Batık çıkarma, batan bir gemiyi, tekneyi ya da suya düşen yükü bulup yakıtını aldıktan sonra güvenle yüzeye almaktır. Kayıp çapa ve zincir de aynı yolla bulunur ve kaldırılır. Bu işi limanda, terminalde ve marinada batığın büyüklüğüne, derinliğine ve tabanına göre seçtiğimiz yöntemle yapıyoruz.
Bir marinada batmış motorlu tekne, deniz kesitiyle
Batık bir tekneyi nasıl çıkarıyoruz?
Batık bir teknenin çıkarılmasında beş adım
Önce batığın yerini kesinleştiriyoruz. Yeri belli değilse tabanı yan taramalı sonarla, yani sesle görüntü veren bir cihazla tarıyor, bulduğumuz yeri bir işaret şamandırasıyla belirliyoruz.
Dalgıç batığı yerinde inceleyip kaydediyor: nasıl yattığına, nereden hasar gördüğüne, içinde ne kaldığına bakıyor. Kaldırmadan önce su yüzünü yüzer bariyerle çeviriyor, ardından yakıtı ve yağı boşaltıyoruz.
Kaldırma noktalarını teknenin ağırlığına ve sağlam kalan yerlerine göre seçiyoruz. Kayışları teknenin altından geçiriyor, kaldırma balonlarını boş hâlde bu kayışlara bağlıyoruz.
Balonlara çalışma teknesinden kademeli hava veriyoruz; tekne önce çamurun tutuşundan kurtulur, sonra denetimli olarak yükselir. Balonları şişirmeden önce dalgıç halatlardan ve teknenin altından uzaklaşır.
Yüzeye gelen teknenin suyunu boşaltıyor, yan balonlarla yüzdürüp çekek yerine ya da vincin altına götürüyoruz. Ardından tabanı kontrol ediyoruz.
Batık çıkarmayı güvenli yapan, kaldırmadan önceki iki iştir: yakıtın boşaltılması ve kaldırma noktalarının doğru seçilmesi. Büyük gemide adımlar aynıdır; yöntem ve araçlar batığın büyüklüğüne göre değişir.
Batık çıkarmada en çok merak edilenler
Ne kadar sürer?
Bir teknede günler, büyük bir gemide aylar sürebilir. Süreyi sörveyden sonra, izinler ve hava penceresiyle birlikte veriyoruz.
Maliyeti ne belirler?
Batığın büyüklüğü ve sudaki ağırlığı, derinlik, çamura gömülme ve içindeki yakıt. Vincin yaklaşıp yaklaşamaması, taşıma ve hurda da teklife girer.
Masrafı kim öder?
Kural olarak geminin ya da teknenin sahibi ve işleteni. Sigortacınıza işe başlamadan haber verin.
Hangi izinler gerekir?
Liman başkanlığından çalışma izni ve dalış müsaadesi. İzinler işe başlamadan alınır; çalışma programını buna göre kuruyoruz.
Neyle başlanır?
Batığın konumu ve birkaç fotoğrafla. WhatsApp’tan ya da e-postayla (info@besoglu.com) gönderin; liman başkanlığından bir yazı geldiyse onu da ekleyin.
Yönetime ne götürürüm?
Tek sayfalık özeti. Yönetim kurulunuz, sigortacınız ya da satın alma biriminiz için hazırladık. → PDF olarak indirin
- Liman ya da terminal mi işletiyorsunuz? bildirim ve derinlik yükümlülüğünüz · rıhtım önüne düşen yük
- Armatör ya da acente misiniz? gemi battıysa: yükümlülük ve süreler · çapa kaybettiyseniz
- Marina mı işletiyorsunuz? batan tekne ve yat
- Teklif mi hazırlatıyorsunuz? teklif için gerekenler
Batan gemi nasıl çıkarılır? Sörveyde neye bakıyor, planı nasıl kuruyoruz
Batan gemi; sörveyi yapılıp yakıtı alındıktan sonra büyüklüğüne göre yüzdürülerek, kaldırılarak ya da parçalanarak çıkarılır. Hangisinin seçileceğini sörveyde gördüklerimiz belirler; römorkörde, balıkçı gemisinde ve kuru yük gemisinde baktığımız yerler aynıdır.
