FRP Sargı Nedir? FRP / CFRP Sargı ile Güçlendirme

Q: Sargı paslanmayı durdurur mu?

Hayır. Sargı içerideki demirin paslanmasını durdurmaz. Paslı demiri ve bozuk betonu önce temizleyip onarıyor, paslanmayı başlatan nemin kaynağını buluyoruz; sargıyı sonra yapıyoruz. Deniz içindeki kazıkta nemin kaynağı kesilemez; orada sargı onarımı koruyarak paslanmayı yavaşlatır.

FRP sargı, betonarme kolonun çevresini epoksiyle doyurulmuş karbon ya da cam lifli kumaşla tamamen sararak güçlendirmektir. Sargı betonu dıştan kuşatır: kolon depremde yükü taşırken dağılmadan daha çok esner, kesme çatlağına ve ezilmeye karşı güçlenir. Kolonlarda en sık karbon lif (CFRP) kullanılır.

En çok, eski yönetmeliğe göre yapılmış binalarda etriyesi (boyuna demirleri saran yatay halka demirler) seyrek kolonlarda uyguluyoruz; liman iskelesi kazığında ve köprü ayağında da kullanılır.

Sargılı ve sargısız kolon: depremde fark nerede?

Depremde sargılı ve sargısız kolon: dört adım

Kolon, üstündeki katların ağırlığını taşıyor. Sıradan bir günde sargılı kolondan farkı görünmez.
Aynı kolon, aynı yük. Karbon lifler kolonun çevresine yatay dolanmıştır; sıradan bir günde fark görünmez.
Deprem binayı yana iter; en çok kolonun alt ve üst ucu zorlanır. Sıkışan beton yanlara şişmek ister.
Deprem aynı yerleri zorlar. Sıkışan beton yine yanlara şişmek ister.
Seyrek etriyeler bu şişmeyi tutamaz. Demirlerin önündeki kabuk beton dökülür, etriyeler açılır.
Karbon lifler fıçı çemberi gibi gerilir ve betonu içeride sıkışık tutar. Kabuk dökülmez, demirler yerinde kalır.
Açıkta kalan demirler yana burkulur, içteki beton ezilir. Kolon yükü taşıyamaz hâle gelebilir.
Sargılı kolon yükü taşırken dağılmadan daha çok yana esner. Bu payın ne kadar artacağını hesapla belirliyoruz.

Sonuç

Sargısız kolon: Etriyesi seyrek kolonda depremde ilk dağılan yer kolonun ucudur. Kolonunuzun bu durumda olup olmadığını inceleme ortaya koyar; kesin tespit mühendis işidir.

Seyrek etriye Eski binalarda sık görülür.
Kabuk beton Demiri korur ama tek başına tutmaz.
Burkulma Açıkta kalan demir yana bükülür.

FRP sargılı kolon: Sargı kolonu dışarıdan saran sık bir etriye gibi çalışır: beton daha çok yük taşır ve dağılmadan daha çok şekil değiştirir. Sargı kolonu sınırsız güçlendirmez; kumaş katı sayısını ve sargının yetip yetmediğini hesapla belirliyoruz.

İnce Kolonu yalnız birkaç milimetre kalınlaştırır.
Çevresel lif Lifler kolonun çevresine dolanır.
Kalıp yok Kalıp kurulmaz, beton dökülmez.

Çizim şematiktir; hareketler büyütülmüştür. Sargının hangi kolonda yetmediği → Uygunluk · Kolonun öteki güçlendirme yolları → Kolon güçlendirme

