Su altı incelemesi, iskele, rıhtım ve şamandıra gibi liman yapılarının suyun altında kalan kısmını yerinde görüp kaydetmek, gerektiğinde ölçmektir. Hasarın bir kısmı suyun altında, midye ve yosunun altında kalır; denizcilikte bu işe sörvey de denir.
Çelik kazıklı bir iskele, deniz kesitiyle
Su altında bir iskeleyi nasıl inceliyoruz, size ne teslim ediyoruz?
Bir su altı incelemesinin beş adımı
İncelemeye eski projeler, önceki raporlar ve kazık planıyla başlıyoruz. Her kazığa bir numara veriyor, hangi parçaya hangi düzeyde bakılacağını dalıştan önce belirliyoruz.
Önce bütün kazıkları temizlemeden, gözle ve kamerayla geçiyoruz. Bu ilk tur büyük hasarı, eğilmiş ya da kopmuş parçayı ve kaybolmuş anodu yakalar; görüntüler kazık numarasıyla kaydedilir.
Seçilen kazıklarda midye ve yosunu bant bant temizleyip yüzeye yakından bakıyoruz. Çelikte düşük suyun hemen altı, incelmenin sık görüldüğü bir banttır; oraya özellikle bakıyoruz.
Temizlenen yerlerde çelik cidarın kalınlığını ultrasonik ölçerle nokta nokta ölçüyoruz. Değeri kazığın ilk kalınlığıyla karşılaştırıyor, kazık dibinde tabanın oyulup oyulmadığına da bakıyoruz.
Bulguları kazık kazık bir rapora döküyoruz: görüntü, ölçüm tablosu, taban derinliği ve hangi kazığın önce ele alınması gerektiği. Onarım gerekiyorsa yöntemi bu rapora göre öneriyoruz.
İncelemenin değeri, bulgunun hangi kazıkta ve hangi yükseklikte olduğunu göstermesindedir. Bu sayede onarım bütçesi tahmine değil ölçüme dayanır.
Su altı incelemesinde en çok merak edilenler
Liman ya da marina çalışırken yapılır mı?
Evet, bölüm bölüm. Dalgıç sudayken o bölümde gemi ve tekne hareketi olmaması gerekir; hangi rıhtımda ne zaman çalışacağımızı programınıza göre birlikte planlıyoruz.
Ne kadar sürer?
Kazık sayısına, istenen düzeye, görüşe ve akıntıya göre değişir. Genel bakış hızlı ilerler, temizlik ve ölçüm kazık başına çok daha uzun sürer; programı yapının planını gördükten sonra veriyoruz.
Maliyeti ne belirler?
Yapının büyüklüğü, temizlenip ölçülecek kazık sayısı ve su koşulları. Teklifte hangi kazığa hangi düzeyde bakılacağını ve neyin teslim edileceğini yazıyoruz.
Hangi izinler gerekir?
Liman başkanlığından çalışma izni; dalış varsa dalış izni ayrıca. İzin ve bildirimleri işle birlikte netleştiriyoruz; ayrıntısı aşağıda.
Neyle başlanır?
Kazık planıyla ve su üstünden birkaç fotoğrafla. Varsa eski dalgıç raporlarıyla birlikte WhatsApp’tan ya da e-postayla (info@besoglu.com) gönderin; kapsamı birlikte çıkaralım.
Yönetime ne götürürüm?
Tek sayfalık özeti. Yönetim kurulunuz ya da satın alma biriminiz için hazırladık. → PDF olarak indirin
- Terminal ya da liman mı işletiyorsunuz? ne zaman inceletmeli
- Marina ya da yat limanı mı? beton kazıkta, ponton zincirinde ve dalgakıranda neye bakıyoruz
- Teklif mi hazırlatıyorsunuz? raporda neler teslim ediyoruz
- Güvenlik taraması mı gerekiyor? liman ve terminalde su altı güvenlik taraması
Su altı incelemesi ne zaman yaptırılır?
Düzenli aralıklarla, bir olaydan sonra ve yapıyla ilgili büyük bir karardan önce. Su üstünden görünmeyen hasar en çok bu anlarda kararı değiştirir.
| Ne oldu? | Ne zaman bakıyoruz? | Özellikle neye bakıyoruz? |
|---|---|---|
| Bir şey olmadı, yapı çalışıyor | Düzenli aralıkla; teknik esaslar palplanş ve düşey kazıklı rıhtımda kontrolü iki yılda bir, kazıklı rıhtımda kalınlık ölçümünü beş yılda bir öneriyor (Kaynak 1: Kıyı yapıları bakım-onarım teknik esasları, 2007 · Tablo 4.7, 4.11) | Bir önceki rapordan bu yana değişen yerler |
| Gemi çarptı, fırtına ya da deprem oldu | Olaydan sonra, yapı yeniden yüklenmeden | Çarpma noktası, kazık başları, eğilme, taban |
| Daha büyük gemi gelecek, taban taranacak | Karardan önce | Kazığın zemine gömülü boyu, rıhtım duvarının önü |
| Tesis devralınacak ya da kiralanacak | Sözleşmeden önce | Bütün yapı: bugünkü durumun kaydı |
| Onarım yapılacak ya da yapıldı | Onarımdan önce ve sonra | Hasarın sınırları; onarımın tutup tutmadığı |
| İşletme izni komisyonu tesisi denetleyecek | Denetimden önce: liman başkanlığının işletme izni inceleme, tespit ve denetim komisyonu yapının bütünlüğünden ya da dayanımından şüphelenirse bunu görselleriyle raporuna yazar (Kaynak 2: Bakanlığın işletme izni yönergesi, 2023 · Ek-1 (d)) | Kazıklar, kazık başları, rıhtım duvarı: yapının su altındaki güncel hâli |
İşletme izni olan kıyı tesislerinde rıhtımın gemi yanaşmasına uygunluğu ve tesisin bakım-onarımı işletmecinin yükümlülüğündedir. (Kaynak 3: Kıyı Tesisi İşletme İzni Yönetmeliği · md. 17)
Su altında nelere bakıyoruz?