| Sörveyde neye bakıyoruz? | Planı nasıl değiştirir? |
|---|---|
| Batığın duruşu ve tabana gömülmesi | Kayışların altından nasıl geçeceğini ve kaldırırken gereken fazladan kuvveti belirler |
| Gövdenin hasarı ve sağlam yerleri | Kaldırma noktalarını ve gövdenin yamanıp yüzdürülebilir olup olmadığını gösterir |
| Yakıt, yağ ve yük | Kirlilik riskini ve ilk neyin alınacağını belirler |
| Akıntı, dalga ve görüş | Dalış planını ve çalışılabilecek günleri belirler |
| Çevredeki rıhtım, boru ve kablo | Güvenli çalışma alanını ve vincin nereye konacağını belirler |
Yakıt ve tehlikeli maddeler, batık kesilmeden ya da kaldırılmadan önce alınır. Batıkta ne kadar yakıt kaldığı çoğu zaman kesin bilinmez; tankları bu yüzden sörveyde tek tek kontrol ediyoruz.
Özetle: Sörveyde ne kadar çok şey görülürse kaldırmada o kadar az sürpriz çıkar.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinYakıt batıktan nasıl alınır?
Tanka bağlantı. Gövdeye flanşlı bir vana takılır, delik bu vananın içinden açılır ve pompa bağlanır; yakıt yüzeydeki bir depolama mavnasına basılır. Bu iş dalgıçla yaklaşık 60 metreye kadar yapılır, daha derinde uzaktan kumandalı su altı aracı (ROV) kullanılır. Koyu yakıt gerekirse ısıtılarak pompalanır; ama tank ya da borular hasarlıysa ısıtmak sızıntı riskini artırır. (Kaynak 1: NOAA batık risk raporu, 2013 · s. 84)
Sonrası. Yakıt alındıktan sonra da batıktan sızıntı gelebilir; uluslararası bir incelemede yakıtı ya da yükü boşaltılan 20 batığın 5’inde sızıntı uzun süre devam etti. (Kaynak 2: Whittington ve ark. (ITOPF), 2017 · s. 7) Bu yüzden çalışma boyunca su yüzünü izliyoruz.
Kaldırma balonu, yüzer vinç ya da parçalama: yöntemi neye göre seçiyoruz?
Yöntemi batığın sudaki ağırlığı, sağlamlığı, derinliği ve vincin batığa yaklaşıp yaklaşamaması belirler. Teknede ve küçük gemide çoğu zaman balon ya da vinç yeter; büyük ve ağır hasarlı gemide parçalayarak çıkarmak gerekebilir.
| Batığınızın durumu | Ne kullanıyoruz? | Neye dikkat ediyoruz? |
|---|---|---|
| Tekne, araç ya da yük; vinç yaklaşamıyor | Kaldırma balonları | Balon yükseldikçe içindeki hava genleşir ve batık hızlanır; balonları gereken en az kaldırmaya göre dolduruyor, çıkışı denetliyoruz |
| Rıhtıma yakın ya da yüzer vincin ulaşabildiği batık | Vinçle kaldırma: karadan mobil vinç ya da yüzer vinç | Batığın içindeki su ve çamur yükü artırır; vinci bu yüke göre seçiyoruz |
| Römorkör ya da gövdesi sağlam bir gemi | Yama, pompa ve basınçlı havayla yüzdürme | Önce gövdenin yüzerliğini geri kazanıyor, sonra vinçle denetimli kaldırmayı ekliyoruz; böylece dipten kopunca yüzeye fırlamaz |
| Büyük, ağır hasarlı ya da tek parça çıkmayacak batık | Su altında kesip parça parça çıkarma | Saçılan parçaları bulup topluyoruz; kesim yöntemlerini su altı kaynak ve kesim sayfamızda anlattık |
Süre batığın büyüklüğüne ve durumuna göre değişir: teknede çoğu zaman birkaç gün, büyük bir gemide aylar alabilir. Örneğin Sinop Limanı’nda su alıp yan yatan bir yat, balon ve vinçle 7 günde yüzdürüldü. (Kaynak 3: İHA haberi, 2026)
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinBir balon ne kadar kaldırır, batık çamurdan neden zor kopar?