En çok merak edilenler

İş sürerken bina kullanılır mı?
Çoğu zaman evet: kalıp ve beton dökümü yoktur, yalnız sarılan kolonun çevresi kapanır. Toz için çevreyi perdeyle kapatıyor, reçine kokusu için havalandırıyoruz. Kumaşı doyuran reçine (epoksi), sıcaklığa göre birkaç gün ile bir hafta arasında sertleşir. → Süreç
Kolon kalınlaşır mı?
Yalnız birkaç milimetre. Üstü sıvanıp boyanabilir. Yangın yalıtımı gerekirse birkaç santimetre eklenir.
Kolonda çatlak, paslı demir var; acil mi?
Her çatlak tehlikeli değildir; ama çapraz çatlak, dökülen beton ve paslı demir beklemeye gelmez. Fotoğrafını gönderirseniz mühendisimiz bakar. → Ne zaman acil?
Hangi izinler gerekir?
Kolon binanın taşıyıcı sistemidir; iş ruhsata tabidir. Apartmanda kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı da gerekir. → Sık sorulan sorular
Ne tutar?
Fiyat kolonların sayısına ve boyutuna, lif türüne ve hazırlığa göre değişir; teklifi yerinde incelemeden sonra veriyoruz. → Fiyatı ne belirler?
Toplantıya ne götürürüm?
Nedenleri, sınırları ve adımları anlatan tek sayfalık özet. → PDF olarak indirin

FRP sargı nedir? Sargılı ve sargısız betonun farkı

FRP sargıda kolonun çevresine yatay lifli kumaş sarılır; bu kat, sıkışan betonun yanlara şişmesini tutar. Fıçıyı saran çember gibi çalışır. Buna sargı etkisi, böyle tutulan betona sargılı beton denir.

FRP, “lifli polimer” demektir: çok ince ve güçlü liflerin polimer reçineyle (binada çoğunlukla epoksiyle) birleştiği malzemelerin ortak adı. Lifi karbon olana CFRP, cam olana GFRP denir; yönetmelik “lifli polimer (LP)” der. Yönetmeliğe göre sargı, kolonun sünekliğini (depremde dağılmadan esneyebilmesini), kesme ve basınç dayanımını artırır. Kolonun bükülmeye karşı gücünü (eğilme kapasitesi) artırmak için ise kullanılamaz. (Kaynak 1) Türkiye’deki eski kolonlara benzetilerek yapılan deneylerde sargılı kolonlar dağılmadan, sargısızlardan belirgin biçimde daha çok yana itilebildi. (Kaynak 2,3)

Sargı kolona ne kazandırır?

Daha geç ezilme
Sıkışan beton daha geç dağılır. Yuvarlak kolonda basınç dayanımı belirgin artar; kare kolonda artış daha azdır.
Dağılmadan esneme
Depremde kolon yükü taşırken daha çok yana esneyebilir. Sargının asıl kazancı budur.
Kesme çatlağına karşı
Yatay lifler, seyrek etriyeye dışarıdan eklenmiş etriye gibi çalışır.
Burkulmaya karşı
Kabuk beton yerinde kalınca boyuna demirler yana kolay burkulmaz.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinSargı betonu nasıl tutar, deneyler ne gösteriyor?

Pasif sargı: Beton basınç altında yalnız kısalmaz, yana da genişler. Sargı bu genişlemeyi kendiliğinden tutar; bu yüzden etkisi beton çatlayıp genişlemeye başlayınca belirginleşir. Sıradan yük altında sargılı ve sargısız kolon hemen hemen aynı davranır. (Kaynak 4)

Etriyeden farkı: Çelik etriye bir noktadan sonra akar, sıkmayı artıramaz. Karbon lif ise kopana kadar esner; beton genişledikçe kolonu giderek artan bir kuvvetle sıkar. Sınırına gelince akmadan, aniden kopar. Hesapta lifin kullanılabilecek uzaması da sınırlıdır: yönetmelikte 0,004, süneklik hesabında en çok 0,01. (Kaynak 1)

Kesit şekli: Yuvarlak kolonda sargı betonu her yönden eşit sıkar. Kare ve dikdörtgen kolonda beton yalnız köşelerden tutulur; basınç dayanımındaki artış küçüktür, asıl kazanç sünekliktir. (Kaynak 5) Yönetmelik de sargılı betonun dayanımını sargının yanal basıncına ve kesit şekline göre hesaplatır; köşe yarıçapı büyüdükçe sargı daha etkili sayılır.

Deneylerde ölçülen: Ötelenme, kolonun üst ucunun yana kaymasının kolon boyuna oranıdır; %2 ötelenme, 2 m’lik kolonda 4 cm yana kayma demektir.

