Beton ve Çelik Boru Güçlendirme: İsale Hattı Onarımı

Q: İçme suyuna zararı var mı?

Suya değen malzemenin içme suyuna uygun olması gerekir. Yönetmeliğe göre suyla temas eden bütün malzemeler su kalitesine zarar vermemeli ve ilgili standartlara uymalıdır. Hat devreye alınmadan önce ayrıca dezenfekte edilir.

Q: Hangi çaptaki boruya içten kaplama yapılır?

İnsanın güvenle girip çalışabildiği büyüklükteki borulara. Daha küçük borularda dıştan sargı ya da başka yöntemler gündeme gelir; en uygun yolu hattınızı görünce söylüyoruz.

Q: Fabrikadaki çelik boru terliyor; sarmak yeter mi?

Önce terlemenin yoğuşma mı, sızıntı mı olduğuna bakıyoruz. Yoğuşmaysa boruda su kaybı yoktur; boru pasa karşı korunur. Sızıntıysa boruda delik açılmıştır; sargı tek başına yetmeyebilir; onarım kelepçesi, kaynaklı manşon ya da o bölümün değişmesi gerekebilir.

Q: Deniz altındaki boru hatları da güçlendirilir mi?

Evet, ama bu ayrı bir iş. Su altındaki boru hatlarının bakım ve onarımını su altı boru hatları yazımızda anlattık.

Boru güçlendirme, yıllar içinde zayıflamış beton ya da çelik bir boruyu sökmeden yeniden basıncı güvenle taşır hâle getirmektir. Büyük çaplı beton boruyu içeriden, çelik boruyu dışarıdan, reçineye doyurulmuş karbon elyaf kumaşla kaplıyoruz.

İsale hatlarında ve sanayi tesislerinin büyük çaplı borularında çalışıyoruz.

Belediyenin su idaresinde misiniz? yöntemler, kazı ve kesinti
Fabrika ya da organize sanayi bölgesi mi? işin üretime göre planlanması
Site yöneticisi misiniz? ortak hatta kim karar verir
Evde ya da apartmanda boru mu kaçırıyor? Binanın içindeki küçük borular tesisatçının işidir; biz yol altındaki ve tesislerdeki büyük borularda çalışıyoruz.

Yolun altından geçen bir isale hattı, zemin kesitiyle

Bir isale borusu neden basıncı taşıyamaz hâle gelir, nasıl güçlendiriyoruz?

Bir isale hattında beş adım

İsale hattı, suyu kaynaktan şehre taşıyan ana borudur. Çoğu zaman bir yolun altından geçer; su borunun içinde basınçla akar, bakımı vana odalarından ve menhollerden yapılır.
İçerideki su basıncı boru çeperini her yönde dışa iter; çeper bir çember gibi gerilir. Öngermeli beton boruda bu gerilmeyi borunun dışına sarılı gergin çelik teller, çelik boruda çeliğin kendisi taşır.
Dış harç çatlayınca topraktaki nem tellere ulaşır; teller paslanıp kopar, boru basıncı taşıyamaz hâle gelir. İzlenmeyen borular çoğu zaman haber vermeden patlar. Çelik boruda ise pas çeperi yavaş yavaş inceltir, sonunda delik açılır.
Hat boşaltılınca menholden inip boruyu içeriden, vana odasında dışarıdan inceliyoruz. Kopuk teller gözle görülmediği için hattın muayene ve arıza kayıtlarını da birlikte değerlendiriyoruz.
Beton boruyu içeriden, çelik boruyu dışarıdan, reçineye doyurulmuş elyaf kumaşla kaplıyoruz. Lifler çoğunlukla borunun çevresi boyunca uzanır; basıncın gerdiği yön budur.

Boruyu sökmüyoruz; kaplamayı, eski boru zamanla zayıflamaya devam etse de basıncı taşıyacak biçimde hesaplıyoruz. Hangi bölüme ne gerektiğine incelemeden sonra karar veriyoruz.