Kaldırma kuvveti. Bir balon, içindeki hava hacmi kadar suyun ağırlığını kaldırır; balonun ve kayışların ağırlığı bundan düşülür. Deniz suyunda bu, metreküp başına yaklaşık 1 tondur. (Kaynak 4: ABD Donanması kurtarma kılavuzu, 2006 · §3-2, §12-2.1) Balonun sayısını ve boyunu batığın sudaki ağırlığına göre seçiyoruz.
Çamurun tutuşu. Yapışkan çamura oturmuş gövdeyi koparmak, batığın ağırlığından fazlasını ister. Bu fazlalık zemine ve batığın dipte kaldığı süreye bağlıdır. Tutuş ani bir kuvvetle koparılırsa batık kontrolsüz yükselir. Bu yüzden kuvveti zamana yayıyor, gövdenin çevresini su ya da hava jetiyle açıyoruz. (Kaynak 4: ABD Donanması kurtarma kılavuzu, 2006 · §6-4.2)
Su altında nasıl çalışıyoruz
Bir liman işimizden, batık işi değil · video 2026
- Videoda
Denizde yıpranan liman kolonlarını su altında temizleyip karbon elyafla sarıyoruz: reçine, sarım ve koruyucu örtü.
- Su altında
Her su altı işi liman başkanlığı izniyle ve dalış planıyla yürür; batık ve çapa işlerinde de izin, dalış ve kayıt aynı kurallara bağlıdır.
Batan tekne ve yat nasıl çıkarılır? Marina ve balıkçı barınağında
Batan tekne; yakıt lekesi çevrildikten sonra kaldırma balonlarıyla, vinçle ya da açıkları kapatılıp suyu boşaltılarak yüzdürülür. Marinada ilk iş, lekeyi çevirmek ve batan teknenin iskeleye ve komşu teknelere yük bindirmesini önlemektir.
Marinada en sık karşılaştığımız dört durum
Bağlıyken batan tekne
Halatlar gerilir; iskele ve komşu tekneler zorlanabilir. Önce halatların yükünü kontrollü alıyor, sonra kaldırıyoruz.
Su yüzünde yakıt lekesi
Parlak bir tabaka sızıntıdır. Lekeyi bariyerle çeviriyor, sızıntının geldiği tankı ya da boruyu kapatıyoruz.
Fırtınadan sonra birkaç tekne
Hangi teknenin önce çıkacağını iskele trafiğine ve sızıntı riskine göre sıralıyoruz.
Sahibine ulaşılamayan tekne
Kimin karar vereceği bağlama sözleşmesinden ve liman başkanlığının talimatından netleşir; planı ondan sonra kuruyoruz.
İlk saatlerde sizden istenenler: suda biri varsa 112’yi aramak, olayı liman başkanlığına bildirmek ve bize haber vermek. Küçük teknede iş çoğu zaman bir vinçle ya da çekek yerinde tamamlanır; tekneyi yüzdürüp oraya getiriyoruz. Teknenin onarıma değip değmediğine eksper karar verir.
Batığın konumu elinizde mi? WhatsApp'tan gönderin.
Konumu ve su üstünden birkaç fotoğrafı WhatsApp'tan ya da info@besoglu.com adresine gönderin; ilk değerlendirmeyi bunlarla yapalım.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Kayıp çapa ve zincir nasıl bulunur, nasıl çıkarılır?