ODTÜ deneyleri: Türkiye’deki yetersiz kolonlara benzer (seyrek etriye, 90° kancalı etriye, 9–22 MPa beton) on üç kolon sabit düşey yük altında yana itildi. Yanal dayanımın %20 düştüğü ötelenme sargısız kolonlarda %1,8–3,3, bir ya da iki kumaş katıyla sarılanlarda %3,6–6,3 oldu. Boyuna demir arttıkça sargının katkısı azaldı; düşey yük arttıkça kolonların davranışı kötüleşti. (Kaynak 2)

İTÜ deneyleri: Betonu 9,4 MPa, demiri düz (nervürsüz) ve üstündeki yükü ağır tam ölçekli kolonlarda sargısız kolon yaklaşık %2,5 ötelenmede düşey yükü taşıyamaz hâle geldi. Sıvasız yüzeye bir kat sarılan kolonda bu sınır yaklaşık %7’ye, iki kat sarılanda %10’a çıktı; sıvanın üstüne sarılanlarda %4–6 oldu. Bir numunede boyuna demirler sargının bittiği yerin hemen dışında burkuldu; yazarlar sargının yeterli boyda olması gerektiğini vurguluyor. (Kaynak 3)

Üretimdeki FRP sargıyla karıştırılmasın: “FRP sargı” sanayide cam elyaflı boru ve tank üretimi için de söylenir; burada anlatılan, var olan kolonu dıştan sararak güçlendirmektir.

Karbon fiber sargı hangi kolonda işe yarar, hangisinde yetmez?

Sargı en iyi yuvarlak ve kareye yakın kolonlarda işe yarar; uzun dikdörtgen, kesilmiş ya da ağır hasarlı kolonda tek başına yetmeyebilir. Kolonunuzun hangisi olduğunu incelemede görüyoruz.

Sizin kolonunuz	Sargı ne yapar?	Dikkat ettiğimiz
Yuvarlak ya da kareye yakın kolon	En iyi sonuç: süneklik ve kesme dayanımı artar	Kare kolonun köşelerini en az 3 cm yuvarlatıyoruz
Uzun dikdörtgen kolon	Uzun kenar kısa kenarın 2,5 katını aşıyorsa basınç ve süneklik için yönetmelik sınırının dışında kalır (Kaynak 1)	Çoğu zaman manto ya da perde gerekir
Seyrek etriyeli, düz demirli eski kolon	Süneklik ve kesme için etkilidir	Düz demirli kolonda boyuna demirlerin ek yeri (filiz) sargıyla güçlendirilemez; gerekirse başka bir önlem öneriyoruz
Paslı ya da darbe almış kolon	Pası durdurmaz, kırık betonu onarmaz	Önce pası ve kırık betonu onarıyoruz
Kesilmiş ya da bükülmeye karşı gücü yetmeyen kolon	Bükülmeye karşı gücünü büyütmez	Yeni beton ve demirle kalınlaştırma (manto) → Kolon güçlendirme
Liman iskelesi kazığı, köprü ayağı	Su altında da sarılabilir; pası yavaşlatır, durdurmaz (Kaynak 7)	Bina yönetmeliği kapsamaz; o yapının kendi şartnamesiyle → İskele ayakları

Tuğla dolgu duvarı açılmış bir yerde, dört yüzü karbon lifli kumaşla sarılmış kolon; kumaş katları yatay ve üst üste binmiş.

Sargılı kolonda neye bakıyoruz?

Sahadan

Tam sargı
Kolonun dört yüzü de sarılır; duvarın içinde kalan yüz için duvar yerel olarak açılır.
Yatay lif
Lifler kolonun çevresine dolanır; betonu çember gibi sıkan budur.
Bindirme
Kumaşın sonu kendi üstüne en az 20 cm biner; bu bölgeyi ayrıca kontrol ediyoruz.
Köşe
Köşeler en az 3 cm yarıçapla yuvarlatılır; keskin köşede lif erken kopar.