Boydan boya kazı yok İçten kaplamada ekip menhol, vana odası ya da açılan bir erişim noktasından girer.
Yerinde Boru sökülmez; kaplama eski borunun yüzüne yapışarak onunla birlikte çalışır.
Sertleşince Hat, reçine sertleşmeden suya verilmez; süreyi reçine ve sıcaklık belirler.

Boru güçlendirmede en çok merak edilenler

Hat kapanır mı, yol kazılır mı?
İçeriden kaplamada hat boşaltılır, ama yol boydan boya kazılmaz. Boruya içeriden bakmak için de hattın boşaltılması gerekir; kesintiyi işletmeciyle birlikte, suyun en az kullanıldığı döneme ve bölüm bölüm planlıyoruz.
Ne kadar sürer?
Hattın uzunluğuna, çapına ve hasarlı bölüm sayısına göre değişir. Reçinenin sertleşmesi de ürüne ve sıcaklığa göre bir günden iki haftaya kadar sürebilir; iş programını incelemeden sonra çıkarıyoruz.
Maliyeti ne belirler?
Borunun çapı, güçlendirilecek uzunluk, kat sayısı ve erişim noktaları. Teklifi incelemeden sonra veriyoruz.
Kim karar verir?
Hattın sahibi ya da işletmecisi. Belediyenin su idaresi, organize sanayi bölgesi, fabrika ya da site yönetimi; aşağıda her biri için anlattık.
Neyle başlanır?
Gördüğünüzü anlatmanız ve birkaç fotoğraf yeterli; sonra yerinde inceleme. Borunun türünü, çapını ve yaşını biliyorsanız ekleyin; WhatsApp’tan ya da info@besoglu.com adresine gönderebilirsiniz.
Yönetime ne götürürüm?
Tek sayfalık özeti. Belediye meclisi, yönetim kurulu ya da site yönetimi için hazırladık. → PDF olarak indirin

Boru ne zaman güçlendirilmeli? Belirtiler

Sık arıza veren, sızdıran, paslanıp incelen ya da basıncı artırılacak bir boru incelenmelidir. Güçlendirme gerekip gerekmediğini mühendisimiz yerinde inceleyerek söyler.

Bir boru hattında hangi belirtiler incelenmeli?

Islak zemin, çöken yol
Hattın üstünde sürekli ıslak toprak, çöken asfalt ya da açıklanamayan basınç düşüşü. Gizli sızıntı olabilir.
Tekrarlayan arıza
Aynı hatta art arda patlak ve onarım. Hat yorulmuş olabilir.
Beton boruda harç çatlağı
Dış kabukta (harç) çatlak, pas lekesi ya da açıkta tel. İzlenmeyen öngermeli boru haber vermeden kırılabilir.
Çelik boruda pas
Kabarmış boya, pas kabuğu, incelme ya da terleme.
Kanalda tavan aşınması
Beton kanalizasyon borusunun tavanında aşınma, açıkta demir, keskin koku. Kanal gazı tavanda aside döner.
Basınç ya da kullanım değişiyor
Hatta daha yüksek basınç, daha fazla su ya da üstünde yeni yük. Boru yeni koşula göre hesaplanmalı.
Deprem ya da zemin hareketi
Deprem, heyelan ya da yakındaki bir kazıdan sonra kaçak, eğilme ya da ek yerinde açılma. Hemen bakılmalı.
İnceleme yapılana kadar
Sızıntı ya da çöken yüzey varsa yeri işaretleyip fotoğraflayın, hattın sorumlusuna haber verin. Fotoğrafları bize de gönderebilirsiniz.
WhatsApp'tan gönderin

Hattın tamamı değil, çoğu zaman belirli bölümleri onarım ister; incelemenin amacı bu bölümleri bulmaktır. Büyük çaplı bir borunun arızası ağır sonuçlanabilir: 2017’de İzmir’de 2,2 m çaplı bir isale borusu arızalandı; suyun yaklaşık üç gün sonra verilmesi planlandı, üç ilçeye tankerle su taşındı. (Kaynak 1) Güçlendirme ise arıza çıkmadan planlanan iştir.

