ELK TEL DONATILI ZEMN BETONLARI
5 1

ELK TEL DONATILI ZEMN BETONLARI

TASARIM VE YAPIM LKELER

 

 

 

Dramix Çelik Telleri

 
ÇNDEKLER :
 
1-Giri
2-Çelik Tel Donatl Betonlarn (ÇTDB)Teknik Özelikleri
3- Teknik ve Ekonomik Avantajlar
4- Elastik Zemine Oturan Plaklarn Dizayn
5- Kür Süresince Oluan Gerilmeler
6- Uygulamalar
6.1-Zemin Betonlarnn malinde Temel Kavramlar
6.2-Standard Yaklamlar
6.2.1-Uzun erit Döküm
6.2.2-Geni erit Döküm
6.2.3-Geni Alanlarn Dökümü-Derzsiz Zemin Betonlar
7- Derzler
8 - Dizayn parametreleri
Bir Örnek Uygulama:Bauhaus/stanbul
lave Donatlar
9- Sonuçlar
 
 
1-Giri
 
ÇTDB, 60’l yllarn banda gelitirldi ve tel tipleri üzerinde yllar boyu süregelen aratrmalar ve uygulamalar, bu malzemeyi Dünya çapnda çeitli uygulamalarda bilinen bir teknoloji haline getirdi. Günümüzde halen,dizayn ve hesap metodlar gelitirilmektedir.
 
ÇTDB için ilk uygulama alanlarndan biri,elastik zemine oturan beton plaklar oldu. Bugün milyonlarca metrekare çelik tel donatl zemin betonu dökülmektedir. Mikro çatlaklar arasnda köprü görevini gördükleri ve gerilmeleri geni bir alana transfer ettikleri için, çelik teller, krlgan beton yapsn esnek ve dayankl hale hale getirmektedir. Sonuçta, gerilmelerin beton içindeki dalm deimekte ,yük tama kapasitesi belirgin bir ekilde artmaktadr. Tutkall çelik teller kolayca betona katlmakta ve homojen dalmaktadr.
 
2-Çelik Tel Donatl Betonlarn Teknik Özelikleri
 
ÇTDB’larn temel özellikleri ,çeitli yaynlarda ve uluslararas standardlarda açklanmtr. Fakat, ÇTDB’lar karakterize eden en önemli özelliklerden biri, onun tokluudur, baka bir deyile ,enerji yutma kapasitesidir. Basnç ve eilme-çekme gerilmeleri,çelik tellerin rolünden ziyade,beton kalitesine baldr. Ama tokluk,beton içindeki çelik tellerin rolüne baldr. Bu sözünü ettiimiz, enerji yutma kapasitesinin ölçümü, çeitli standardlarda belirtilmitir.( JSCE-SF4 Japon ; ASTM 1018 USA ve ülkemizde TS 10515 )
 
Dier özellikleri ise,etkili bir çatlak kontrolu (homojen dalm tel donatya bal olarak), artan darbe, yorulma ve anma dayanmdr. Çelik teller ile polipropilen lifler arasndaki en önemli fark da, bu liflerin bir donat olmayp, betonun yük tama kapasitesini arttrmamalardr. Polipropilen lifler sadece taze betonda rötre çatlaklarn kontrol etmek amac ile kullanlr.
3 önemli parametre, çelik tellerin performansnda etkilidir. Bunlar srayla, uzunluk/çap oran, telin çekme –kopma dayanm ve betona ankrajdr.
 
3-Teknik ve Ekonomik Avantajlar
 
Teknik Avantajlar :
 
*Yüksek yük-tama kapasitesi
*Yorulma ve darbe direncinde art
*Çatlaksz bir yüzey
*Yüksek dayankllk(Durabilite)
 
Ekonomik Avantajlar:
 
*Klasik çelik hasr donatnn kullanlmamas
*Beton kalnlnn azaltlmas
* hznn artmas
*Bakm giderlerinin azalmas
Özel uygulamalar için elbette ek avantajlar ilave edebiliriz.
 