Karbon fiber güçlendirme

Karbon fiber güçlendirme işlerimizden

Fabrika, ofis, bayi ve banka binalarında, köprüde ve spor tesisinde yaptığımız karbon fiber güçlendirme işleri

Kanalımızdaki öteki kolon sargısı videolarından: Sönmez Oto (Kağıthane), Kitap Yurdu (Okmeydanı), Zihni Holding ve Karaköy Vergi Denetim Müdürlüğü (Karaköy).Tüm referanslar

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinKesit şekli, sınırlar ve bina dışı yapılar

Kare kolonda temkin: Dikdörtgen kesitte beton köşeler arasında kemer yapar, etkin sarılan çekirdek küçülür. Köşe yarıçapı büyüdükçe sargı etkinleşir. Deneylerle karşılaştırıldığında, hesap yöntemlerinin kare ve dikdörtgen kesitte taşıma gücünü çoğu zaman olduğundan fazla bulduğu görüldü; kare kolonda hesabı bu yüzden tutucu yapıyoruz. (Kaynak 8)

Sınırlar: Yönetmeliğe göre basınç ve süneklik için kesitin uzun kenarı kısa kenarının en çok 2,5 katı, elips kesitte 3 katı olmalıdır; dikdörtgen kesit elipse dönüştürülerek sargının etkinliği artırılabilir. Kesit oranı 2’yi aşan ya da düz demirli kolonda filiz güçlendirmesi sargıyla yapılamaz. Yabancı kılavuzlar daha sıkıdır: kenar oranı sınırı kılavuza göre 1,1 ile 2 arasındadır; bazıları uzun kenarı 90 cm’yi aşan dikdörtgende sargıyı etkili saymaz. Köşe yarıçapı yönetmelikte en az 30 mm, kılavuzlarda 13 ile 35 mm arasındadır. (Kaynak 1,5,8)

Hasarlı bina: Depremde hasar görmüş bir binanın güçlendirilmesinde, mevcut elemanların ne ölçüde hesaba katılacağına projeden sorumlu inşaat mühendisi karar verir. (Kaynak 1) Sargının yetip yetmeyeceği bu hesapla belirlenir.

Bina dışı yapılar: Yönetmelik köprüleri, kıyı ve liman yapılarını kapsamı dışında sayar; mevcut binalar bölümü de baca ve silo gibi bina olmayan yapılara uygulanmaz. (Kaynak 1) Su altında, kuru yüzey isteyen sıradan epoksi yerine ıslakta sertleşebilen özel reçineler kullanılır. Gelgit bölgesinde paslanmış öngermeli kazıklar su altında, suyla tepkimeye giren bir reçineyle sarıldı. Ölçekli model kazıklarla yapılan üç yıllık bir gelgit deneyinde sarılı kazıklardaki metal kaybı sarılmamışların yaklaşık dörtte biri oldu: sargı paslanmayı yavaşlattı, durdurmadı. (Kaynak 7) Kazıkta da önce bozuk beton ve paslı demir onarılır, sonra sarılır. Çelik boru ve tankların kompozit sargıyla onarımı ayrı standartlarla yapılır; beton tank ve silo işlerini yapıya özel hesapla değerlendiriyoruz. Baca → Endüstriyel baca

FRP sargı fiyatı neye göre değişir?

FRP sargının fiyatını en çok dört şey belirler: sarılacak alan ve kumaş katı, lif türü, kolonun sargıya hazırlanması, erişim ve son kat. Binanın tümünün güçlendirme maliyeti için → Bina güçlendirme maliyeti

Fiyatı belirleyen dört şey

Alan ve kumaş katı
Kaç kolonun, hangi yüksekliğe kadar ve kaç kumaş katıyla sarılacağı.
Lif türü
Karbon lifin malzemesi camdan pahalıdır; ama aynı iş için daha az kumaş katı gerekebilir.
Kolonun hazırlanması
Sıva sökümü, pas ve çatlak onarımı, köşelerin yuvarlatılması. Resmî birim fiyatta da sargı kaleminden ayrı tutulur.
Erişim ve son kat
Kolonun çevresindeki duvar, asma tavan ve tesisat; iş iskelesi ya da su altı çalışması; sonda sıva, boya, gerekirse yangın yalıtımı.