Yapının suyla buluştuğu her yere: kazıkların boyuna, kazık başlarına, rıhtım duvarına, tabana ve yapıya bağlı donanıma. Hangi yere hangi düzeyde bakılacağını yapının türü ve amacınız belirler.
Su altında incelediğimiz sekiz yer
Kazıklı iskele ve rıhtım, yandan kesit
- Tabliye altı ve kazık başı. Kazıkların taşıdığı platformun altı: çatlak, dökülme, açığa çıkmış demir. Tuzlu serpinti burayı yavaş ama sürekli yer.
- Dalga ve su seviyesi bandı. Suyun inip çıktığı ve dalganın vurduğu bant: betonda pas izi ve kabuk dökülmesi, çelikte pas ve kaplama kaybı.
- Düşük suyun hemen altı. Çelik kazıkta hızlı incelme ve oyuk sık görülür; temizlemeden görünmez.
- Kazık dibi ve taban. Dalga, akıntı ve gemi pervanesi tabanı oyabilir, dip taraması tabanı derinleştirir; kazığın zemine gömülü boyu kısalabilir.
- Rıhtım duvarı ve dalgakıran. Duvarda yarık ve delik, arkasından dolgu kaçağı, blok kayması; dalgakıranda taşların oynaması ve topukta oyulma.
- Kurban anot. Çeliğin yerine paslanan metal blok: ne kadar eridiği ve bağlantısı. Korumanın ölçümü korozyon sayfamızda.
- Şamandıra ve ponton zinciri. Zincir halkasında aşınma, kilit ve bağlantı parçaları; zemindeki ağırlık bloğu. Bakımını şamandıra ve bağlama sayfamızda anlattık.
- Boru çıkışı ve deşarj ağzı. Ağzın ve desteklerin durumu, çevresindeki oyulma, tıkanma. Hattın bakımını deniz deşarj hattı sayfamızda anlattık.
Marinada aynı inceleme betonarme kazıkta, ponton zincirinde ve dalgakıranın topuğunda yapılır. Hasarların nedenini ve onarım yollarını liman güçlendirme, pontonun ve zincirinin bakımını yüzer iskele ve marina sayfalarımızda anlattık.
Palplanş duvarda (yan yana çakılmış çelik perde) hattın kaymasına, deliklere, palplanşların birleşim yerlerinin açılmasına ve duvarın öne eğilmesine bakıyoruz. Öne eğilme, duvarı arkadaki zemine bağlayan ankrajın koptuğunu gösterebilir; delikten ya da açılan birleşimden dolgu kaçarsa duvarın arkasındaki zemin çökebilir.
Taban ayrı bir kalemdir. Dalga, akıntı ve yanaşan geminin pervane akımı rıhtım duvarının topuğunu ve kazık çevresini oyabilir. Palplanş duvarın önündeki taban kaybı topuğu dışarı itip duvarı göçertebilir; bu yüzden topukta tabanın yıkanıp yıkanmadığına ayrıca bakıyoruz. (Kaynak 4,5: Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları, 2016 · §4.6; UFC 4-150-07 liman bakım kılavuzu · Şekil 5-16, §5-8)
Yayımlanmış bir araştırmaya göre, 1999 depreminden sonra incelenen çelik kazıklı bir iskelede dalgıçlar deniz tabanının yaklaşık 70 cm oturduğunu buldu. Kazıklar ise sağlamdı. (Kaynak 6: Sumer ve ark., 2002 · s. 505, 509 (Tablo 1))
Raporda size neler teslim ediyoruz?
Kazık kazık bulgu, fotoğraf ve video, ölçüm tabloları ve her bulgu için bir öncelik. Rapor neyin, nerede ve ne kadar acil olduğunu söyler.
Örnek rapor sayfası: kazık planı, bulgu, öncelik
Video yalnız başlangıç; karar için bulgu, ölçüm ve öncelik
- Videodalgıcın ya da su altı aracının (ROV) kaydı, kazık numarasıyla bölümlenmiş
- Fotoğrafher bulgunun yakın fotoğrafı, ölçeğiyle
- Bulgu planıbulguların yapının planına ve kotuna işlenmiş hâli
- Ölçüm tablosuet kalınlığı ve taban derinliği, nokta nokta
- Öncelikher bulgu için önce ele alınmalı, sonraki bakımda, izlenmeli
- Önerionarım gerekiyorsa yöntem ve bir sonraki incelemenin zamanı
Öncelik üç sınıftır: önce ele alınmalı, bir sonraki bakımda ele alınabilir, izlenmeli.