 
4.Elastik Zemine Oturan Plaklarn Dizayn
 
Bilindii gibi, elastik zemine oturan plaklarn dizayn, 1920’li yllarda Westergaard tarafndan gelitirilen elastik metod ile yaplr. Dizayn sonucu elde edilen döeme kalnl oldukça fazladr ve zemin betonu servis gereksinimleri dikkate alnmamtr. Plastik metodun kullanmyla plak kalnl azaltlm, deformasyon ve çatlak kontrolu ,nihai tama kapasitesi ve servis yükleri dikkate alnmtr.
 
Plastik metodda, plan sünek davranaca kabul edilir. Plan, çatlak sonras elasto-plastik davran için, yeteri miktarda çelik tel veya hasr donatya sahip olmas gerekir.(Çelik tel için Re deeri en az %30, klasik donat için kesit alannn en az % 0.25-0.35 ‘i ).
 
çinde donat olmayan veya en az donat miktarna sahip olmayan plaklar, elastik metodla hesaplanmaldr. Rötre donats olarak kullanlan ve beton kesit olannn %0.10 –0.15 deerinde (cm2) donat içeren zemin betonlar, esnek davran gösteremezler ve çözümleri elastik metod ile yaplmaldr.Bu donatlar, sadece rötre çatlaklarnn snrlandrlmas için kullanlr ve beton plaklarn nihai tama kapasitesine etkileri yoktur.
 
Nihai Limit Durumu
 
Nihai limit durumu dier bir deile tama snr, yapnn dayanm, servis yük durumu ise çatlak geniliinin snrlandrlmas ve deformasyonu ile ilgilidir.
 
Elastik zemine oturan döemelerin eilme nihai dayanmlar için yaplan dizayn, aada açklanan krk hatlar teorisine dayanr.(yield line theory).
 
Nihai limit durumunda, döeme altnda krk hatlar boyunca uzanan eilme momentlerinin plastik bölgede olutuu kabul edilir. Dier taraftan, elastik zemine oturan plaklarn üst yüzeylerinde çatlak oluumu istenmez.Bu nedenle, döemenin üst yüzeyinde krk hatlar boyunca devam eden eilme momentleri, beton dizayn momentleri ile snrlandrlr.
 
Özellikle d saha betonlarnda, rötre ve scaklk deiimleri, önemli çekme gerilmelerine sebeb olabilir. Bu durum, yüzeyde çekme gerilmeleri oluturan üniform dal yükler arasnda veya raf ayaklar arasnda problemlere yol açabilir Bu durumda, çatlak momentlerin ve beton çekme dayanmnn azaltlmas gerekir.
 
Servis Yük Durumu
 
Yukarda da belirtildii gibi, elastik zemine oturan betonlarn dizaynnda, uygulanan yüklerden dolay yüzeyde çatlak oluumuna izin verilmez. Eer hareket halinde yük uygulanyor ise, döemenin deformasyonu kontrol edilmelidir.
 
Krk Hatlar Teorisi
 
Elastik zemine oturan bir plak üzerine tekil bir yük uygulayalm. Yükün artmasyla ,yük altnda oluan eilme gerilmeleri,betonun eilme dayanmna eitlenir.Plak krlmaya baladnda , pozitif momentlerden dolay plak altnda radyal gerilme çatlaklar oluur.Betonun eilme dayanmnn snrna getiren bu momentin deeri :
 
M = f ck,fl ( h2/6 )
h = döeme kalnl (mm)
f ck,fl = Donatsz betonun karakteristik eilme dayanm (N/mm2)
 
 
 
 
Yükün daha da artmasyla, pozitif moment daha fazla artmaz, ancak plak yüzeyinde negatif moment artmaya devam eder ve yükün uyguland noktadan 2 x karakteristik boy uzunluunda en yüksek düzeyine ular. Negatif moment, plan negatif moment kapasitesini atnda, yüzeyde daire eklinde gerilme çatlaklar gözlenir.
Plan krlma yükü olarak (eilmede) , aadaki balanty verebiliriz:

Pu = 2 π ( Mp+ Mn)
Mn= Plan nihai negatif momenti (yüzeyde)
Mp= Plan nihai pozitif momenti (tabanda)

Yukarda açklanan çatlak geliiminde, plan sünek davrand ,dolaysyla zmbalanma olmayaca kabul edilmitir.