Sizin durumunuz	Karbon lif (CFRP)	Cam lif (GFRP)
Bina kolonunda deprem güçlendirmesi	Bina kolonunda en sık kullanılan lif: ince ve çok güçlü	Kullanılabilir; aynı iş için genellikle daha çok kumaş katı
Nemli, deniz kenarı ya da sürekli ıslak yer	Lifi neme ve alkaliye dayanıklıdır; zorlu ortamda neredeyse yalnız karbon kullanılır (Kaynak 10)	Nem ve betonun alkalisi lifi zayıflatır
Kolon kalıcı olarak daha çok yük taşıyacak	Sürekli yüke dayanıklı	Sürekli yükte kopmaya yatkın; hesapta gücünün küçük bir kısmı kullanılır (Kaynak 4)
Sargı çelik kolona ya da çelik parçaya değecek	Elektriği iletir; araya yalıtım katı koyuyoruz (betonun içindeki demire değmez)	Elektriği iletmez

Özetle: Teklifleri karşılaştırırken yalnız metrekare fiyatına bakmayın. Lif türü, kumaş katı sayısı ve yüzey onarımıyla son katın fiyata dahil olup olmadığı teklifte yazılı olsun.

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinKarbon, cam ve aramid lif arasındaki fark

Lif değerleri (kumaşın içindeki çıplak lif; epoksiyle birleşince değerler düşer): (Kaynak 5)

Lif	Rijitlik (elastisite modülü)	Çekme dayanımı	Kopma uzaması
Karbon (yüksek dayanımlı)	240–280 GPa	4100–5100 MPa	%1,6–1,7
Cam (E-cam)	70–80 GPa	2000–3500 MPa	%3,5–4,5
Aramid	62–180 GPa	3600–3800 MPa	%1,9–5,5
Çelik (karşılaştırma)	206 GPa	akma 250–400 MPa	%20–30

Sürekli yük ve ortam: Yönetmelik, uzun süreli yük ve ortam etkisi için lif türüne göre azaltma katsayısı vermez; tasarımda bu katsayılar uluslararası kılavuzlardan alınır. Bunlardan birinde uzun süreli yükte tasarım değeri camda 0,30, aramidde 0,50, karbonda 0,80 katsayısıyla azaltılır; dış ortam çevre katsayısı camda 0,65, aramidde 0,75, karbonda 0,80–0,95’tir. (Kaynak 5)

İletkenlik: Karbon elektriği iletir. Nemli ortamda çelik kolona ya da çelik parçaya doğrudan değerse çeliğin paslanmasını hızlandırabilir; bu yüzden araya yalıtım katı konur. Betonarme kolonda demir betonun içinde kaldığı için sargı ona değmez. (Kaynak 5)

Aramid ve bazalt: Aramid darbe ve patlamada daha etkilidir; uzun süre güneş görürse çekme dayanımının yarısına kadarını kaybedebilir. Bazalt cama benzer, kimyasal dayanımı iyidir; kılavuzlara yeni girmiştir, sahadaki deneyim karbon ve cama göre azdır. (Kaynak 5,10)

Resmî birim fiyatlar: Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın restorasyon pozlarında karbon kumaşla kolon, kiriş ve döşeme güçlendirme kalemleri vardır (ör. KTB.80.2001: tek yönlü, 300 g/m² kumaşla tek kat). Ölçü uygulanan yüzey alanıdır; yüzey hazırlığı bu kalemin içinde değildir. (Kaynak 9)

Başka yöntemle karşılaştırırken: Malzemenin yanında işçilik, kalite kontrol, iş sırasındaki aksama ve binanın kullanımına kalıcı etki birlikte düşünülür. Karbon lif çelik ve betondan pahalıdır, ama kolonun çevresine erişim kısıtlıysa ya da az aksama isteniyorsa avantaj sağlar. (Kaynak 4)

Kolonunuzun fotoğrafını gönderin; nereden başlanacağını söyleyelim.

Kolondaki çatlağın, dökülen betonun ya da paslı demirin fotoğrafını; varsa raporunuzdaki güçlendirme önerisini WhatsApp'tan yazın. Hangi incelemeyle başlanacağını birlikte belirleyelim.

WhatsApp'tan yazın

ya da hemen arayın: 0532 517 57 48

Fotoğraf bir incelemenin yerine geçmez; doğru ilk adımı belirlemeye yarar.