Boru güçlendirme nasıl yapılır? Beton ve çelik boruda yöntemimiz

Önce boruyu inceliyoruz; sonra büyük çaplı beton boruyu çoğunlukla içeriden, çelik boruyu dışarıdan karbon elyafla güçlendiriyoruz. Hasarın biçimine göre başka bir yöntem de gerekebilir; seçimi borunun türü, çapı ve hasarı belirler.

Borunuz ve sorunu	Ne yapıyoruz?	Kazı ve kesinti	Bilmeniz gereken
Öngermeli ya da betonarme basınçlı beton boru: tel kopması, çatlak, sızıntı	Boruyu içeriden temizliyor, karbon elyaf kumaşı reçineyle iç yüzeye kat kat yapıştırıyoruz	Hat boşaltılır; ekip menhol, vana odası ya da açılan bir erişim noktasından girer, yol boydan boya kazılmaz	İnsanın girebildiği büyüklükteki boruda yapılır; kaplama, eski boru zayıflamaya devam etse de basıncı taşıyacak biçimde hesaplanır
Çelik boru: dışta pas ve incelme, sızıntı yok	Pası temizleyip yüzeyi pürüzlendiriyor, önce cam elyaf, sonra karbon elyaf sarıyoruz; kaynak gerekmez	Boru açıktaysa (vana odası, köprü geçişi, tesis içi) kazı gerekmez; gömülüyse o bölüm açılır	Önce incelmiş borunun kalan dayanımı hesaplanır; sargının kalınlığı ve boyu buna göre çıkar
Sıcak su ya da kimyasal taşıyan sanayi borusu	Reçine, borunun sıcaklığına ve taşıdığı sıvıya uygun seçilir	Tesisin bakım duruşuna göre planlanır	Her reçinenin dayanabildiği bir sıcaklık vardır; çok sıcak hatta sargı uygun değildir. Yangın hattı ayrıca değerlendirilir

Sargı ve kaplamanın tek başına yetmediği durumlar da var. Bu durumlarda başka bir çözüm gerekebilir; incelemede bunu açıkça söylüyoruz:

Çelik boruda delik, sızıntı ya da çok ileri incelme: Kaynaklı çelik manşon (borunun üstüne kaynaklanan çelik kılıf), onarım kelepçesi ya da bozuk bölümün değişmesi gerekebilir.
Ana kanalizasyon borusunda (kollektör) tavan aşınması: Aşınan yüzey aside dayanıklı bir malzemeyle içten kaplanır ya da borunun içinde yerinde sertleşen, hortum biçimli bir astar çekilir; küçük çaplı kanalda bu, kazısız altyapı firmalarının işidir.
Uzun bir bölümde çok sayıda bozuk boru: Boru içine yeni boru çekmek ya da hattı değiştirmek de süre, kesinti ve maliyetle karşılaştırılır.

Sargının mantığını FRP sargı, malzemeyi karbon fiber güçlendirme sayfamızda anlattık.

Özetle: Yöntemi borunun türü ve hasarın biçimi belirler; güçlendirme, boruyu değiştirmenin süresi ve maliyetiyle karşılaştırılarak seçilir.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinBeton boruda karbon elyaf kaplama neye göre hesaplanır, kanal borusu neden aşınır?

Teller neden kopar? Öngermeli beton boruda gergin teller kopma dayanımlarının yaklaşık %65’iyle gerilir. Dış harçtaki bir hasardan giren su telleri paslandırıp koparınca bu gerilme bir anda boşalır ve boru kırılabilir. (Kaynak 2)

Kopuk tel nasıl bulunur? Kopuk teller gözle görülmez; dış kabuk çatlayana kadar boru sağlam görünebilir. Bu teller elektromanyetik muayeneyle bulunur; tel kopmalarını dinleyen sürekli izleme ise yeni kopmaları olduğu anda yakalar. Yurt dışında büyük bir su idaresinin rutin muayenelerinde öngermeli beton boruların ortalama %2’si onarım gerektirdi. (Kaynak 3)

Kaplamanın hesabı. Kaplamayı, eski borunun zamanla iyice zayıflayacağını varsayarak; iç basıncı, toprak ve trafik yükünü ve boru boşken içe doğru göçme tehlikesini taşıyacak biçimde hesaplıyoruz. Çelik silindirli öngermeli beton boru için bu işin ayrı bir tasarım standardı var; standart, telleri kopuk borularla yapılan tam ölçekli basınç ve ezme deneylerine dayanıyor. (Kaynak 4,5)