Dizayn Moment Kapasitesi

Çelik tel donatl beton plaklar için , aadaki balanty kullanabiliriz.
Mp= (fck,fl/ γc) ( Re,3) ( h2/6 )
γc= Beton için güvenlik faktörü
 
Re,3 deerinin en az 0.3 olmas, dolaysyla bu deeri salayacak dozajda ve özellikte çelik telin betonda bulunmas gerekir.
Çelik teller süneklii arttrrlar, negatif moment kapasitesine etkisi yoktur.
 
Mn = (fck,fl/ γc) ( h2/6

Çelik Hasr Donat

Çelik hasr ,genelde çatlak kontrolu amacyla konur ve plan yük tama kapasitesine etkisi yoktur.
Pozitif eilme moment kapasitesi Mp, aadaki formül ile hesaplanabilir.
 
Mp= 0.95 Asfyd / γc
As= Çelik alan
fy= Çeliin karakteristik dayanm
d = Efektif derinlik
γc= Çelik güvenlik katsays

Negatif eilme moment kapasitesi
 
Mn:Mn= (fck,fl/ γc) ( h2/6 )
 

Hasr çelik donatnn döĢemenin altna konmas tavsiye edilir. Üst yüzeye veya ortasna
donat konan plaklarn, donatsz plak olarak hesaplanmas gerekir.

 
 

 
5. Kür Süresince Beton Kaplamalarda Oluan Scaklk Deiimlerinin Kesit Gerilmelerine Etkisi

Scak günlerde dökülen beton kaplamalarda, uygun olmayan scaklklar beton içinde yüksek gerilmeler ve buna bal olarak çatlak oluumlarna yol açabilirler. Yaz günlerinde sabah saatlerinde dökülen beton kaplamalarn yüzeylerinde, birkaç saat sonra yüksek scaklklar ve tabanda da düük scaklklar ölçülür. Bu nedenle betonun soumasndan sonraki ilk gece, çatlak oluumlarna neden olan deformasyonlar ve gerilmeler ortaya çkar .

Uygulanan kür yöntemlerine bal olarak, farkl scaklk dalmlar oluur. Eer yüzeyin hzl kurumasn engellemek amac ile , geçiren plastik bir örtü kullanrsanz, yüzey scakl ar yükselecektir. Dier taraftan, taze betonun slak çuval ile kaplanmas, betona olumlu etki eder ve beton içinde daha düük gerilmeler oluur.

Beton kaplamalar, allageldii gibi, 5 – 15 metre genilikte sürekli olarak dökülür. Bazen döemenin ortasnda boyuna çatlaklar oluur. Bu olay genellikle yüzey perdahnn bitmesinden bir gün sonra meydana gelir. Daha çok scak günlerde sabah saatlerinde dökülen betonlarda gözlenir. Döemeden alnan karot örneklerinde, çatlaklarn döemenin üst yüzeyinde olutuu ve V biçiminden dolay eilme gerilmelerinden dolay meydana geldii görülür.
 
lk gecenin sabahnda, sertleen betonun yüzeyi soumaya baladnda, yüzey scakl, taban scaklndan azdr. Bu durum kaplamann erilmesine yol açar. Kaplamann kendi arlndan dolay eilme gerilmeleri oluur. Kaplamann uzunluu arttkça, gerilmeler de, buna bal olarak artar.

