihi, kot ve aks ölçümü
- Oturma ve derzlerin tarihli görüntüsü
3Beton
- Döküm kaydı: dökülen miktar, beton yüzeyinin kotu, kesinti olup olmadığı
- Su üstünde, gelen betondan alınan numunelerin sonuçları
Kamu yapım işinde alt yüklenici idarenin onayıyla iş yerinde çalışabilir; alt yüklenicinin bütün işlerinden idareye karşı yüklenici sorumludur. (Kaynak 3: Yapım İşleri Genel Şartnamesi · md. 20/6, 20/8)
Teklifleri kıyaslarken sorun. Benzer işte iş deneyimi, dalış ekibinin belgeleri ve dalış amiri, tekne ve ölçüm donanımının kimde olduğu, sigorta. Fiyatın birimini (götürü, birim fiyat ya da gün), ekipmanın sahaya gidiş-dönüş ve hava duruşu bedellerini, teslim edilecek kayıtları da sorun; bizden teklif istediğinizde de.
Özetle: Kamu işinde alt yüklenicinin işlerinden idareye karşı ana yüklenici sorumludur; yapım kusurunda alt yüklenici de sorumlu olabilir. Su altı kalemini, kontrol noktasını ve kaydı yazıyla ayırmak neyin kimde olduğunu açık eder.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinKamu işinde sorumluluk ve iş güvenliği
Müteselsil sorumluluk. Yapı fen ve sanat kurallarına uygun yapılmazsa ya da hileli malzeme kullanılırsa, doğan zarardan yüklenici ve alt yükleniciler müteselsilen, yani her biri zararın tamamından sorumlu olabilir. Bu sorumluluk kesin kabule kadar ve kesin kabulden sonra kanunda yazılı süre boyunca sürer. (Kaynak 3,4: Yapım İşleri Genel Şartnamesi · md. 20/10; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (4735) · md. 30)
İş güvenliği. Birden fazla işverenin çalıştığı şantiyede iş güvenliği önlemleri koordinasyonla alınır; yapı alanında bir sağlık ve güvenlik planı ve koordinatörü bulunur. (Kaynak 5,6: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331) · md. 23; Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği · md. 8)
Su altında nasıl çalışıyoruz
Bir liman işimizden, yeni yapım değil · video 2026
- Videoda
Var olan liman kolonlarını su altında temizleyip karbon elyafla sardığımız bir iş; kumaş reçineye doyurulur, sarım ve koruyucu örtü suyun içinde yapılır.
- Su altında
Yeni yapımda su altı işi liman başkanlığı izni ve dalış planıyla yürür; hangi kayıtların teslim edileceği sözleşmede yazılır.
Su altında beton nasıl dökülür, nasıl kontrol edilir?
Su altında beton suyun içinden bırakılmaz; tabana kapalı bir boruyla (tremi) ya da pompa hortumuyla ulaştırılır. Borunun ucu döküm boyunca taze betonun içinde kalır; böylece yalnız betonun üst yüzü suyla temas eder, çimento yıkanmaz. Döküm yeri batardoyla (suyu dışarıda tutan geçici çevirme) kurutulabiliyorsa beton kuruda dökülür; su altı dökümü bunun mümkün olmadığı yerde seçilir.
| Yöntem | Hangi işte? | Size ne sağlar? |
|---|---|---|
| Tremi borusu | Keson gözü ve kalıplı temel gibi büyük hacimler | Büyük hacim kesintisiz dökülür; boru ucu betonun içinde kaldıkça beton suyla karışmaz |
| Pompa hortumu | Kalıplı küçük ve orta hacimler | Beton alttan yükselir; döküm daha kolay denetlenir |
| Beton torba | Kalıbın altındaki boşluklar, küçük dolgu, taban koruması | Boşluk hızla kapanır; torbaları dalgıç yerine örer, taşıyıcı eleman yerine kullanılmaz |
Dökümden önce yöntem kontrol mühendisine onaylatılır, döküm yeri çamurdan ve kabuktan temizlenir, kalıp ve donatı dalgıçla kontrol edilir. Döküm sırasında beton kesintisiz akar ve vibratörle sıkıştırılmaz; betonun yükseldiği kotu ölçüyor, dökülen miktarı o kota kadar hesaplanan hacimle karşılaştırıyoruz. Aynı kota hesaplanandan fazla beton gitmesi betonun bir yerden kaçtığını, az gitmesi bir yerin dolmadığını gösterebilir. Dökümden sonra yüzeyi dalgıçla inceliyor, üstte kalan zayıf tabakayı kırıp temizliyoruz; numune sonuçlarından ya da döküm kaydından şüphe edilirse sertleşmiş betondan karot alınabilir.