Raporda inceleme günündeki su altı görüş mesafesini ve akıntıyı da yazıyoruz. Bakamadığımız bir yer kalırsa yerini ve nedenini belirtiyoruz; kayıtta görünmeyen bir yere sağlam demiyoruz.
Deprem değerlendirmesi yaptıracaksanız: kazıklı rıhtım ya da iskelede hesap, yapının mevcut dayanımı ve donatısıyla yapılır. (Kaynak 7: Kıyı ve Liman Yapıları Deprem Yönetmeliği · Ek-1 §11.1.3) Su altındaki hasarı bu rapor gösterir; kesit kaybı için kalınlık ölçümünü kapsama alıyoruz, dayanım için gerekirse ayrıca deney yapılır.
Dalgıç, ROV ya da sonar: hangisini ne zaman kullanıyoruz?
Çoğu işte birbirini tamamlarlar: sonar bulanık suda yeri gösterir, ROV kamerayla uzun süre kayıt alır, dalgıç temizler, dokunur ve ölçer. Seçimi suyun görüşüne, akıntıya, derinliğe ve istediğiniz düzeye göre biz yapıyoruz.
| İşiniz ne gerektiriyor? | Ne kullanıyoruz? | Neye dikkat ediyoruz? |
|---|---|---|
| Kazığı temizleyip yakından görmek, elle yoklamak, et kalınlığını (çeliğin kalan duvar kalınlığını) ölçmek | Dalgıç (tüplü ya da havası tekneden hortumla gelen) | Dalış süresi ve derinlik sınırlıdır; güçlü akıntıda ve gemi hareketinde çalışmayı durduruyoruz |
| Uzun bir rıhtımın kesintisiz kamera kaydı; dalgıç için riskli ya da dar yerler | ROV (kabloyla tekneden yönetilen kameralı araç) | Bulanık suda neredeyse kördür, akıntıda konum tutmakta zorlanır (Kaynak 8,9: Lever ve Phetteplace, ERDC, 2008 · s. ii, 11–14; Browne ve ark., FHWA, 2010 · §4-5.1e); temizlik ve ölçümü dalgıçla yapıyoruz |
| Görüş sıfırken geniş alanda oyulmayı ve büyük boşluğu bulmak | Tarama sonarı (sesle görüntü) | Küçük çatlakta ve midyenin altında zayıftır, açıkta demiri kaçırabilir (Kaynak 10: Shen ve ark., FHWA, 2018 · özet, s. 120); gösterdiği yere dalgıç bakar |
| Tabanın derinlik haritası | Tabanı haritalayan sonarlar | Ayrı bir iştir: yapının durumunu değil tabanı gösterir |
Özetle: ROV ve sonar dalgıcın işini kolaylaştırır ve güvenliğini artırır, yerini tutmaz.
İnceleme hangi düzeylerde yapılır?
Üç düzeyde: bütün yapıya genel bakış, seçilen yerlerde temizleyip yakından bakış ve gerektiğinde ölçüm. Her düzey bir öncekinin işaret ettiği yere iner; bütün kazıkları temizleyip ölçmeden doğru yere odaklanırız.
Üç düzey: genel bakıştan ölçüme
Her düzey bir öncekinin bulduğu yere iner
1. düzeyGenel bakış
temizlemeden, gözle ve kamerayla
Ne yapıyoruzBütün kazıklar ve rıhtım baştan sona geçilir, görüntüler kazık numarasıyla kaydedilir.
Neyi yakalarBüyük hasar, eğilmiş ya da kopmuş parça, kaybolmuş anot, belirgin oyulma.
Neyi yakalayamazKabuk altındaki pas, kılcal çatlak ve incelme.
Bütün yapı
2. düzeyTemizleyip yakından
seçilen yerlerde bant bant
Ne yapıyoruzSeçilen kazıklarda midye ve yosun dar bantlarda temizlenir, yüzeye yakından bakılır, fotoğraflanır.
Neyi yakalarPas ve oyuk, çatlak, kaplama kaybı, betonda açığa çıkmış demir.
Neyi yakalayamazCidarın ne kadar inceldiği: bunu ölçüm söyler.
Seçilen kazıklar
3. düzeyÖlçüm
gerektiğinde, sayıyla
Ne yapıyoruzÇelikte et kalınlığı ultrasonik ölçerle ölçülür; betonda gerektiğinde tahribatsız deney ya da karot; kazık dibinde taban derinliği.
Neyi yakalarKalan cidar kalınlığı, ilk kalınlığa göre kayıp, oyulmanın derinliği.
Neyi yakalayamazTek başına onarım kararı: karar ölçüm ve hesapla birlikte verilir.
Planlanan noktalar
Kaç kazığa ikinci ve üçüncü düzeyde bakılacağını yapının önemi, yaşı ve ilk turda görülenler belirler.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDüzeyler nereden geliyor, kaç kazık seçiliyor?