11 metre uzunluunda bir döemede, kesme derzleri henüz oluturulmadan, eilme çekme gerilmeleri 8.8 N/mm2 ‘ye kadar ular. Bu deer, elbette taze beton için çok yüksek bir deerdir. Bu deer, alt tabakaya yapma olmad var saylarak bulunmutur. Yapma olmas halinde daha yüksek gerilmeler ortaya çkar.

Kesme derzleri zamannda oluturulduu zaman, eilme çekme gerilmeleri oldukça azalr ve çatlak meydana gelmez.

Önlemler :
• Scak yaz günlerinde kaplama yüzeyi , direkt güne radyasonundan ve hzl kurumadan korunmaldr.
• Yüzey scakln azaltt için, slak çuval veya su püskürtme, tercih edilen metodlardr.
• Eer parafin vb kür maddeleri kullanlyor ise, bunlar güne radyasyonunu yanstmaldr.
• Scak günlerde, kesme derzleri en ksa sürede tamamlanmaldr.
• Eer yüzey korunamyor ise, beton dökümüne, güne batmasna yakn balanlmaldr. Bu durumda, en youn güne radrasyonu ile, hidratasyondan kaynaklanan en yüksek scaklk ayn ana rast gelmez.
 
 
6-Uygulamalar

ÇTDB günümüzde endüstriyel zemin ve yol betonlarnda prekast beton elemanlarn imalinde yeralt mühendislik yaplarnda yaygn olarak kullanlmaktadr. Bu yazda endüstriyel zemin betonlar özellikle derzsiz betonlar ile ilgili detaylar ve bu konuda ülkemizden bir uygulama örnei (CarrefourSA) vermek istiyoruz.

6.1-Zemin Betonlarnn Tasarmnda Temel Kavramlar

Zemin betonlar her yerde karmza çkar, her yapnn zemini vardr, endüstriyel ve ticari yaplar,konutlar vb… Yüksek anma dayanmna ve yük tama kapasitesine sahip, uzun ömürlü zemin betonlar iyi dizayn edilir ve uygulanrsa, uzun yllar boyunca hizmet verirler. Ama, dizayn mühendisleri yapmclar ve yatrmclar, genelde bu konuya gereken önemi vermezler. Zemin betonlar servise açldktan sonra sorunlar da balar. Zemin betonlar, kendilerinden beklenen performans veremezler ve oldukca pahal tamiratlar gündeme gelir.

Dier taraftan, dizayn mühendisleri, çeitli standardlar, yatrmcdan gelen hatal yük bilgileri, yanltc malzeme kataloglar ile de uramak zorundadrlar. Bu kitapçn hazrlanmasndaki amaçlarmzdan biri de, zemin betonlarnn dizaynnda dikkat edilecek temel kriterlere açklk getirmek ve uygulamada sk rastlanan hatalar göstermektir.

yi bir dizayn için be önemli faktöre dikkat etmek gerekir:

*Zeminin kullanm amac,
*Yapsal dayanm,
*Betonun özellikleri,
*Derz planlamas
*Zemin yüzeyinin özellikleri-zin verilen çatlak genilii

Bu faktörlerde herkes hemfikir olduu halde, tasarmda genellikle göz önüne alnmazlar.
Endüstriyel zeminler hizmete açldktan sonra, ikayetler de balar. Kimi kullanc, derz krklarndan yaknr, baz zeminlerde yüzey soyulmas hemen balamtr veya yüzey düzgünlüü yeterli olmad için, forkliftlerin çalmasna uygun deildir.
Tasarmda göz önüne alnan dier bir faktör de maliyettir. Kullanclar genelde en ucuz zemin çözümlerini tercih ederler. Zemin betonunun ömrü, yapnn ömründen daha uzun düünülemez. Baz kullanclar, bu alana en az yatrm yapp, en yüksek bakm giderlerini karlamay göze alrlarken, bir bölümü de, gelecekteki problemleri bugünden çözerek, bakm giderleri en aza indirilmi zemin betonlarn tercih ederler.Tasarma balanmadan önce kullanclara (yatrmclara) ön bilgilerin verilmesi ve maliyet faktörünün de göz önünde bulundurulmas yararl olacaktr. Önemli olan zemin betonunun yapsal dayanmn ve kullancnn döemeden beklentilerini tasarmda dengeli olarak kullanmaktr.