Kat sayısı. Kat sayısı ve liflerin yönü hesapla belirlenir; lifler çoğunlukla borunun çevresi boyunca, bir kısmı boyuna uzanır. Bir tasarım örneğinde iç beton sağlamken 9–10 kat yetti, beton çatlamışsa 14’ten fazla kat gerekti. (Kaynak 2)

Uçlar. Kaplamanın en kritik yeri uçlarıdır. Kaplamanın çelik parçaya ya da ek yerine bağlandığı yeri ayrıca hesaplayıp detaylandırıyoruz.

Sahada. Yurt dışında bir su idaresi, 1.372 mm çaplı bir ana hatta içten karbon elyafla kapladığı ve telleri kopmaya devam eden bir boruyu altı yıl boyunca tel kopmalarını dinleyen bir kabloyla izledi. Tellerin neredeyse tamamının kopmuş olması beklenirken sızıntı görülmedi. (Kaynak 6)

Kanalizasyon. Kanalizasyonda çürük yumurta kokulu kanal gazı, borunun nemli tavanında bakterilerle sülfürik aside dönüşür ve betonu yer. Bakımı yapılmayan bir kanalın ömrü birkaç yıla kadar inebilir. (Kaynak 7)

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinÇelik boruda sargının sınırları: incelme, sızıntı, sıcaklık

Çelik boruda kompozit sargının kuralları büyük ölçüde petrol ve gaz boru hatlarında gelişti; su ve sanayi borularında da aynı ilkeleri esas alıyoruz.

Önce hesap. İncelmiş bir çelik borunun hâlâ ne kadar basınç taşıyabileceği, incelmenin derinliği ve boyuyla hesaplanır. Sargının kalınlığı ve boyu bu sonuca göre bulunur. (Kaynak 8)

Sıcaklık. Reçine ısındıkça yumuşar. Her reçinenin yumuşamaya başladığı bir sıcaklık vardır; sargı yalnız bu sıcaklığın en az 20 °C altında çalışan borularda kullanılır, 40 °C’nin üstünde daha temkinli hesaplanır. (Kaynak 9) Bir yangın deneyinde düşük sıcaklık reçineli sargılar sızdırdı; yangın söndürme ve yanıcı sıvı borularını bu yüzden ayrıca değerlendiriyoruz. (Kaynak 10)

Sargının yetmediği yer. Duvar kalınlığı %80’den fazla incelmiş, içten paslanan ya da yüksek basınçta sızdıran borularda sargının yeterliği henüz yeterince araştırılmamış sayılıyor. (Kaynak 8) Uçları boruya kaynaklanmayan çelik manşon boruyu takviye eder ama basınçlı suyu ve sızıntıyı tutmaz; sızıntıda uçları boruya kaynaklanan manşon, contalı bir onarım kelepçesi ya da sızıntıya göre ayrıca hesaplanmış bir sargı gerekebilir. (Kaynak 9)

İşçilik. Kötü uygulanan bir sargı neredeyse hiç fayda sağlamaz. Başarısızlıkların çoğu işçilikten ve borunun reçine sertleşmeden yeniden basınca alınmasından gelir. (Kaynak 8)

Loş bir vana odasında büyük çaplı bir boru; boruya reçineye doyurulmuş açık renkli örgülü kumaş bindirmeli olarak sarılıyor, eldivenli bir el kumaşı bastırıyor, arkada reçine kabı ve merdiven. — İSKİ Terkos boru güçlendirme

İşimizden · video 2018

Ne yaptık?
İSKİ'nin Terkos'taki hattında, vana odasında açıkta duran boruyu **reçineye doyurulmuş elyaf kumaşla** dışarıdan sardık.

Nerede?
İstanbul, Terkos. Videodaki çalışma, borunun açıkta olduğu **bir vana odasında**.

Malzeme
Reçine ve elyaf kumaş; kumaş reçineye doyurulup **boruya bastırılarak sarılır**.