Akan suya beton dökülmez; döküm yerinde dalga ve akıntı olmaması sağlanır, gerekirse yer kalıp ya da perdeyle korunur. (Kaynak 7: DSİ Beton İşleri Teknik Şartnamesi, 2024 · §7.1, s. 142, §26, s. 225)
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinSu altı betonunun karışımı ve tremi dökümü: hangi değerler?
Karışım. Su altı betonu kendi ağırlığıyla akıp yerleşecek kıvamda, ince malzemesi bol tasarlanır. Kıyı yapılarının tasarım esasları tremi betonu için tipik 30–45 MPa dayanım, en az 420 kg/m³ çimento, en çok 0,40 su/bağlayıcı oranı ve en büyük 20 mm agrega veriyor. (Kaynak 2: Kıyı yapıları planlama ve tasarım teknik esasları, 2016 · Tablo 8.1) Kesin değerleri projenin şartnamesi belirler.
Devlet Su İşleri. Kendi işlerinde su altına dökülen betonu projedekinin bir üst dayanım sınıfında istiyor; çimento en az 375 kg/m³, su/çimento oranı en çok 0,45. (Kaynak 7: DSİ Beton İşleri Teknik Şartnamesi, 2024 · §26, s. 225)
Yıkanma önleyici katkı. Betonun suda dağılmasını azaltır; laboratuvar deneylerinde akışkanlaştırıcı tek başına yıkanmayı artırdı, yıkanma önleyici katkı ise azalttı. (Kaynak 8: Kandemir, İTÜ yüksek lisans tezi, 2006 · s. 45, 62–63) Katkı, betonun suyun içinden serbest bırakılmasına izin vermez.
Tıkama betonu. Batardoya çok su geliyorsa önce tabana su altında bir tıkama betonu dökülür, su o sertleşince boşaltılır. (Kaynak 7: DSİ Beton İşleri Teknik Şartnamesi, 2024 · §26, s. 225)
Tremi. Boru, içine su girmesin diye alt ucu kapalı ya da ağzına tapa konarak indirilir. Hep betonla dolu tutulur, ucu dökülen betonun içinde kalarak yukarı alınır.
Gömme derinliği. Devlet Su İşleri şartnamesi gömme derinliğine sayı vermiyor; uluslararası kılavuzlarda boru ucu betonun yaklaşık 1–1,5 m içinde tutulur. (Kaynak 9: Su altı köprü onarımı başvuru kitabı (ABD, FHWA), 2024 · s. 17) Su altında kötü dökümün en sık nedeni, boru ucunun betondan çıkıp içine su girmesidir; o zaman döküm durdurulur ve boru yeniden başlatılır. Geniş alanda birden fazla boru kullanılır.
Projenin hangi aşamasında su altı mühendisi gerekir?
En iyisi başta: su altında yapılacak işler tasarımda düşünülürse suda geçen süre ve risk azalır. Keşiften kabule her aşamada su altı işinin ayrı bir payı vardır.
Hangi aşamada neye bakılır?
- 01
Keşif
Tabanın derinliğine, zeminine ve eski halat, enkaz, kaya gibi engellere bakıyoruz; sürpriz engel takvimi bozar.
- 02
Tasarım
Su altında kurulacak bağlantılar az ve dalgıcın ulaşabileceği biçimde tutulursa suda geçen süre kısalır: kılavuzla oturan parça, erişilebilir bağlantı.
- 03
İhale ve teklif
Su altı kalemleri ve kontrol noktaları şartnamede açıkça yazılırsa teklifler kıyaslanabilir.
- 04
Yapım
Tesviye, yerleştirme kontrolü, su altı betonu; her adım onaylanınca bir sonrakine geçiliyor.
- 05
Kabul
Yapılanın ölçüsü ve görüntüsü projeyle karşılaştırılır; hangi kayıtların kabul dosyasına gireceği sözleşmede yazılır.
Emin değil misiniz?