Endüstriyel zeminlerden beklenen performans, günden güne artmaktadr. Raf yükleri, yüzey düzgünlüü, anma ve darbe dayanmlar, yüzey kaplama sistemleri gibi konularda daha yüksek standardlar çkmakta, uygulama sistemleri ve ekipmanlar daha karmak hale gelmektedir. Bu gelimelere paralel olarak, zemin betonu müteahhitlii daha fazla bilgi ve tecrübe gerektirmektedir.
 
Zemin dizaynn yapanlar, genellikle beton dayanmn vermekte, derz detaylar,yüzey düzgünlüü, anma dayanm gibi konularda gerekli detaylara girmemektedirler.Bu tip basit tasarmlarla ,hiçbir özellii olmayan, küçük anolarla dökülen endüstriyel zeminlere çözüm getirilebilir.Ama bu tasarmlarn souk hava depolar, 10 mt yüksekliinde raflarn olduu ambarlar, derzsiz zeminler gibi uygulamalarda yetersiz kalaca açktr.

6.2-Standard Yaklamlar

Yakn bir zamana kadar, zemin betonlar 2 tabaka halinde yaplyordu. Birinci tabaka tayc olarak donatl olarak yapldktan sonra, bunun üzerine 5-8 cm kalnlnda anma tabakas yaplyordu.

Bu yöntem halen zorunlu hallerde uygulanmaktadr. naat srasnda zemin betonunun hasar görmesini engellemek, temiz bir yüzey elde etmek amacyla son tabaka, inaat sonunda dökülebilir. Bu yöntemle ilgili geni bilgi ilerideki sayfalarda verilmektedir.(Yaptrma koullar,kür, rötre problemleri) lk tabakada yüzey düzgünlüü öne çkmaz. Kalifiye içilik gerektirmez. Ama tek tabakal zeminlere göre daha pahal ve daha fazla zaman gerektiren uygulamalardr. Günümüzde tek tabakal zemin betonlar tercih edilmektedir.

Uygulamalar zemin betonlar konusunda deneyimli bir yüklenicinin yapmas, birçok problemin ortaya çkmasn engeller. Baz iyeri sahipleri, uygulamay, antiyede bulunan deneyimsiz kalifiye olmayan içilere yaptrmak isterler. Bu uygulamalarda, hatal mastar kullanmlarnn ortaya çkard yüzey bozukluklarn gidermek oldukça pahaldr.

Zemin betonlar 3 deiik tarzda dökülebilir. Kullanclarn istekleri ve antiye koullar göz önünde bulundurularak bunlardan biri tercih edilir. Gerekirse, yüzey perdah, anma tabakas yaplarak tamamlanr.

6.2.1-Uzun erit Döküm

Bu tip beton dökümü 1970 ylndan beri, zemin müteahhitleri tarafndan baar ile uygulanmaktadr. Prensip olarak, zemin, genilii 6 metreyi amayan uzun dilimlere ayrlr. Bu mesafe genelde kolonlar arasndaki mesafeye göre, eit parçalara bölünerek bulunur. En çok yaplan döküm ekli, bir bo erit atlayarak, bir dolu-bir bo dökmektir. Amaç, metal veya ahap malzeme ile yaplan ano kalplarnn sökülmesi srasnda taze betonun zarar görmemesini salamaktr. Henüz sertlememi beton üzerinde, vibrasyonlu mastarn hareket ettirilmesi, betonda çizik ve krlmalara neden olabilir.ġeritlerin uzunluu 30 metre ile bina uzunluu arasnda deiir.Betona ara verilecei zaman bu derzlerin, yapsal derz (i brakma derzi) olarak ,yük aktarma demirleri ile birlikte düzenlenmesi gerekir.