Videoda
Yüzeyin hazırlanması, kumaşın reçineye doyurulması ve **boruya kat kat sarılması**.

Tüm referanslarımız

Güçlendirmenin tutması neye bağlı? Uygulamada uyulan kurallar

Karbon elyaf kaplamanın başarısı, doğru hesap ve sınanmış malzeme kadar hazırlığa, yapışmaya ve sertleşmeye bağlıdır. Bu yüzden işte aşağıdaki kurallara uyuyoruz.

Uygulamadan teslime kadar kontrol noktaları

Uygulamadan önce

Borunun türünü, çapını ve hasarını inceleyip kaplamayı hesaplıyoruz
Kapalı alana girmeden hava ölçülür, alan havalandırılır, dışarıda bir gözcü bekler
Yüzeyi temizleyip pürüzlendiriyor, betonun sağlamlığını yerinde deniyoruz

Uygulama sırasında

Ortam ve yüzey sıcaklığı ile nem ölçülür
Kumaşı reçineye tam doyuruyor, hava kabarcığı bırakmadan bastırıyoruz

Teslimde

Boşluk ve kabarcık arıyor, bulduğumuzu onarıyoruz
Kaplamanın yapışmasını çekip koparma deneyiyle ölçüyoruz
Hat, reçine sertleştikten ve işletmecinin basınç deneyinden sonra suya verilir

Yapışma deneyini pull-off testi sayfamızda anlattık.

Özetle: Kaplamanın ömrünü hesap ve malzeme kadar uygulama günündeki işçilik belirler.

Borunun ya da vana odasının fotoğrafı elinizde mi? WhatsApp'tan gönderin.

Hattın türü, çapı ve yaşı, gördüğünüz kaçak ya da pas ve birkaç fotoğraf yeterli; incelemenin kapsamını birlikte netleştirelim.

WhatsApp'tan yazın

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

E-postayla da yazabilirsiniz: info@besoglu.com

Kim karar verir, yönetmelik ne diyor?

Kararı hattın sahibi ya da işletmecisi verir; belediyenin su idaresi, arızaları azaltmak için sistem rehabilitasyonunu zamanında yapmakla yükümlüdür. Karar yolu, hattın kime ait olduğuna göre değişir.

Hattınız	Kararı kim verir?	İş nasıl planlanır?
Belediyenin isale ve şebeke hattı	Büyükşehirde su ve kanalizasyon idaresi, öteki yerlerde belediye (Kaynak 11)	İş kamu ihalesiyle verilir; kesinti idarenin programına göre, bölüm bölüm planlanır
Organize sanayi bölgesi	OSB yönetimi; ana su ve kanalizasyon altyapısını OSB işletir (Kaynak 12)	Ana hat ile parseldeki hattın sınırını incelemede OSB yönetimiyle birlikte netleştiriyoruz
Fabrika ya da sanayi tesisi	Tesisin sahibi	İşi üretimi en az aksatacak zamana, örneğin bakım duruşuna göre planlıyoruz. Sargı kaynak gerektirmez; yüzey hazırlığı (raspa, taşlama) kıvılcım çıkarabileceği için yanıcı ortamda tesisin sıcak iş kurallarına göre yapılır
Sitenin ortak su ve kanalizasyon hattı	Yönetim planında aksi yoksa onarım tedbirini yönetici alır; büyük işte kat malikleri kurulunun kararı gerekebilir (Kaynak 13)	Hattın nereden sonra idareye ait olduğu incelemede netleştirilir

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinMevzuat ne diyor: yükümlülük, ihale, ortak yer, kazı izni ve boru içinde güvenlik

Su idaresinin yükümlülüğü. İdare, arızaları azaltmak için sistemi zamanında rehabilite etmek ve su kaybını belirlenen oranlara indirmekle yükümlüdür. (Kaynak 11,14) Borulardaki kırık ve çatlaklardan kaçan su da su kaybı sayılır. (Kaynak 11)