Kayıp çapayı geminin kaydındaki son konumdan başlayıp sonarla ve manyetometreyle tarayarak buluyor, işaretleyip dalgıçla doğruluyor, vinçle ya da geminin irgatıyla kaldırıyoruz. Zincirin bir kısmı çoğu zaman tabana gömülüdür; arama alanını zincirin uzandığı yöne göre kuruyoruz.
Kayıp çapa ve zinciri dört adımda buluyor ve çıkarıyoruz
Liman sahasında, yandan kesit
- Son bilinen yer. Çapanın düştüğü anın konumunu ve zincirin hangi yöne uzandığını geminin kaydından alıyor, arama alanını buna göre daraltıyoruz.
- Tarama. Alanı yan taramalı sonarla, gerektiğinde çeliği algılayan manyetometreyle tarıyoruz; dar ve berrak alanda dalgıç sistemli arama yapar.
- İşaret ve kontrol. Bulduğumuz yeri şamandırayla işaretliyor, dalgıçla doğruluyoruz: zincirin ucu, çapanın ne kadar gömüldüğü, halkanın durumu.
- Kaldırma. Kaldırma halatını çapanın halkasına ya da zincirin ucuna bağlayıp vinçle ya da geminin irgatıyla alıyoruz; çapayı ve zinciri gemiye ya da rıhtıma teslim ediyoruz.
Sonar açıktaki zinciri gösterir, gömülü çapayı göstermeyebilir. Çeliği algılayan manyetometre bile çapaya yaklaşmalıdır: teorik hesapta 100 kg’lık bir çapa yaklaşık 6 metreden, 2 tonluk bir çapa yaklaşık 16 metreden algılanır. (Kaynak 5: Camidge ve ark., 2010 · Şekil 40) Bu yüzden aramayı sık hatlarla yapıyor, zinciri bulunca ona kanca sürütüp çapaya ulaşıyoruz.
Liman sahasında düşen çapanın ve zincirin yeri gemi tarafınca hemen işaretlenir ve liman başkanlığına bildirilir; liman başkanlığı gerek görürse gemi tarafı çıkartır. (Kaynak 6: Limanlar Yönetmeliği · md. 24/4) Aramayı, yeni çapanın ve zincirin bedeli ve tedarik süresiyle birlikte değerlendiriyoruz. Gemiyi yeniden bağlamak için yeni çapa, zincir ya da şamandıra kurulumunu Şamandıra ve Bağlama Sistemleri sayfamızda anlatıyoruz.
Rıhtım önüne düşen yük, araç ve enkazı nasıl çıkarıyoruz?
Rıhtımdan düşen konteyneri, aracı, iş makinesini ya da kopan parçayı bulup bağlıyor, vinçle ya da balonla çıkarıyoruz. Çalışma alanını ve saatlerini liman yönetimiyle birlikte, rıhtımın en az kapalı kalacağı biçimde planlıyoruz.
Rıhtım önüne düşenlerde neye dikkat ediyoruz?
Konteyner ve yük
Kapakları ve içindeki yük kontrol edilir; sudan çıkarken içinde kalan su ağırlığı artırır, kaldırmayı buna göre planlıyoruz.
Araç ve iş makinesi
Akü, yakıt ve hidrolik yağ önce ele alınır; kaldırma kayışlarını sağlam noktalara bağlıyoruz.
Kopan parça ve hurda
Rıhtım önünde su derinliğini azaltıyorsa önce onu çıkarıyoruz; çevresindeki tabana da bakıyoruz.
Emin değil misiniz?
Ne düştüğünü, yerini ve su üstünden birkaç fotoğrafı gönderin; ilk değerlendirmeyi birlikte yapalım.
WhatsApp'tan gönderin
İş bitince çalışma alanının tabanını kontrol ediyoruz. Masrafı kimin karşılayacağı olaya ve sigortaya göre değişir. Rıhtımın kendisi zarar gördüyse onarım yöntemlerini liman güçlendirme sayfamızda anlattık.