Donat olarak hasr çelik kullanlacak ise, 2 deiik döküm yöntemi uygulanabilir. Önce ilk tabaka beton dökülür, kabaca tesviye edilir, üzerine hasr çelik konur ve ikinci tabaka beton dökülür. Bu yöntem zaman alcdr ve fazla içilik gerektirir. Dier döküm yönteminde ise, hasr çelik, projede gösterilen yükseklikte sabit durmas için çelik sephaya tutturulur ve beton bir seferde dökülür. Eer donat olarak çelik tel (Dramix vb..) kullanlr ise, çelik teller beton ile birlikte kartrlarak zemine bir seferde döküleceinden, hasrn ve demir desteklerin kalkmas ile zaman ve içilikten büyük bir tasarruf salanr.
 
Yüzey tesviyesi için, vibratörlü çelik mastar kullanlr. ġie vibratör ise sadece mastar kenarlarnda uygulanmaldr.
Uzun erit döküm sistemi halen, yüzey düzgünlüünün önemli olduu döemelerde tatbik edilmektedir.
 
6.2.2-Geni erit Döküm

Bu döküm eklinde, erit genilii 6-25 metre arasnda düzenlenir. Genilik, kolonlar arasndaki mesafe ile snrldr. Beton dökme ilemi, dar uzun erit dökümüne benzer. Bu tip uygulamada, 2 tabakal döküm ekonomik deildir. Çelik hasrn montaj ve mikser ile döküm zaman israfna yol açar.

Geni erit dökümü ile, günde 1500 m2 alan elde edilebilir. Yüzey düzgünlüünün önemli olduu uygulamalarda, yüksek bir esneklie sahip büyük mastarlarn kullanlmas, sorun yaratr.
 
 
 
6.2.3- Geni Alanlarn Dökümü :

Yüzlerce metrekare alann hzl olarak betonla kaplanmasna imkan tanyan bu sistem, yllardan beri bat ülkelerinde uygulanmaktadr. Dier sistemlerden esas fark, belirli bir kota göre ayarlanm anolarn, bu uygulamada kullanlmamasdr.(hassas yüzey toleranslar istenmediinde!)

Yüksek ilenebilirlik özelliine sahip akc beton, transmikserden veya beton pompasndan zemine boaltlr. Zemin betonunu istenen belirli bir seviyede tutmak içiler, nivo veya lazer n ile verilen kotu takip ederek,belirli bölgelerde taze betonu, istenen kota getirip, ilerlerler. Geride kalan içiler, el mastarlar veya yüzer haval el mastarlar kullanarak ,betonu bu kotlara göre tesviye ederler. Baz uygulamalarda bu ilem yerine zemine kot kaz çaklarak ilerlenir. Beton sertlemeden bu kazklar almak gerekir. Süper akkanlatrclarn kullanlmas yararldr. Eer kendi kendine skan beton kullanlrsa ayrca betonu sktrmaya gerek
yoktur. Dökümü takip eden 2-4saat sonra ,mekanik perdah makineleri ile perdah ilemi balar. 10 saat sonra tamamen bitirilmelidir.

Kesme derzleri ise, bu ilemlerin tamamlanmasndan sonra,1-3 gün içinde (5-6 metre aralkla, her iki yönde, beton kalnlnn 1/3-1/4 orannda ) tamamlanr.

Bütün bu belirtilen ilemler için, iyi eitilmi deneyimli personel kullanlmas bir zorunluluktur. Tesviye ilemi srasnda, bu ilemin istenen toleranslar içinde olup olmad kontrol edilmelidir. Baz uygulamaclar, çok düzgün yüzey istendiinde ray üzerinde hareket eden mastar kullanrlar. Beton dökümünden önce, ahap veya çelik mastarlar (sreed rails) ,düzeltilmi ve sktrlm alt yap üzerine tutturulur.