İhale. Büyükşehirde ihaleleri idarenin yönetim kurulu ya da yetki verdiği genel müdür karara bağlar. (Kaynak 15) Boru iletim hattının büyük onarımı ve güçlendirmesi, kamu ihale mevzuatında yapım işi sayılır ve kural olarak açık ihaleyle ya da belli istekliler arasında ihaleyle verilir. (Kaynak 16)

OSB. Arıza onarımı ve su kayıpları katılımcıların su bedeline yansır. (Kaynak 17)

Site. Bağımsız bölümler dışındaki su ve kanalizasyon tesisatı ortak yerdir. (Kaynak 13) Toplu yapı olarak kurulmuş sitelerde ortak altyapı, tahsis edildiği bağımsız bölümlerin ortak yeri sayılır; büyük işte toplu yapının ilgili kurulunun kararı gerekebilir. (Kaynak 13) Gider, aksi kararlaştırılmadıkça arsa payına göre paylaşılır. (Kaynak 13)

Aynı alanda çalışırken. Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler iş sağlığı ve güvenliğinde iş birliği yapmak zorundadır. (Kaynak 18)

Kazı izni. Büyükşehirlerde kamu yolunda kazı için altyapı koordinasyon merkezinden (AYKOME) izin ve kazı ruhsatı alınır; bedeli de orada belirlenir. (Kaynak 19) İçeriden yapılan işte kazı, gerekirse yalnız erişim noktalarıyla sınırlı kalır.

Boru içinde güvenlik. Boru ve vana odası, havası sınırlı ve yer altında bir çalışma yeridir. Yönetmeliğe göre zehirli gaz, oksijen yetersizliği ya da parlayıcı hava olabilecek bir ortama girmeden önce ortam havası kontrol edilir. Havası sınırlı, yüksek riskli bir ortamda ancak zorunlu hâllerde, bütün önlemler alınarak çalışılır ve içerideki çalışan dışarıdan sürekli izlenir. Yer altı çalışmalarında havalandırma arızalanırsa iş durur ve herkes çıkar. (Kaynak 20)

Doğal gaz. Doğal gaz hattında yapım, bakım ve onarımı yalnız bu iş için sertifika almış olanlar yapabilir; sertifikayı EPDK verir, iç tesisat ve servis hatlarında ise onun adına yetkilendirdiği şirketler ya da gaz dağıtım şirketi verir. Biz su ve sanayi borularında çalışıyoruz. (Kaynak 21)

Mevzuat her durumu açıkça yazmıyor; büyük bir işte sözleşmeden önce hukuk biriminizin görüşünü almanızı öneririz.

Boru güçlendirmede sürecimiz

Hattın bilgisiyle başlıyor, boruyu yerinde inceliyor, işi hattın kapanabileceği zamana göre planlıyoruz.

Bilgi ve ön görüşme
Hattın türünü, çapını, yaşını, arıza kayıtlarını ve varsa muayene raporlarını konuşuyoruz. Hattın ne zaman kapanabileceğini baştan soruyoruz.
Yerinde inceleme
Vana odasında ve hat boşaltılabiliyorsa menholden inerek boruyu inceliyor, betonun yüzey sağlamlığını kendi test cihazlarımızla ölçüyoruz. Kopuk teller gözle görülmediği için hattın muayene kayıtlarına da bakıyoruz.
Hesap, yöntem ve teklif
Hangi bölüme kaç kat ve hangi yönde kaplama gerektiğini hesapla belirliyor, teklifi buna göre hazırlıyoruz.
Hattın boşaltılması ve hazırlık
Hat, işletmecinin programına göre boşaltılır; boru kuruyunca yüzeyi temizleyip pürüzlendiriyoruz.
Kaplama ya da sargı
Kumaşı reçineye doyurup iç yüzeye ya da borunun çevresine kat kat yapıştırıyoruz; uçları ayrıca detaylandırıyoruz.
Kontrol ve devreye alma
Kaplamayı kontrol edip yapışmasını deneyle ölçüyor, hattı işletmeciyle birlikte suya veriyoruz.

Borunun duvarı, dıştan içe: dış harç ve öngerme telleri, dış beton, çelik silindir, iç beton, astar, karbon elyaf katları ve koruyucu son kat.

Projelerimizi ayrıca üniversitedeki akademisyenlere de inceletiyoruz; bu, kendi iç kontrolümüzdür.