Projenizin hangi aşamada olduğunu yazın; su altı kısmında neye ihtiyaç olduğunu birlikte belirleyelim.
Bize yazın →
Kıyı yapılarının tasarım esasları da yanaşma yapısının tipinin, zemin ve dalga koşullarının yanında su altı çalışmalarına göre seçildiğini yazıyor. (Kaynak 2: Kıyı yapıları planlama ve tasarım teknik esasları, 2016 · s. 331) Ölçüm yöntemi ve toleranslar bu yüzden işin başında işverenle birlikte yazılır. Tasarımın dayandığı derinlik ölçümünü ve tabandaki engel taramasını su altı inceleme sayfamızda anlattık.

Su altı kısmını bir görüşmede ayıralım.
Projeniz tasarım, ihale ya da yapım aşamasında olsun; görüşme için belge göndermeniz gerekmez.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Su altı inşaatında sürecimiz
İş, uygulama projesindeki su altı kalemlerini ayırmakla başlar; her adım onaylandıkça ilerler ve kabul dosyasıyla biter. Onay ve izinleri iş programına göre işten önce planlıyoruz.
Proje onayı. Kıyıda liman, iskele, rıhtım ve dalgakıran onaylı imar planıyla yapılır. Kıyı ve dolgu alanlarının planını ve kıyıdaki yapı iznini çoğunlukla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verir; turizm alanlarında plan Kültür ve Turizm Bakanlığınca onaylanabilir. Uygulama projesinin onayı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığındadır; ticari liman ve iskele için ayrıca ÇED raporu hazırlanır. Yapı ruhsatından önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı alanı kiralamış, irtifak hakkı ya da kullanma izni vermiş veya tahsis etmiş olmalıdır. (Kaynak 10,11,12,13: Kıyı Kanunu (3621) · md. 6/4-a, 11; Kıyı Kanunu Uygulama Yönetmeliği · md. 12/2, 15/1, 15/3; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi · md. 102/1-j, 485/1-d; ÇED Yönetmeliği, 2022 (2026 değişikliğiyle) · Ek-1 md. 10/b) Su altı işlerini onaylı projeye ve şartnamesine göre yapıyoruz.
Su altında çalışma. İnşaata başlamadan liman başkanlığından izin alınır; dalış ve su altı çalışması için ayrıca izin gerekir. Dalış ekibi yeterlik belgesi ve dalış planıyla dalış müsaadesi alır. (Kaynak 14,15: Limanlar Yönetmeliği · md. 22/1–2; Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği · md. 8) Başvurunun kimde olacağı sözleşmede yazılır.
- 1
Proje ve bilgiler
Uygulama projesi, deniz tabanı ölçümleri ve iş programınızla su altı kalemlerini birlikte ayırıyoruz.
- 2
Yöntem ve kontrol planı
Her kalem için yöntem, kontrol noktaları ve kayıt biçimi; dalış planı.
- 3
İzin ve program
Dalış izni işe başlamadan alınır; çalışma günleri iş programınıza ve hava durumuna göre.
- 4
Su altında iş
Tesviye, yerleştirme kontrolü, beton; her adım onaylanınca bir sonrakine geçilir.
- 5
Kabul
Ölçüm ve görüntü kayıtları; teslim edilecekler sözleşmede yazılır.
Teklif için gönderecekleriniz (bilmediklerinizi boş bırakın, birlikte belirleriz)
1Proje
- Projenin adı ve yeri; ana yüklenici misiniz, yatırımcı mı, idare mi
- Uygulama projesi paftaları ve şartnamede su altı işleri
2Su altı
- Yapının türü: blok, keson, kazıklı iskele, dalgakıran
- Su derinliği; varsa tabanın derinlik ölçümü ve zemin raporu
3Takvim
- Su altı işinin başlaması gereken tarih ve iş programı
- Vinç, duba ve betonun kimde olacağı

Su altı işini birlikte planlayalım.
Yapının türünü, su derinliğini ve takviminizi yazın; kapsamı ve kontrol noktalarını birlikte belirleyelim.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Sık sorulan sorular
İdare olarak ihale dokümanına su altı işleri için ne yazmalıyız?