Beton döküldükten sonra, mastarlar alnr ve boluk taze beton ile doldurulur. Betondan, çelikten ve sert plastikten yaplm kalc mastarlarda vardr. Bunlar beton içinde braklrlar ve derz olutururlar. (screed key –USA) Endüstriyel zeminlerde bu sistem uygulanmaz.

Eer betondan yaplan kalc mastarlar, üzerinde braklan delikler yardm ile yatay yük aktarma demirleri konmasna müsait ise, bu sistem yük transferini de salayacandan, endüstriyel trafiin olduu zeminlerde uygulanabilir.
 
 
 
Geni alanlarn dökümü, lazer kontrollu tesviye makineleri kullanarak da yaplabilir. Böylelikle beton çok hassas bir ekilde tesviye edilmesi ve sktrlmas mümkün olur. Makina hareketli gövde üzerine oturmu teleskopik koldan ibarettir. Bu kola balanan lazer kontrollu tesviye tablas ve vibratör, betonu yayarak sktrr. Bu ilem srasnda, tesviye yaplan yüzeyin kodu,
otomatik olarak lazerle kontrol edilir ve gerekirse düzeltilir. Uygulama srasnda anolara veya kot çubuklarna gerek yoktur. Beton slamp, en az 80 mm ve üstü olmaldr. Sktrma makine tarafndan yapld için, çok akc beton kullanmak zorunlu deildir. Yüzey düzgünlüü, 1 mm/ 3 metredir. Çelik tel donatl beton kullanlmas, bu sistem için çok elverilidir. Çelik hasrn kaldrlmasyla, makina her dorultuda hareket edebilir ve tesviye hz artar. Gerek makinal gerekse el ile geni alanlarn dökümü için tecrübeli elemanlarn kullanlmas gerekir. Bu konuda tecrübeli alt müteahhitlerle çallmas, birçok sorunun önüne geçer.
 
 
 
7.Derzler

Derz, beton döemelerin süreklilii içinde planlanarak düzenlenmi düey bir aradr. Planlanmam olanlarn çatlak olarak isimlendirebiliriz. Çok tabakal beton döemelerdeki yatay aralar, derz olarak nitelendiremeyiz. Derzler, zemin betonlarn daha kolay imal etmek ve çatlaklara yol açabilecek gerilmeleri azaltmak amac ile düzenlenir. Derzler, aslnda zemin betonlarnda ortaya çkan problemlerin büyük bir bölümünün kaynadr. Köeleri, araç tekerleklerinin etkisi ile krlabilir. Geni derzler ve küçük sert tekerlekler, hasar arlatrr. Bu da fabrika içindeki forklift hzn azaltr, tama srasnda doan hasarlar
arttrr. Yüksek salk standartlarnn olmad ve yüzeydeki tozumann önem tamad zeminlerde, çatlak genilikleri snrl tutularak, yaylmayan çatlak oluumuna izin verilebilir. Avrupa ve Amerika’da bu tip çatlaklarn önemli problemler yaratmayacana dair bir görü vardr. Yüksek standartlarn istendii zemin betonlarnda ise, çatlak oluumunu engellemek için ,gerekli donat (hasr çelik, çelik tel, polipropilen elyaf, plastik lif vb) ilave edilir; anolarn yerletirilmesine, yük aktarma demirlerinin konumuna ve betonun tesviyesine özen gösterilir. Ar hizmet gören zemin betonlarnn derzlerinde, özel önlemler alnmas gerekebilir. Köeleri profil korumal derzler bu amaçla düzenlenir.
 
 
Derz Tipleri

- Hareketli Derzler

Hareketli derzler, rutubet, kalc rötre ve scaklk deiimleri sonucu, döemede oluan hareketlere kar minimum direnci salamak amac ile düzenlenir. Beton ve donatnn süreklilii, bu derz ile kesilir. zolasyon derzleri, döemenin yapdan bamsz olarak serbest hareketine imkan salarlar.