FRP sargılama nasıl yapılır? Uygulama sürecimiz

Önce kolonu inceliyor, sargının yetip yetmeyeceğini ve kaç kumaş katı gerektiğini hesaplıyoruz; sonra uygulayıp kontrol ederek teslim ediyoruz.

Ön görüşme ve inceleme
Kolonun ölçülerine, çatlaklarına ve paslı demir olup olmadığına bakıyoruz. Demirleri tarıyor, gerektiğinde betondan karot (silindir numune) alıyoruz; performans raporunuz varsa onu da okuyoruz.
Hesap ve proje
Sargının yetip yetmeyeceğini, kaç kumaş katı ve hangi boyda sarılacağını hesaplıyoruz; yetmiyorsa başka yolu söylüyoruz. Projeyi üniversitedeki akademisyenlere de inceletiyoruz.
İzinler
Taşıyıcı sisteme dokunan iş ruhsata tabidir; apartmanda kat maliklerinin yazılı onayı da gerekir.
Yüzey ve sargı
Sıvayı söküyor, pası ve çatlakları onarıyor, köşeleri yuvarlatıyoruz. Astar ve epoksiden sonra karbon kumaşı yatay sarıyor, uçlarını bindiriyoruz; işi kendi ekibimizle yapıyoruz.
Kontrol ve teslim
Kumaş katı sayısını, lif yönünü, bindirmeleri ve kabarmaları tek tek kontrol ediyoruz. Epoksi sertleşince sargının üstü sıvanır ya da boyanır; gerekiyorsa yangın yalıtımı yapılır.

Bir oto serviste kolon sargısı Video · 4 dk 21 sn

Oto servisin içinde karbon lifle sarılmış kolonlar; yanda örtülmüş bir araç

Ayrıntı isteyen okurlarımız içinUygulamada ve teslimde neye bakıyoruz?

Yönetmelik kuralları: Sargı tam sargıdır; lifler enine donatıya paralel, yani kolonda yatay sarılır. Dikdörtgen kolonda köşeler en az 30 mm yarıçapla yuvarlatılır, sargının sonunda en az 200 mm bindirme yapılır. (Kaynak 1)

Yatırma: Sıvayı söküyor, pası ve bozuk betonu onarıyor, geniş çatlakları enjeksiyonla kapatıyoruz. Kumaşı kırışıksız ve dalgasız yatırıyor, havasını rulo ile alıyoruz. Sargıyı döşemeye ve kirişe dayatmıyor, arada küçük bir boşluk bırakıyoruz; böylece sargı kolonu istenmeden rijitleştirmez.

Kumaş katı: Kumaş katı sayısını sargı, kesme ve filiz ihtiyacına göre hesaplıyoruz. Genellikle en az iki kat uygulanır.

Kontrol: Sargı, kiriş altına yapıştırılan şerit gibi yapışarak değil, betona sıkıca oturarak çalışır. Bu yüzden kontrolün ağırlığı çekme (pull-off) deneyinde değil; kumaş katı sayısında, lif yönünde, bindirmelerde ve kabarmalardadır. Uluslararası bir kılavuz, yüksekliği 0,5 mm’yi ve çapı 25 mm’yi aşan boşluğu kusur sayar ve katlar arası bindirme bölgelerinde tahribatsız kontrolü (ör. vurarak dinleme) zorunlu tutar. (Kaynak 5) Pull-off deneyi → Pull-off testi

Hava ve süre: Epoksiyi ürün föyündeki sıcaklık ve nem aralığında uyguluyoruz; çoğu ürün +10 °C’nin altında ve nemli yüzeyde uygulanmaz. Tam sertleşme sıcaklığa göre değişir: piyasada yaygın bir üründe +23 °C’de yaklaşık 5, +10 °C’de 7 gündür. (Kaynak 11,10) Su altında ise kuru yüzey isteyen bu epoksi yerine ıslakta sertleşebilen özel reçineler kullanılır.

Sıva ve boya: Sıva yapılacaksa son kat epoksi sertleşmeden yüzeye kuvars kumu serpiyoruz; sıva buna tutunur. Dışarıda sargıyı güneşe karşı koruyucu boyayla kaplıyoruz.