Batan gemi çıkarılır mı? Neden her zaman çıkarılmaz?
Seyre engel olan batık çıkarılır; engel değilse, yakıtı alınmışsa ve çıkarmanın riski ve maliyeti faydasından büyükse yerinde bırakılıp işaretlenebilir. Kararı üç soru belirler: Batık tarihî ya da savaş batığı mı, gemilere engel mi, içinde yakıt ya da tehlikeli yük var mı? Çıkarmanın teknik olarak yapılıp yapılamayacağını ise sörvey gösterir.
Batık çıkarılacak mı? Üç soru
Genel akış; her batık ayrıca değerlendirilir
Tarihî batık ya da savaş batığı mı?Kültür varlığı olabilecek ya da savaşta batmış gemi
Evet ise: Korunur. Dokunmak için ayrı izin gerekir.
Batık gemilere engel mi?Liman girişi, rıhtım önü, kanal ya da gemi yolu
Evet ise: Çıkarılır. Liman başkanlığı süre verir.
Yakıt, yağ ya da tehlikeli yük var mı?Tanklarda ya da ambarda kalan kirletici
Evet ise: Önce kirletici alınır. Batığın kendisi için karar ayrıca verilir.
Üçüne de hayır ise: Yerinde bırakılıp işaretlenebilir. Derinde, seyre engel değilse ve çıkarmanın riski ve maliyeti faydasından büyükse.
Uluslararası bir incelemede 2000’den bu yana ele alınan 30 batığın 9’u kısmen ya da tamamen kaldırıldı; hepsi seyre engeldi ve sığ suda, limana yakın ya da gemi yolundaydı. 16’sı yerinde bırakıldı. (Kaynak 2: Whittington ve ark. (ITOPF), 2017 · s. 6) Türkiye’de de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü, 2015’te karasularındaki batıkların envanterini ve öncelikle çıkarılması gerekenlerin özelliklerini belirlemek için bir proje başlattı. (Kaynak 7: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bilgi notu)
Batığı çıkarmak kimin yükümlülüğü, hangi izinler gerekir?
Liman sahasındaki batığı çıkarmak gemi tarafının, yani donatan, işleten ve kaptan gibi gemi ilgililerinin işidir; iş liman başkanlığının izniyle yapılır. Liman, terminal ya da marina işletiyorsanız sizin de bildirim ve derinlik yükümlülüğünüz vardır.
| Durumunuz | Ne olur? |
|---|---|
| Gemi ya da tekne battı | Çıkarmak, çekmek ya da zararsız hâle getirmek gemi tarafının işidir; liman başkanlığının izniyle yapılır (Kaynak 6: Limanlar Yönetmeliği · md. 46/2) |
| Liman başkanlığı süre verdi | Kaldırma süresi en çok 45 gündür; teknik ya da hava zorunluluğunda gemi tarafının itirazı üzerine uzatılabilir, uzatma 45 günü aşamaz (Kaynak 8: 618 sayılı Limanlar Kanunu · md. 7) |
| Kaza anı, batma tehlikesi | Tehlike varsa ya da gemi tarafı 72 saat içinde kurtarma için liman başkanlığına başvurmazsa liman başkanlığı kurtarmayı kendisi başlatır (Kaynak 6: Limanlar Yönetmeliği · md. 46/3) |
| Liman, terminal ya da marina işletiyorsunuz | Kazayı ve kirliliği liman başkanlığına hemen, en geç 24 saat içinde de yazılı olarak bildirirsiniz; tesisinizin derinliğini korumak da sizin işinizdir (Kaynak 6,9: Limanlar Yönetmeliği · md. 24/1; Kıyı Tesisi İşletme İzni Yönetmeliği · md. 17) |
| Su altında çalışılacak | Liman başkanlığından çalışma izni ve dalgıç ekibi için dalış müsaadesi gerekir (Kaynak 6,10: Limanlar Yönetmeliği · md. 22/2; Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği · md. 8) |
Hukuki ayrıntı her olayda farklı olabilir; sözleşmeden önce kendi hukukçunuza danışmanızı öneriyoruz.