Sık sorulan sorular

Güçlendirilen boru kaç yıl dayanır?

Bu kaplamalar genellikle 50 yıllık tasarım ömrüyle hesaplanır; ama malzemeler sahada henüz 50 yılı görmedi. (Kaynak 22) Bu yüzden güçlendirilen hatta da düzenli muayene öneriyoruz.

İçme suyuna zararı var mı?

Suya değen malzemenin içme suyuna uygun olması gerekir. Yönetmeliğe göre suyla temas eden bütün malzemeler su kalitesine zarar vermemeli ve ilgili standartlara uymalıdır. (Kaynak 23) Hat devreye alınmadan önce ayrıca dezenfekte edilir.

Karbon elyaf çelik boruyu paslandırır mı?

Doğrudan değerse paslandırabilir; bu yüzden çelik boruda ilk kat cam elyaftır. Karbon ile çelik arasında pil etkisi oluşabilir; araya konan cam elyaf ikisini ayırır.

Güçlendirilen boru depremde kırılmaz mı?

Sağlam ve sızdırmaz bir boru depremde daha az hasar görür; ama boruyu en çok fay ve zemin kayması kırar. 2023’te Gaziantep’i besleyen 2,6 m çaplı çelik isale hattı, fay atımı, heyelan ve sıvılaşmayla üç noktadan hasar gördü. Şehir, yedek hatlar sayesinde iki günde suya kavuştu. (Kaynak 24) Fayın geçtiği yerde esnek bağlantı ve yedek hat gerekir; bu, güçlendirmenin tek başına çözeceği bir iş değildir.

Hangi çaptaki boruya içten kaplama yapılır?

İnsanın güvenle girip çalışabildiği büyüklükteki borulara. Daha küçük borularda dıştan sargı ya da başka yöntemler gündeme gelir; en uygun yolu hattınızı görünce söylüyoruz.

Bina içindeki su borusu patladı; bu işi siz mi yapıyorsunuz?

Hayır; binanın içindeki küçük tesisat borusu tesisatçının işidir. Biz isale hatları ve sanayi hatları gibi büyük çaplı borularda çalışıyoruz.

Fabrikadaki çelik boru terliyor; sarmak yeter mi?

Önce terlemenin yoğuşma mı, sızıntı mı olduğuna bakıyoruz. Yoğuşmaysa boruda su kaybı yoktur; boru pasa karşı korunur. Sızıntıysa boruda delik açılmıştır; sargı tek başına yetmeyebilir; onarım kelepçesi, kaynaklı manşon ya da o bölümün değişmesi gerekebilir.

Deniz altındaki boru hatları da güçlendirilir mi?

Evet, ama bu ayrı bir iş. Su altındaki boru hatlarının bakım ve onarımını su altı boru hatları yazımızda anlattık.

Boru güçlendirme: yönetim için tek sayfalık özet

Neden gerekir, kim karar verir, işin adımları, süreyi ve maliyeti ne belirler: tek sayfada. Belediye meclisinize, yönetim kurulunuza ya da site yönetiminize götürün.