Yangın ve sıcaklık: Korunmayan sargının katkısı yangında yok sayılır. Bir yangın deneyinde 53 mm harç yalıtımı, karbon sargılı kolonun standart yangın dayanımını 210 dakikadan 300 dakikanın üstüne çıkardı. (Kaynak 12) Epoksinin camsı geçiş sıcaklığı ürününe göre çoğu zaman 55–80 °C arasındadır; sürekli kullanım sınırı bunun yaklaşık 15 °C altında kalır (yaygın bir üründe +45 °C). Sürekli sıcak yerlerde ürünün sıcaklık sınırına bakıyoruz.

Sık sorulan sorular

Kolonda hangi belirtiler acildir?

Bazı belirtiler beklemeye gelmez; bazılarında binayı hemen boşaltmak gerekir. Kolonda çapraz ya da gittikçe açılan çatlak, dökülen beton ya da görünen paslı demir varsa fotoğrafını hemen gönderin. Kolon gözle görülür biçimde ezilmiş, yana eğilmiş ya da kısalmışsa, çatırdama sesi geliyorsa binayı boşaltın ve 112’yi arayın; fotoğraf için tehlikeli bölüme geri girmeyin. Kolonun durumunu yerinde inceleyip ne gerektiğini söylüyoruz; yetkililer binayı boşalttıysa onların talimatına uyun. Sıvadaki ince çatlaklar ise çoğu zaman yapısal değildir.

Yalnız hasarlı kolonları sarmak yeter mi?

Hasarlı kolonu onarmak ile binayı depreme karşı güçlendirmek ayrı işlerdir. Çatlamış ya da paslanmış birkaç kolonu onarıp sarmak o kolonları iyileştirir. Ama binanın depremdeki davranışı bütün olarak hesaplanır; deprem güvenliği soruluyorsa önce bina değerlendirilir. → Deprem performans analizi

Betonu çok zayıf kolona sargı yapılır mı?

Çoğu zaman evet; sargı betona yapışarak değil, onu sıkarak çalışır. Yapıştırmalı işlerde aranan en düşük beton dayanımı bu yüzden sargıda aranmaz. Betonu 9,4 MPa olan, eski binalardakine benzer kolonlarda da sargı sünekliği belirgin artırdı. (Kaynak 6,3) Yine de dağılmış betonu önce onarıyoruz; kararı incelemede veriyoruz.

Sargı paslanmayı durdurur mu?

Hayır. Sargı içerideki demirin paslanmasını durdurmaz. Paslı demiri ve bozuk betonu önce temizleyip onarıyor, paslanmayı başlatan nemin kaynağını buluyoruz; sargıyı sonra yapıyoruz. Deniz içindeki kazıkta nemin kaynağı kesilemez; orada sargı onarımı koruyarak paslanmayı yavaşlatır.

Sıva sökülür mü; sargılı kolon yeniden sıvanır mı?

Sıvayı söküyoruz; sargının üstü yeniden sıvanır ve boyanır. Sargı betona sıkıca oturmalıdır. Bir deneyde sıvanın üstüne sarılan kolonlar da sünekleşti, ama sıvasız yüzeye sarılanların gerisinde kaldı. Sıva yapılacaksa son kat epoksi sertleşmeden yüzeye kuvars kumu serpiyoruz.

FRP sargı yangında ne olur?

Epoksi sıcakta yumuşar; korunmayan sargının katkısı yangında kaybolur. Bu yüzden kolonun sargı olmadan da yükünü bir süre taşıyabildiğini kontrol ediyor, gerekiyorsa yangın yalıtımı öneriyoruz. Fırın, kazan dairesi gibi sürekli sıcak yerlerde ürünün sıcaklık sınırına bakıyoruz. → Uygulamada neye bakıyoruz?

Apartmanda kolon sargısı için kimin onayı gerekir?