Ayrıntı isteyen okurlarımız içinSüre, malikin borcu, kirlilik ve zorunlu sigorta
Süre ve tehlike. Gemi tarafına ulaşılamaz ya da gemi tarafı kaldırmaktan kaçınırsa liman başkanı batığı kaldırtabilir, imha ettirebilir ya da sattırabilir; satışa giderse masrafı önce Bakanlık öder, satış bedelinden geri alır. Ciddi tehlikede liman başkanı süre beklemeden her önlemi alabilir; bu önlemlerin masrafı donatana aittir. (Kaynak 8: 618 sayılı Limanlar Kanunu · md. 7)
Malik. Yönetmelik gemi ilgililerini donatan, işleten, kiracı, kaptan ve acente diye sayar; malikin borcu Ticaret Kanunu’ndan gelir. Sicile kayıtlı bir gemi kurtarılamayacak biçimde batınca mülkiyet sona erse de malikin enkazı kaldırma ve çevreyi koruma borcu sürer. (Kaynak 11: Türk Ticaret Kanunu · md. 1003)
Kirlilik. Yakıt ya da yağ sızarsa kirliliğe müdahale kuralları da işe katılır; sorumlular zararı azaltacak bütün önlemleri alır. (Kaynak 12: 5312 sayılı Kanun · md. 5, 13)
Zorunlu sigorta. 300 GT ve üstü Türk bayraklı gemiler ile Türk limanlarına gelen gemiler, batık kaldırmayı da kapsayan deniz alacaklarına karşı P&I sigortası taşır; sigorta tutarı yasal sınır kadardır. (Kaynak 13: Deniz alacakları sigorta yönetmeliği · md. 4, 5)
Batık çıkarma işinde sürecimiz
Bilgilerinizle başlıyor, izinler alınınca sörveyi yapıp yöntemi belirliyor, işi tabanın kontrolüyle kapatıyoruz.
Bilgileriniz
Konumu ve birkaç fotoğrafı gönderiyorsunuz; ilk değerlendirmeyi bunlarla yapıyor, eksik bilgiyi birlikte tamamlıyoruz.
Sörvey ve teklif
Sörvey dalışı için izin alındıktan sonra batığı yerinde inceliyor, yakıtını ve kaldırma yöntemini belirliyoruz. Teklifi sörveyde gördüklerimize göre hazırlıyoruz.
Çalışma izni ve program
Onayınızdan sonra çalışma için gereken izinleri ve bildirimleri sıralıyor, çalışma günlerini liman ve marina trafiğine göre kuruyoruz.
Çalışma günleri
Batığı çıkarıyor, çalışma alanını liman ya da marina yönetimiyle birlikte planlıyoruz.
Kapanış
Batığı karaya ya da dubaya teslim ediyor, tabanı kontrol ediyor ve çalışmayı kayda alıyoruz.
Teklif için hazırlayacaklarınız
Batık
- Gemi ya da teknenin adı, tipi, boyu ve tonajı (varsa IMO numarası)
- Gövde malzemesi (çelik, ahşap, cam elyaf), içindeki yakıt ve yük
Yer
- Batış ya da düşüş konumu (koordinat), derinlik ve tarih
- Su üstünden fotoğraf; varsa dalgıç ya da sonar görüntüsü
Yazışma
- Liman başkanlığının yazısı ve verdiği süre; sigorta ya da P&I bilgisi
- Kayıp çapada çapanın tipi ve ağırlığı, kopan zincirin şakıl sayısı ve çapı
Kapsamı ve yöntemi birlikte çıkaralım.
Sörvey, yakıtın alınması, kaldırma, taşıma ve hurda: hangilerinin gerektiğini birlikte belirleyelim.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48
Sık sorulan sorular
Batık çıkarmayı sigorta karşılar mı?