Düzeyler ve örnekleme. Yurt dışında liman ve köprü bakımı için yazılmış iki kılavuz su altı muayenesini üç düzeye ayırır. Bunlar temizlemeden genel bakış, temizlenmiş yüzeyde yakından bakış ve tahribatsız ya da kısmen tahribatlı deneydir. Köprü kılavuzuna göre rutin incelemede bütün elemanlar birinci düzeyde, kazıkların yaklaşık onda biri ikinci düzeyde incelenir. İkinci düzeyde kazık üç dar bantta temizlenir: düşük su hattına yakın, tabana yakın ve ortada. Üçüncü düzey her incelemede gerekmez. (Kaynak 5,9: UFC 4-150-07 liman bakım kılavuzu · §5-2, Tablo 5-1; Browne ve ark., FHWA, 2010 · §1-2.1, §5-3.1)
Ne kadar sürer? Liman bakım kılavuzunun günlük verim tablosu, gözle geçişte günde 300–600 kazık veriyor. Her kazığın yalnız küçük bir kısmı temizlenip ölçüldüğünde bu sayı temizlikte 30–70’e, çelikte ölçümde 30–60’a iner. Kılavuz bu oranların görüşe, yapının boyutu ve yaşına, deniz canlısına ve yapım şekline göre çok değiştiğini yazıyor. (Kaynak 5: UFC 4-150-07 liman bakım kılavuzu · Tablo 5-3)
Türkiye’deki teknik esaslar. Kalınlık ölçümü tablosu kıyı yapılarını üç sınıfta ele alır: basit, normal ve özel. Balıkçı ve yat limanında vinç ya da elleçleme ekipmanı dolaşmayan rıhtım basit, liman, endüstriyel tesis ve elleçleme yapılan yanaşma yapısı normal, yanıcı ve parlayıcı madde tesisi özel sınıftadır. Mevcut çelik boru kazıklı yapıların durum tespitinde et kalınlığı, kazığın sürekli su altında kalan kısmında ultrasonik yöntemle ölçülür. Ölçüm yapı bölümü başına yapılır; bölüm, dilatasyon derzleri arasındaki bloktur (“ano”). Ölçülen kazık oranı basit yapıda %5 (en az 1), normalde %10 (en az 3), özelde %20’dir (en az 5). Bu oranlar mevcut yapının durum tespiti içindir; düzenli incelemede kaç kazığın ölçüleceğini yapının durumuna göre belirliyoruz. (Kaynak 4: Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları, 2016 · s. 23, 428, Tablo 8.7)
Çelik kazıkta ve palplanşta et kaybını nasıl ölçüyoruz?
Ultrasonik kalınlık ölçerle: temizlenen noktada çeliğin kalan duvar kalınlığını (et kalınlığını) ölçüp ilk kalınlıkla karşılaştırıyoruz. Fark, kazığın ne kadar et kaybettiğini gösterir.
Ölçüm noktaları ve et kalınlığı şeridi
Kazık boyunca ölçüm kotları ve kalan cidar
izlenmeli sonraki bakımda önce ele alınmalı
- Ölçüm yerini temizliyoruz. Midye, yosun, pas ve gevşek kaplama, probun değeceği yerde temizlenir.
- Noktayı ölçüyoruz. Ultrasonik ölçer sesin cidarın arka yüzünden dönme süresinden kalan kalınlığı bulur; yapıya zarar vermez.
- İlk kalınlıkla karşılaştırıyoruz. Değer projedeki ya da önceki ölçümdeki kalınlıkla yan yana konur; fark et kaybıdır.
- Kazık boyunca haritalıyoruz. Aynı kazıkta farklı kotlar ve yönler ölçülür; incelmenin nerede yoğunlaştığı görünür.
Çelik kazık ya da palplanş (yan yana çakılmış çelik perde duvar) dışarıdan sağlam görünebilir; pas ve deniz canlıları kaybı örter. Taşıma gücünü kalan duvar belirler. Çelikte incelme, ortalama düşük su seviyesinin hemen altında yoğunlaşabilir. (Kaynak 1: Kıyı yapıları bakım-onarım teknik esasları, 2007 · s. 81) Hasar bulunan yapıda ölçümü daha sık tekrarlıyor, aynı noktaları her incelemede yeniden ölçüyoruz; böylece incelmenin hızı da ortaya çıkar. Düzenli ölçümün sıklığını ne zaman bakıyoruz tablosunda yazdık.
Beton kazıkta ne yapıyoruz?
Betonarme kazıkta ultrasonik kalınlık ölçümü yapılmaz. Yüzeyi temizleyip çatlak, pas izi ve dökülmeye bakıyor, çekiçle vurup sesini dinliyoruz: boş ses, kabarmış kabuğu gösterir. Dökülmenin boyunu ve açığa çıkan demiri, kazığın hangi yüksekliğinde olduğuyla birlikte fotoğraflayıp rapora yazıyoruz. Beton dayanımı gerekirse tahribatsız deney (yapıya zarar vermeyen deney) ya da karot (betondan alınan silindir numune) yapılır; her işte gerekmez.