PDF olarak indirin WhatsApp E-posta

Kaynakça

İZSU Genel Müdürlüğü (2017, 16 Mayıs). Hatta Çalışmalar Devam Ediyor (kurum haberi). https://izsu.gov.tr/haberler/hatta-calismalar-devam-ediyor
Lee, Y., Lee, E.-T. (2013). Retrofit Design of Damaged Prestressed Concrete Cylinder Pipes. International Journal of Concrete Structures and Materials 7(4): 265–271. https://doi.org/10.1007/s40069-013-0057-9
Gipsov, M.P., Burke, D.M. (2011). WSSC Working Experience with Structural Rehabilitation of PCCP Using Carbon Fiber. Trenchless Technology, 28 Aralık 2011. https://trenchlesstechnology.com/wssc-working-experience-with-structural-rehabilitation-of-pccp-using-carbon-fiber/
AWWA (2018; 2024). AWWA C305: CFRP Renewal and Strengthening of Prestressed Concrete Cylinder Pipe (PCCP). American Water Works Association. https://doi.org/10.12999/awwa.c305.18 (okunan: AWWA’nın 2023 revizyon duyurusundaki kapsam)
Zarghamee, M., Engindeniz, M., Wang, N. (2013). CFRP Renewal of Prestressed Concrete Cylinder Pipe. Water Research Foundation, Rapor 4352, Denver. (okunan: ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) Science Inventory kaydı, https://cfpub.epa.gov/si/si_public_record_report.cfm?dirEntryId=284429)
Gipsov, M.P., Engindeniz, M., Ojdrovic, R.O. (2019). Performance of CFRP-Lined PCCP with Continuing Wire Breakage. Pipelines 2019, ASCE, 555–564. https://doi.org/10.1061/9780784482506.058
Öztürk, M. (2017). Hidrojen Sülfürün Kanalizasyona ve Sağlık Üzerine Etkileri. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ankara.
Stress Engineering Services (Sheets, C., Vyvial, B.) (2018). Composite Repair Guideline Document for Nonmetallic Repairs for Offshore Applications. BSEE ve PHMSA için, SES Doc. 1461191-PL-RP-07 Rev 0. https://primis.phmsa.dot.gov/rd/FileGet/11946/Final_Report-Composite_Repair_Guidelines-_Nonmetallic_Repairs-Offshore_Applications.pdf
Farrag, K. (Gas Technology Institute) (2013). Selection of Pipe Repair Methods – Final Report. US DOT PHMSA, Proje 359. https://primis.phmsa.dot.gov/rd/FileGet/8219/PHMSA_359_Pipe_Repair_Final.pdf
Jagger, S., Willoughby, D., Gill, J. (2022). Preliminary Fire Testing of Composite Pipe Repairs. Health and Safety Executive (HSE), Research Report RR1181. https://www.hse.gov.uk/research/rrhtm/rr1181.htm
İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği (Orman ve Su İşleri Bakanlığı). Resmî Gazete, 08.05.2014, sayı 28994. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/05/20140508-1.htm
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu. Resmî Gazete, 15.04.2000, sayı 24021. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4562.pdf
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu. Resmî Gazete, 02.07.1965, sayı 12038 (değişikliklerle). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.634.pdf
İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Tarım ve Orman Bakanlığı). Resmî Gazete, 31.08.2019, sayı 30874. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/08/20190831-7.htm
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun (Ek md. 5 ile diğer büyükşehirlerde de uygulanır). Resmî Gazete, 23.11.1981, sayı 17523. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2560.pdf
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu. Resmî Gazete, 22.01.2002, sayı 24648. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4734.pdf
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı). Resmî Gazete, 02.02.2019, sayı 30674. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190202-6.htm
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Resmî Gazete, 30.06.2012, sayı 28339. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6331.pdf
Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği (İçişleri Bakanlığı). Resmî Gazete, 15.06.2006, sayı 26199. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/06/20060615-3.htm
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı). Resmî Gazete, 05.10.2013, sayı 28786. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18928&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu. Resmî Gazete, 02.05.2001, sayı 24390. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4646.pdf
Morrison, R., Sangster, T., Downey, D., Matthews, J., Condit, W., Sinha, S., Maniar, S., Sterling, R. (2013). State of Technology for Rehabilitation of Water Distribution Systems. US EPA, EPA/600/R-13/036. https://nepis.epa.gov/
İçme ve Kullanma Suyu Temini ve Dağıtım Sistemleri Hakkında Yönetmelik (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı). Resmî Gazete, 12.10.2017, sayı 30208. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/10/20171012-1.htm
Uçkan, E., Aksel, M., Ataş, O., Toprak, S., Kaya, E.Ş. (2025). The performance of transmission pipelines on February 6th, 2023 Kahramanmaras earthquake: a series of case studies. Bulletin of Earthquake Engineering 23(3): 1203–1222. https://doi.org/10.1007/s10518-024-01957-2

Son güncelleme: 24 Ekim 2026

Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.

Murat Beşoğlu

İnşaat mühendisi

Unvan: Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
Eğitim: İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
Yaklaşım: Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.

Ekibimiz