Çoğu zaman, poliçenin kapsamına göre. Ticari gemide batığın kaldırılması genellikle P&I sigortasının, gövdenin kurtarılması tekne sigortasının konusudur. Kulüpler bu masrafı çoğunlukla yetkili makam kaldırmayı istediğinde karşılar; kayıp çapada da durum böyledir. (Kaynak 14,15: Gard, 2018; Shipowners' Club, 2024) Özel yat ve teknede kapsamı tekne poliçeniz belirler.
Teklif nasıl fiyatlanır, risk kimde kalır?
Batık işleri günlük ücretle, aşamalarla ya da götürü bedelle sözleşmeye bağlanır. Seçilen biçim, beklenmedik bir durumda ek masrafın kimde kalacağını belirler. Teklifte sörveyin, yakıtın alınmasının, kaldırmanın, taşımanın ve hurdanın ayrı kalemler olarak yazılmasını isteyin.
Bu iş Kıyı Emniyeti'nin değil mi?
Hayır; batık çıkarma Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünün tekelinde değildir, kurum bu işi de yapar. Kurumun kurtarmadaki tekeli, Karadeniz’de Şile ile Karaburun arasından Ege’de Bababurnu ile Saroz Körfezi arasına kadar uzanan bölgede (iki boğaz ve Marmara dahil) tehlikeye düşmüş, 300 net tonu aşan su araçlarının kurtarılmasıdır. (Kaynak 16: KEGM Ana Statüsü · md. 4/2, 4/3) Bu bölgede büyük bir gemide işin kurtarma mı batık çıkarma mı sayılacağı işe başlamadan liman başkanlığıyla netleştirilmelidir.
Çıkan hurda ve yakıt ne olur?
Yakıt ve yağ atık kurallarına göre teslim edilir; gemi, kural olarak yetkili gemi geri dönüşüm tesisinde sökülür. Zorunlu hâllerde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının uygun görüşüyle bulunduğu yerde de sökülebilir. (Kaynak 17: Gemi geri dönüşüm tesisleri yönetmeliği, 2026 · md. 21/6) Küçük teknenin hurdasının nereye gideceği, hurdanın kime ait olduğu ve bedeli sözleşmede yazılır.
Tarihî bir batık ya da eser bulunursa ne oluyor?
Bulunan şey en geç üç gün içinde en yakın müze müdürlüğüne ya da mülki amire bildirilir. (Kaynak 18: 2863 sayılı Kanun · md. 4) O noktada çalışma durdurulur, kültür varlığı olabilecek şeye dokunulmaz; iş yetkili kurumun kararıyla sürer.
Denize araç ya da kişi düştü; ne yapmalı?
Suda kaybolan biri varsa hemen 112’yi arayın. İnsan aramasını Sahil Güvenlik ve resmî arama-kurtarma birimleri yürütür. Aracın ve yakıtının çıkarılmasını arama bittikten sonra, yetkili makamın talebiyle planlıyoruz.
Batık çıkarma: yönetim için tek sayfalık özet
Kim yükümlü, hangi izinler gerekir, iş hangi adımlarla yürür, maliyeti ne belirler: tek sayfada. Yönetim kurulunuza, sigortacınıza ya da satın almaya götürün.