Ölçümden sonra ne oluyor?
Kayıp azsa yüzeyi koruyup izlemeyi, büyükse kazığın onarımını ya da güçlendirilmesini öneriyoruz; önerimizi ölçüme ve hesaba dayandırıyoruz. Yöntemleri liman güçlendirme sayfamızda, çelikte kaynaklı onarımı ve dikiş muayenesini su altı kaynak ve kesim sayfamızda anlattık.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinÖlçüm noktası, çatlak, düşük su korozyonu ve beton dolgulu kazık
Ölçüm noktası. Ultrasonik ölçer sesin çeliğin arka yüzünden dönme süresini kalınlığa çevirir; kazığın tek yüzünden ölçer, yapıya zarar vermez. Ölçerin ayarı sahada kalınlığı bilinen bir çelik parçayla kontrol edilir; her noktada okuma tekrarlanır. Noktada deniz canlısı, pas ve gevşek kaplama temizlenir; derin oyuklu yüzeyde okuma yanıltabileceği için noktayı buna göre seçiyoruz. Beton dolgulu boru kazıkta yalnız çelik borunun kalan kalınlığı ölçülür. Palplanş duvarda ayrıntılı incelemede ölçümü 20 metre aralıkla yapmak öneriliyor. (Kaynak 1: Kıyı yapıları bakım-onarım teknik esasları, 2007 · Tablo 4.9)
Çatlak. Kalınlık ölçer kalan kalınlığı verir, çatlağı göstermez. Kazık eklerindeki kaynaklara temizlenmiş yüzeyde gözle bakıyoruz; çatlak şüphesinde dikiş ayrıca manyetik parçacık muayenesiyle incelenir.
Düşük su korozyonu. Ortalama düşük su seviyesinin hemen üstü katot, hemen altı anot olur; pas sık sık kalkıyorsa korozyon alttaki dar bantta toplanır. (Kaynak 1: Kıyı yapıları bakım-onarım teknik esasları, 2007 · s. 81) Bakterilerin hızlandırdığı türünde parlak turuncu bir tortunun altında siyah bir tabaka ve oyuklu parlak çelik bulunur; bu türde hızın normalin on katına çıktığı vakalar belgelenmiştir. (Kaynak 9: Browne ve ark., FHWA, 2010 · §3-3.2b)
Palplanş gibi düşeyde kesintisiz çelik yapılarda düşük su çevresindeki yoğunlaşmış korozyonun hızı yılda yaklaşık 1 mm’ye varabilir. (Kaynak 11: NILIM liman standartları açıklaması, 2022 · §4.1.2)
Kazık planınız ya da eski raporunuz elinizde mi? WhatsApp'tan gönderin.
Planı, yapının yaşını ve su üstünden birkaç fotoğrafı WhatsApp'tan ya da info@besoglu.com adresine gönderin; hangi kazığa hangi düzeyde bakılması gerektiğini birlikte çıkaralım.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Liman ve terminalde su altı güvenlik taramasını nasıl yapıyoruz?
Gemi altını, rıhtım ve iskele altını, güvenlik ağı hattını ve su alma ağızlarını sonar, ROV ve dalgıçla tarıyor, ilk taramanın kaydını sonrakilerle karşılaştırıyoruz. Taramayı tesisin güvenlik planına göre, tesis yönetimiyle birlikte planlıyoruz.
Güvenlik taramasında baktığımız yerler
Rıhtım kesiti, şematik
- Gemi altı. Yanaşmış geminin karinası, pervane ve dümen çevresinde yabancı cisim taraması; video kaydıyla.
- Rıhtım ve iskele altı. Kazıkların arası, rıhtım duvarının önü ve tabliyenin altı.
- Güvenlik ağı ve sonar. Su altındaki ağın, bariyerin ve dalgıç tespit sonarının bağlantıları; tarama sırasında bakılır.
- Su alma ağzı ve ızgaralar. Ağız, ızgara ve kapakların durumu; tıkanma ve yabancı cisim.
- Taban kaydı. İlk taramada tabanın kaydı alınır; sonraki taramalar bu kayıtla karşılaştırılır.
Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik (ISPS) Kodu’na tabi liman tesislerinde, Kod’un rehber bölümüne göre tesis güvenlik planı, su altı araması dahil uzman arama ekiplerinin nasıl çağrılacağını belirlemelidir; rehber taramanın kendisini zorunlu kılmaz. (Kaynak 12: ISPS Kodu, Kısım B · B/16.8.12)
Gemi altındaki taramayı kaptan ve geminin güvenlik sorumlusuyla birlikte planlıyoruz: dalgıç gemi altındayken pervane ve dümen çalıştırılmaz. Şüpheli bir cisme dokunulmaz; yeri işaretlenir ve hemen tesis güvenlik görevlisine bildirilir. Müdahale yetkili birimlere bırakılır. Güvenlik taramasında geminin yapısal durumuna değil, yabancı cisim olup olmadığına bakılır.