Su altı kalemlerini, kontrol noktalarını, ölçüm yöntemini ve kabul dosyasını. Şartnamede su altı betonu için ayrı bir madde olsun; her tabakanın hangi ölçümle, hangi toleransla ve kimin onayıyla kabul edileceği yazılsın. Böylece teklifler kıyaslanabilir. Resmî yapım esasları da taş dolgunun her tabakasının ölçülüp kontrol mühendisi onaylamadan örtülmemesini istiyor. (Kaynak 1: Kıyı yapıları yapım ve kontrol teknik esasları, 2007 · s. 55, 67)
Terminal çalışırken rıhtım uzatması yapılabilir mi?
Yapılabilir; dalgıcın çalıştığı bölüm iş programında ayrılır. Dalış yapılan teknenin yakınından geçen gemilerin hızını ve geçiş mesafesini liman başkanlığı belirler. (Kaynak 14: Limanlar Yönetmeliği · md. 20/1-c) Hangi bölümün ne zaman kapanacağını terminalin gemi programıyla birlikte kuruyoruz.
Keson rıhtım nedir, nasıl yapılır?
Keson rıhtım, içi gözlere bölünmüş betonarme kutuların (keson) taş yatağın üstüne yan yana oturtulmasıyla kurulan rıhtımdır. Kesonlar çoğunlukla kuru havuzda ya da yüzer havuzda dökülür, yüzdürülerek yerine getirilir ve gözlerine su alınarak yatağa indirilir. Yatağın üstündeki kırmataş önce dalgıçla tesviye edilir; keson oturduktan sonra gözleri projeye göre kum, taş ya da betonla doldurulur, üstüne başlık betonu dökülür. Bazı köprü ayaklarında kullanılan açık ya da basınçlı (pnömatik) keson ise altındaki zemin kazılarak yerine indirilen ayrı bir temel türüdür.
Tremi borusu nedir, nasıl kullanılır?
Tremi borusu, su üstündeki bir huniden dökülen betonu dökümün en alt noktasına ileten, ekli ve su geçirmez çelik borudur. Döküm başlarken boruya su girmemesi için alt ucu kapatılır ya da ağzına bir tapa konur; boru betonla dolunca hafifçe kaldırılır ve beton alttan yayılır. Döküm boyunca boru ucu taze betonun içinde tutulur; nasıl kontrol edildiğini su altında beton dökümü bölümünde anlattık.
Su altında dökülen beton, kuruda dökülen kadar sağlam olur mu?
Doğru karışım ve doğru dökümle kuruda dökülene yakın sonuç alınır. Yurt dışındaki kılavuzlar, iyi bir su altı dökümünden kuruda dökülene eşdeğer, yoğun ve homojen bir beton bekliyor. (Kaynak 16: ABD Ordu Mühendisleri beton uygulama kılavuzu (EM 1110-2-2000) · §10-3a) Beton suyla karışırsa dayanım düşer; Devlet Su İşleri de kendi işlerinde su altı betonunu projedekinin bir üst dayanım sınıfında istiyor.
Yeni bir deniz yapısında hangi beton kullanılmalı?
Denizle temas eden betonarme, bulunduğu bölgeye göre seçilir. En ağır koşul gel-git, dalga ve serpinti bandıdır; sürekli su altında kalan kısım ondan hafiftir. Bu bantta su/çimento oranı, beton sınıfı, pas payı ve çimento türü birlikte seçilir: kıyı yapılarının tasarım esasları en çok 0,45 su/çimento oranı ve en az C35/45 veriyor; güncel şartname tablolarında sınır pas payına ve çimento türüne göre değişiyor. (Kaynak 2,7: Kıyı yapıları planlama ve tasarım teknik esasları, 2016 · Tablo 8.2(a); DSİ Beton İşleri Teknik Şartnamesi, 2024 · Çizelge 12, s. 89) Su altında dökülecek kısım için karışımın yıkanmaya dayanıklı olması ayrıca istenir. Kararı projenin tasarımcısı verir.
Var olan rıhtımı büyütmek ya da derinleştirmek istiyoruz; nereden başlamalı?
Önce var olan yapının yeni yükü ve derinliği taşıyıp taşımayacağı incelenir. Bu incelemeyi ve güçlendirme seçeneklerini liman güçlendirme sayfamızda anlattık; uzatılan kısmın su altı işi bu sayfanın konusudur.
Ticari bir iskele ya da rıhtım için ÇED raporu gerekir mi?