Kaynakça
- NOAA Office of National Marine Sanctuaries ve Office of Response and Restoration (2013). Risk Assessment for Potentially Polluting Wrecks in U.S. Waters. Silver Spring, MD. https://repository.library.noaa.gov/view/noaa/30130
- Whittington, M., Zhang, A., Campion, D. (2017). To Remove or Not to Remove? Dealing with pollution risks from ship wrecks. International Oil Spill Conference Proceedings, 2017(1), 457–477. https://doi.org/10.7901/2169-3358-2017.1.457
- İHA (2026, 19 Haziran). Sinop’ta nefes kesen kurtarma: milyonluk yat 7 günde yüzdürüldü. İstiklal. https://www.istiklal.com.tr/son-dakika-asayis-haberleri/sinopta-nefes-kesen-kurtarma-milyonluk-yat-7-gunde-1096907h
- Naval Sea Systems Command (NAVSEA) (2006). U.S. Navy Salvage Manual, Volume 1: Strandings and Harbor Clearance (S0300-A6-MAN-010, Rev. 1). https://everyspec.com/USN/NAVSEA/S0300-A6-MAN-010_REV-1_4162/
- Camidge, K., Holt, P., Johns, C., Randall, L., Schmidt, A. (2010). Developing Magnetometer Techniques to Identify Submerged Archaeological Sites: Theoretical Study Report (Rapor 2010R012). Cornwall Council Historic Environment Projects. https://archaeologydataservice.ac.uk/archives/view/magnetom_eh_2010/
- Limanlar Yönetmeliği (Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı). Resmî Gazete, 31.10.2012, sayı 28453 (değişikliklerle, son 30.08.2025, sayı 33002; md. 46/3 değişik 24.09.2019, sayı 30898). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16726&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü (2019). Batık Gemilerin Çevresel Açıdan İncelenmesi Projesi (bilgi notu). https://webdosya.csb.gov.tr/db/destek/icerikler/bat-k_gem-ler-n_cevresel_ac-dan_incelenmes-_projes--20191127112553.pdf
- 618 sayılı Limanlar Kanunu. Resmî Gazete, 20.04.1341 (1925), sayı 95; md. 7 değişik 7061 sayılı Kanun, Resmî Gazete 05.12.2017, sayı 30261. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.618.pdf
- Kıyı Tesisi İşletme İzni ve Kıyı Tesisi İşletmecileri Hakkında Yönetmelik (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Resmî Gazete, 18.11.2022, sayı 32017; değişiklik 14.03.2025, sayı 32841. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/11/20221118-2.htm
- Profesyonel Sualtıadamları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.09.1997, sayı 23098 (değişikliklerle, son 04.06.2020, sayı 31145). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5689&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Resmî Gazete, 14.02.2011, sayı 27846 (değişikliklerle). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6102.pdf
- 5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun. Resmî Gazete, 11.03.2005, sayı 25752. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5312.pdf
- Deniz Alacaklarına İlişkin Gemilerin Sigortalandırılması ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 14.11.2010, sayı 27759. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/11/20101114-13.htm
- Gard (2018, 9 Ekim). After the casualty – Gard’s role in disposal of wrecks. https://gard.no/insights/after-casualty-gard-s-role-disposal-wrecks
- Assi, S. (2024, 29 Ocak). Loss of anchors in the Middle East. The Shipowners’ Club. https://www.shipownersclub.com/latest-updates/news/loss-anchors-middle-east/
- Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Ana Statüsü (Bakanlar Kurulu Kararı 12.05.1997, 97/9466; değişik Resmî Gazete 27.03.2007, sayı 26475 ve 08.07.2015, sayı 29410). https://kiyiemniyeti.gov.tr/Data/1/Files/Document/Documents/YP/ff/c9/HH/anastatu.pdf
- Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 22.06.2026, sayı 33288. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/06/20260622-1.htm
- 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu. Resmî Gazete, 23.07.1983, sayı 18113 (değişikliklerle). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2863.pdf
Son güncelleme:
Bu sayfa Başmühendisimiz Murat Beşoğlu tarafından hazırlanmış ve onaylanmıştır.
Murat Beşoğlu
İnşaat mühendisi
- Unvan
- Beşoğlu Başmühendisi, inşaat mühendisi
- Eğitim
- İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi
- Yaklaşım
- Önce yapıyı yerinde inceliyor, sonra yöntemi seçiyoruz.
Rıhtımınızı ya da marinanızı yeniden açalım.
Batık tekne, düşen yük ya da kayıp çapa: önce yerinde görelim, sonra en az riskli yöntemi birlikte seçelim.
ya da hemen arayın: 0532 517 57 48