Her taramayı tarih ve saat, taranan alan, yöntem ve sonuçla bir tutanağa, görüntüleriyle birlikte yazıyoruz. İlk tarama tabanın kaydıdır; sonraki taramaları, dönemsel olarak ya da güvenlik seviyesi yükseldiğinde, bu kayıtla karşılaştırıyoruz. Güvenlik ağı, bariyer ve dalgıç tespit sonarı gibi sistemlerin su altındaki bağlantılarına da tarama sırasında bakıyoruz.
Özetle: İlk kayıt iyi tutulursa sonraki taramada değişiklik kolay fark edilir.
Hangi izinler gerekir? Gemide yetki neden ayrı?
Liman sahasında su altı çalışmasından ve dalıştan önce liman başkanlığından izin alınır; dalış yapılacaksa dalış izni ayrıca gerekir. Bu izin ve bildirimleri işle birlikte liman başkanlığıyla netleştiriyor, iznin çıkması için gereken süreyi programa baştan koyuyoruz. Gemide kamerayla su altı sörveyi ise ayrı bir yetki ister.
| İş | Ne gerekir? |
|---|---|
| Liman yapısında su altı incelemesi (dalgıçla ya da ROV ile) | Liman başkanlığından izin; yönetmelik liman sahasında dalışı ve su altı çalışmalarını izne bağlıyor (Kaynak 13: Limanlar Yönetmeliği · md. 22/2) |
| Dalışlı çalışma | Dalış izni, dalış planı ve Sualtıadamları Yönetmeliği’nin istediği asgari ekip (ayrıntısı aşağıda) |
| Güvenlik bölgesinde tarama | Yukarıdaki izinlere ek olarak tesis yönetiminin izni ve güvenlik planının koşulları |
| Yanıcı ve parlayıcı madde terminali | Tesisin iş izni ve saha kuralları; dalış programı yükleme-boşaltmaya ve gemi trafiğine göre kurulur |
Türk bayraklı gemi ve su aracında kamerayla su altı sörveyi ve sac kalınlık ölçümü ise liman başkanlığının verdiği ayrı bir yetki belgesiyle yapılır: belge 3 yıl geçerlidir, her yıl vize edilir; Türkiye adına yetkilendirilmiş klas kuruluşundan yetki almış firmalar ayrıca yetkilendirilmez. Kazık, rıhtım ve palplanş gibi sabit kıyı yapıları bu yetkiyi düzenleyen Tebliğde sayılmıyor. (Kaynak 14: Sac kalınlık ve su altı sörveyi tebliği, 2019 · md. 1–2, 5–6) Bu sayfadaki inceleme liman ve kıyı yapıları içindir; geminin su altı muayenesini UWILD, gemi altı temizliğini gemi altı temizliği sayfamızda anlattık.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinDalış ekibi ve dalış planında neler var?
Ekip ve dalış planı. Havası tekneden hortumla gelen tek dalgıçlı dalışta ekip en az 5 kişidir: dalgıç, dalış amiri, yedek dalgıç, yardımcı ve kayıtçı. Tüplü tek dalgıçta en az 3 kişidir. Dalış izni için liman başkanlığına verilen dalış planında işin cinsi, dalış bölgesi ve derinliği, dalış teknesi yazılır. Dalış amirinin ve dalgıçların belgeleri ile takım muayene tarihi de plandadır. Dalış izni yapılacak işin süresi kadar verilir. Sahil Güvenlik sahada belgeleri ve ekip sayısını kontrol edebilir. (Kaynak 15: Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği · md. 3, 8, Ek-2, Ek-4, Ek-5)
Gemide yetki belgesi. Kamerayla su altı sörveyi yetkisi için her dalgıcın gemilerde yaptığı en az 10 sörvey dalışının raporu isteniyor. Sac kalınlık ölçümü yetkisi için ultrasonik muayene ikinci seviye belgeli en az bir personel gerekiyor. Yetkili firma tarafsız çalışmalı ve kayıtlarını 10 yıl saklamalı. Ponton ve yüzer iskele gibi yüzen yapılar Tebliğdeki “su aracı” tanımına girebilir; bunlarda yetki şartını işe başlamadan liman başkanlığına soruyoruz. (Kaynak 14: Sac kalınlık ve su altı sörveyi tebliği, 2019 · md. 4, 5, 7)
Su altı incelemesinde sürecimiz
Belgelerle başlıyor, planı programınıza göre kuruyor ve öncelikli bir raporla bitiriyoruz.
Belgeleriniz
Kazık planını, eski raporları ve su üstünden birkaç fotoğrafı gönderiyorsunuz; incelemenin amacını (düzenli kontrol, olay sonrası, devralma, onarım öncesi) birlikte belirliyoruz.
Teklif ve program
Kapsamı ve teslim listesini teklifte yazıyoruz. Onayınızdan sonra izin ve bildirimleri netleştiriyor, saha günlerini gemi ve tekne programınıza göre kuruyoruz.
Saha günleri
Çalışacağımız bölümü tesis sorumlunuzla günü gününe planlıyoruz; acil bir bulguyu raporu beklemeden bildiriyoruz.
Rapor teslimi
Bulguları kazık planına işliyor, her birine öncelik veriyor, raporu size teslim ediyoruz.