Evet; ticari liman, iskele, rıhtım ve dolfen ÇED raporu hazırlanacak projeler listesindedir. Balıkçı barınağı ve feribot iskelesi ise ön inceleme listesindedir; orada Bakanlık ya olumlu karar verir ya da rapor ister. Var olan bir ticari limanda rıhtım uzatması gibi değişikliklerde izlenecek yolu Bakanlık projeye göre belirleyebilir. Bu projelerde olumlu karar alınmadan yatırıma başlanmaz. (Kaynak 13: ÇED Yönetmeliği, 2022 (2026 değişikliğiyle) · md. 6/3, 24/1-e, Ek-1 md. 10/b, Ek-2 md. 28)
Dip tarama da bu işin parçası mı?
Dip tarama ayrı bir iştir. Taramayı tarama yetki belgesi olan firma yapar; iş için ön izin ve liman başkanlığının tarama izni gerekir. (Kaynak 17: Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği · md. 13, 20, 21) Taramadan sonra tabanın kotunu ve temizliğini su altında kontrol edebiliriz. Yüzer iskele ve marina pontonu ile deniz deşarj hattı ayrı sayfalarımızın konusudur.
Su altı inşaat: yönetim için tek sayfalık özet
Hangi yöntem, nasıl kontrol, hangi izinler, iş hangi adımlarla yürür, süreyi ve maliyeti ne belirler: tek sayfada. Yönetim kurulunuza ya da satın alma biriminize götürün.
Kaynakça
- T.C. Ulaştırma Bakanlığı Demiryollar, Limanlar ve Havameydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (2007). Kıyı Yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esasları. Ankara.
- T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (2016). Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları (koord. Y. Yüksel). Ankara. https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-planlama-ve-tasarim-teknik-esaslari/teknikesas.pdf
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Ek-8; son değişiklik RG 18.05.2024/32550). Derlenmiş metin: https://www.hakedis.org/wp-content/uploads/2017/07/Yapim_isleri_Genel_Sartnamesi_20240518.pdf
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu. Resmî Gazete 22.01.2002/24648. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4735.pdf
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Resmî Gazete 30.06.2012/28339. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6331.pdf
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği. Resmî Gazete 05.10.2013/28786 (değişiklik RG 31.12.2018/30642). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18928&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (2024). Beton İşleri Teknik Şartnamesi, rev. 02. Ankara, Ekim 2024. https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetGaleriFile/425/DosyaGaleri/622/beton_isleri_teknik_sartnamesi_r02_20241008.pdf
- Kandemir, G. (2006). Yıkanmayı Önleyici Katkıların Su Altı Betonu Özelliklerine Etkileri. Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. http://hdl.handle.net/11527/6908
- Dukes, M.D., Karalekas, J.M., Noel, D.W., Pope, H.K., Reser, D.R., Rowe, J.B., Young, A. (2024). Underwater Bridge Repair, Rehabilitation, and Countermeasures Reference Manual (FHWA-NHI-23-029). Federal Highway Administration, ABD. https://www.fhwa.dot.gov/bridge/nbis/pubs/nhi23029.pdf
- 3621 sayılı Kıyı Kanunu. Resmî Gazete 17.04.1990/20495 (son değişiklik 2025). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3621.pdf
- Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete 03.08.1990/20594 (son değişiklik RG 24.01.2026/33147). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4897&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete 10.07.2018/30474. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.1.pdf
- Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. Resmî Gazete 29.07.2022/31907 (değişiklikler RG 26.06.2025/32938 ve 05.03.2026/33187). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.39647.pdf
- Limanlar Yönetmeliği. Resmî Gazete 31.10.2012/28453 (son değişiklik RG 30.08.2025/33002). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.16726.pdf
- Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği. Resmî Gazete 02.09.1997/23098 (son değişiklik RG 04.06.2020/31145). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5689&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- U.S. Army Corps of Engineers (1994; değişiklik 2001). EM 1110-2-2000 Standard Practice for Concrete for Civil Works Structures. Washington, DC. https://damtoolbox.org/images/e/e0/EM_1110-2-2000.pdf
- Deniz ve İçsular Tarama Yönetmeliği. Resmî Gazete 09.08.2016/29796 (değişiklik RG 28.09.2018/30549). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=22735&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Son güncelleme:
Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.
Murat Beşoğlu
İnşaat mühendisi
- Unvan
- Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
- Eğitim
- İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
- Yaklaşım
- Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.