Taşıyıcı sisteme dokunan iş ruhsat ister; apartmanda kat maliklerinin onayı da gerekir. Kolon, dairenizin ya da dükkânınızın içinde olsa da yasaya göre binanın ortak yeridir. Ortak yerde inşaat ve onarım için kural olarak bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayı gerekir; güçlendirmenin zorunlu olduğu mahkemece tespit edilmişse, projesine uygun güçlendirme için bu onay aranmaz. Bina ilk ruhsat tarihindeki mevzuata uygunsa ve başka esaslı tadilat yapılmıyorsa, yalnız taşıyıcı sistemi güçlendirmek için yapılan ruhsat başvurusunda beşte dört çoğunlukla alınan güçlendirme kararı bütün maliklerin muvafakati yerine geçer. (Kaynak 13) Somut durumunuz için bir hukukçuya danışın.

FRP sargı: toplantı için tek sayfalık özet

Kolonların neden sarılacağı, sargının kazandırdıkları ve sınırları, işin adımları, izinler ve teklifte bakılacaklar tek sayfada. Toplantıya götürün ya da yönetimle paylaşın.

PDF olarak indirin WhatsApp E-posta

Kaynakça

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), Bölüm 15 ve Ek 15B. Resmî Gazete, 18.03.2018, sayı 30364 (mükerrer). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24468&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Özcan, O., Binici, B., Özcebe, G. (2010). Yetersiz Betonarme Kolonlar için Lifli Polimer Güçlendirme Tasarım Kurallarının İrdelenmesi. İMO Teknik Dergi, Yazı 339, 5219–5239. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/136605
Genç, A.G., İspir, M., İlki, A. (2026). Ductility and lateral load performance of substandard RC columns retrofitted with CFRP over plastered surface. Bulletin of Earthquake Engineering. https://doi.org/10.1007/s10518-026-02540-7
FEMA (2006). FEMA 547 Techniques for the Seismic Rehabilitation of Existing Buildings, §12.4.4, §13.4.1. https://www.wbdg.org/FFC/DHS/fema547.pdf
CNR (2026). CNR-DT 200 R2/2026 Guidelines for the Design, Execution and Inspection of Structural Strengthening Interventions Using Fiber-Reinforced Composites; lif değerleri için CNR-DT 200 R1/2013. Consiglio Nazionale delle Ricerche, Roma. https://www.cnr.it/en/node/21660
ACI Committee 440 (2017). ACI 440.2R-17 Guide for the Design and Construction of Externally Bonded FRP Systems for Strengthening Concrete Structures (resmî önizleme; 2023’te ACI PRC-440.2-23 yayımlandı). https://www.concrete.org/Portals/0/Files/PDF/Previews/440.2R-17_preview.pdf
Mullins, G., Sen, R., Suh, K., Winters, D. (2005). Underwater FRP Repair of Prestressed Piles in the Allen Creek Bridge. Journal of Composites for Construction, 9(2), 136–146. https://doi.org/10.1061/%28ASCE%291090-0268%282005%299%3A2%28136%29 · Suh, K. (2006). Underwater FRP Repair of Corrosion Damaged Prestressed Piles (doktora tezi), University of South Florida. https://digitalcommons.usf.edu/etd/2717/
Salesa, A., Esteban, L.M., Barris, C. (2022). Confinement of FRP concrete columns: Review of design guidelines and comparison with experimental results. Materiales de Construcción, 72(345), e274. https://doi.org/10.3989/mc.2022.03821
Kültür ve Turizm Bakanlığı restorasyon birim fiyat pozları KTB.80.2001, KTB.80.2004 (poz tarifleri). https://www.birimfiyat.com/pdf/51790
Tatar, J., Milev, S. (2021). Durability of Externally Bonded Fiber-Reinforced Polymer Composites in Concrete Structures: A Critical Review. Polymers, 13(5), 765. https://doi.org/10.3390/polym13050765
Sika Yapı Kimyasalları (2020). Ürün Teknik Bilgi Föyü: Sikadur®-330. https://tur.sika.com/dam/dms/tr01/4/sikadur_-330.pdf · Sika Ltd (2014). Product Data Sheet: Sikadur®-330 (kür süreleri).
Zhou, J., Zhou, Y., Guo, M., Xiang, S. (2026). Fire Performance of FRP-Composites and Strengthened Concrete Structures: A State-of-the-Art Review. Polymers, 18(2), 181. https://doi.org/10.3390/polym18020181
3194 sayılı İmar Kanunu, md. 21; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 4/a ve 19; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, md. 55/17. https://www.mevzuat.gov.tr/