Sonrası
Onarım gerekiyorsa yöntemi öneriyoruz; gerekmiyorsa bir sonraki incelemenin zamanını rapora yazıyoruz.
Teklif için hazırlayacaklarınız
Yapı
- Yapının türü (iskele, rıhtım, palplanş, ponton, şamandıra, boru ağzı) ve yeri
- Kazık sayısı ya da rıhtım uzunluğu, yaklaşık su derinliği
Geçmiş
- Yapının yaşı, varsa projeler ve önceki dalgıç raporları
- Su üstünden birkaç fotoğraf
Amaç
- İncelemenin amacı: düzenli kontrol, olay sonrası, devralma ya da onarım öncesi
- İstenen ölçümler, gemi programı; güvenlik taramasında taranacak alan, sıklık ve gizlilik koşulu
İnceleme kapsamını birlikte çıkaralım.
Yapınızı, amacınızı ve gemi programınızı anlatın; kaç kazığa hangi düzeyde bakılacağını ve raporda neyin teslim edileceğini teklifte yazalım.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Sık sorulan sorular
Bir iskeleyi devralırken ya da kiralarken su altı incelemesi gerekir mi?
Karar için yararlıdır. Tesis devredilir ya da tamamı kiralanırsa yeni işletmeci sözleşmenin imzasından sonraki bir ay içinde işletme izni için başvurur. (Kaynak 3: Kıyı Tesisi İşletme İzni Yönetmeliği · md. 12) Su altındaki durumu gösteren güncel bir rapor hem pazarlıkta hem de ilk bakım planında elinizde olur.
Su altı incelemesi ne sıklıkla yapılmalı?
Türkiye’deki kıyı yapıları bakım teknik esasları palplanş ve düşey kazıklı rıhtımda kontrolü iki yılda bir, kazıklı rıhtımda kalınlık ölçümünü beş yılda bir öneriyor. (Kaynak 1: Kıyı yapıları bakım-onarım teknik esasları, 2007 · Tablo 4.7, 4.11) Gemi çarpması, fırtına ya da depremden sonra bu takvimi beklemeden bakıyoruz; hasar bulunan yapıda ölçümü sıklaştırıyoruz. Durumlara göre ne zaman baktığımızı bu tabloda yazdık.
Su altı inceleme firmasını seçerken ve teklifleri karşılaştırırken neye bakılır?
Kapsamın yazılı olmasına. Teklifler ancak aynı kazıklara aynı düzeyde bakılıyorsa karşılaştırılabilir: kaç kazığın temizlenip ölçüleceği, raporda neyin teslim edileceği, izinlerin ve teknenin fiyata dahil olup olmadığı. Teklifimizde bu kalemlerin her birini ayrı ayrı yazıyoruz. Dalış yapılan her işte izin ve belgeli ekip aranır; asıl fark, bulgunun mühendis gözüyle değerlendirilip öncelikli bir rapora dönüşmesindedir. Gemide kamerayla su altı sörveyi ve sac kalınlık ölçümü için liman başkanlığının yetki belgesi ya da Türkiye adına yetkili bir klas kuruluşundan alınmış yetki aranır. Bu yetki Türk bayraklı gemi ve su araçları içindir; kazık, rıhtım ve palplanş Bakanlığın bu yetkiyi düzenleyen tebliğinde sayılmıyor. (Kaynak 14: Sac kalınlık ve su altı sörveyi tebliği, 2019 · md. 1–2, 6)
Bulanık suda inceleme yapılır mı? Su altı radarı var mı?
Evet; görüş azaldıkça yöntemi değiştiriyoruz. Su altında radar çalışmaz, aynı işi sesle sonar görür: kameranın göremediği kazığı ve tabanı görüntüler. Görüş sıfıra inerse dalgıç yüzeyi elle yoklayarak tarif eder; çok bulanık günlerde ölçümleri berrak bir güne bırakmak daha doğru olabilir.
Anot ve katodik koruma da incelenir mi?
Kurban anotların (çeliğin yerine paslanan metal bloklar) ne kadar eridiğine ve bağlantılarına incelemede bakıyoruz. Korumanın çalışıp çalışmadığını gösteren ölçümleri ve anot yenilemeyi su altı korozyon önleme yazımızda anlattık.
Dalgıçlar hangi belgelerle çalışır?
Dalışı yönetmeliğe uygun ve izinli yapıyoruz: ticari dalışta herkes yeterlik belgesiyle çalışır, dalış belgeli bir dalış amirinin yönetiminde yapılır. Yönetmeliğe göre kamera gibi özel ekipman için eğitimini belgeleyen dalgıç “uzman” sayılır ve uzmanlık dalı yeterlik belgesine yazılır. Sahil Güvenlik sahada belgeleri ve ekip sayısını kontrol edebilir. (Kaynak 15: Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği · md. 3, 8)
İnceleme sonrası onarımı da yapıyor musunuz?
Evet; liman kazıklarını su altında onarıyor ve karbon elyafla güçlendiriyoruz. Yöntemleri liman güçlendirme sayfamızda anlattık. Rapor ölçüme, fotoğrafa ve videoya dayanır ve size teslim edilir; onarımı başka bir firmaya da yaptırabilirsiniz. Bütün su altı işlerimizi sualtı hizmetleri sayfasında topladık.
Su altı incelemesi: yönetim için tek sayfalık özet
Neden şimdi, hangi kapsamda, kim karar verir, raporda ne teslim edilir: tek sayfada. Yönetim kurulunuza ya da satın almaya götürün.
Kaynakça
- T.C. Ulaştırma Bakanlığı Demiryollar, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (2007). Kıyı Yapıları ve Limanlar Malzeme, Yapım, Kontrol ve Bakım Onarım Teknik Esasları. Ankara. https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-deprem-teknik-sartnameleri/2.pdf (arşiv kopyası: https://web.archive.org/web/20260117103547/https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-deprem-teknik-sartnameleri/2.pdf)
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (2023). Kıyı Tesislerine İşletme İzni Verilmesi ve Kıyı Yapılarının Yapım Taleplerinin Değerlendirilmesi Hakkında Yönerge (Bakanlık Olur’u 07.03.2023). https://ktbs.uab.gov.tr/mevzuatlar/kiyi_tesisleri_izin_verilesi_y%C3%B6nerge_ekler.pdf
- Kıyı Tesisi İşletme İzni ve Kıyı Tesisi İşletmecileri Hakkında Yönetmelik (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete, 18.11.2022, sayı 32017; değişiklik 14.03.2025, sayı 32841. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/11/20221118-2.htm
- T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü (2016). Kıyı Yapıları Planlama ve Tasarım Teknik Esasları (koord. Y. Yüksel). https://aygm.uab.gov.tr/uploads/pages/kiyi-yapilari-planlama-ve-tasarim-teknik-esaslari/teknikesas.pdf
- US Department of Defense (2001, değişiklik 2012). UFC 4-150-07: Maintenance and Operation — Maintenance of Waterfront Facilities. https://www.wbdg.org/FFC/DOD/UFC/ufc_4_150_07_2001_c1.pdf
- Sumer, B.M., Kaya, A., Hansen, N.-E.O. (2002). Impact of liquefaction on coastal structures in the 1999 Kocaeli, Turkey earthquake. Proceedings of the 12th International Offshore and Polar Engineering Conference (ISOPE-2002), Kitakyushu, Cilt II, s. 504–511.
- Türkiye Kıyı ve Liman Yapıları Deprem Yönetmeliği (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete, 06.10.2020, sayı 31266 (Mükerrer); Ek-1: Deprem Etkisi Altında Kıyı ve Liman Yapıları Tasarımı İçin Esaslar. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/10/20201006M1-3.htm
- Lever, J.H., Phetteplace, G.E. (2008). Demonstration of Remotely Operated Vehicles to Aid Underwater Inspection of Corps of Engineers Navigation Structures (ERDC/CRREL TR-08-15). US Army Engineer Research and Development Center. https://damtoolbox.org/images/e/e0/CRREL-TR-08-15.pdf
- Browne, T.M., Collins, T.J., Garlich, M.J., O’Leary, J.E., Stromberg, D.G., Heringhaus, K.C. (2010). Underwater Bridge Inspection (FHWA-NHI-10-027). Federal Highway Administration. https://www.fhwa.dot.gov/bridge/nbis/pubs/nhi10027.pdf
- Shen, J., Forsyth, R., Kilgore, R. (2018). Underwater Inspection of Bridge Substructures Using Imaging Technology (FHWA-HIF-18-049). Federal Highway Administration. https://www.fhwa.dot.gov/bridge/nbis/hif18049.pdf
- Abe, T. vd. (NILIM Port Facilities Division) (2022, Mart). Technical Standards and Commentaries for Port and Harbour Facilities in Japan — Supplemental Explanation Note (taslak). https://www.ysk.nilim.go.jp/kakubu/kouwan/sisetu/tscphf.pdf
- Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik (ISPS) Kodu, Kısım B (rehber). (Okunan: AB Tüzüğü (EC) No 725/2004, Ek III, OJ L 129, 29.04.2004. https://www.legislation.gov.uk/eur/2004/725/pdfs/eur_20040725_adopted_en.pdf)
- Limanlar Yönetmeliği (Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı). Resmî Gazete, 31.10.2012, sayı 28453 (değişikliklerle, son 27.04.2023, sayı 32173). https://ktbs.uab.gov.tr/mevzuatlar/limanlar_yonetmeligi.pdf
- Sac Kalınlık Ölçümü ve Kamera ile Su Altı Sörveyi Yapacak Firmaların Yetkilendirmelerine Dair Tebliğ (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete, 09.11.2019, sayı 30943. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/11/20191109-4.htm
- Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.09.1997, sayı 23098 (değişikliklerle, son 04.06.2020, sayı 31145). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5689&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Son güncelleme:
Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.
Murat Beşoğlu
İnşaat mühendisi
- Unvan
- Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
- Eğitim
- İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
- Yaklaşım
- Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.
Liman yapınızın su altını görelim.
Rıhtım, iskele, şamandıra ya da boru çıkışı: su altında ne olduğunu kayıt ve ölçümle gösterelim; karar ondan sonra.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48