Genleme derzleri ise ortamda büyük s deiiklikleri varsa zeminde farkl oturma bekleniyorsa ve kalc rötreden dolay oluacak gerilmeleri en aza indirmek amacyla düzenlenir. zolasyon derzleri, beton döemenin çevresini sarar Bina ve döeme betonu arasnda bir balant düzenlenmez Döeme içinde bulunan menhol, kolon ve rögar gibi sabit elemanlarn çevresinde de ayn derz düzenlenmelidir.

Bu derzlere ait örnekler aadaki resimlerde gösterilmektedir.
 
 
 
 
 
Kesme derzleri (Yalanc Derzler) :

Bu derzler, plastik rötre ve scaklk farkllklarndan doan çekme gerilmelerini azaltmak amac ile düzenlenir. Hem taze beton içinde, hem de sertlemi betonda düzenlenebilir. Yalanc derzler, planlanm çatlaklardr. Baz tasarmclar, birbirine geçmeli anahtar derzleri tercih ederler. Ama bu metod çok tercih edilmez. En çok uygulanan metod, betonun dökülmesinden sonra 1-3 gün içinde kesilmesidir. Kesme derinlii, döeme kalnlnn 1/3-1/4’ü kadar yaplr. Zamannda kesme yaplmamas, yüzeyde rötre çatlaklarnn olumasna neden olur. Beton döeme ksmlarnn birbirlerine yük aktarmas, ancak agregalarn temas ve altta bulunan tek sra hasr ile gerçekleir. Çelik tel donatl zemin betonlarnda ise, betonun kesilmesine ramen, geri kalan
ksmda bulunan çelik teller, yük aktarmaya devam eder.
 
 
Derzsiz Zemin Betonlar

Geni alanlarn dökümü kesme derz yaplmadan gerçekletirilir ise ‘Derzsiz Zemin ‘ betonlar elde edilir. Daha çok souk hava depolarnda gda depolarnda ve datm merkezlerinde uygulanan bu sistem daha düük derz bakm masraflar gerektirir. Depo içinde forklift trafiini hzlandrr ve tanan malzemede hasar en aza indirir. Bu tip zemin dizayn seçilir iken aada belirtilen parametreler göz önünde bulundurulur:

- Yük durumuna bal olarak derzsiz zeminlerin geleneksel zemin betonlarna kyasla ilk yatrm maliyetleri %10-20 daha yüksektir.
- Derzsiz zeminler en ucuz olduklar için deil en iyi zemin tipi olduklar için tercih edilirler.
- Derz bakm maliyetlerinin azalmas ve depo içinde hzn-güvenliin artmas uzun sürede maliyet farkn karlamaktadr.
 
8- Dizayn Parametreleri

Genleme derzlerinin açkl çimento dozajna su/çimento oranna agrega tipine ve çelik tel dozajna bal olarak 20-45 metre arasnda seçilir.

Çelik tel dozaj 30 kg/m3 -45 kg/m3 arasnda belirlenir.Beton kalnl en az 140 mm ve beton snf C 25/30-C35/45 arasnda olmaldr. En büyük agrega çapnn 
 
-yuvarlak köeli ise 28 mm’yi 
- krma agrega ise 24 mm’yi geçmemesi istenir.

Kum (0-5 mm) miktar 700-800 kg/m3 çimento ise 300-350 kg/m3 arasnda seçilir.

Bir Uygulama Örnei : Bayrampaa Bauhaus /stanbul

stanbul Bayrampaa’da yapm tamamlanan Bauhaus Alveri Merkezi derzsiz zeminlere güzel bir örnek oluturmaktadr.
Beton Betonsa hazr beton firmas tarafndan temin edildi.
 
 
 
Alt zemin olarak sktrlm stabilize üzerine nemli mekanik stabilize malzeme (0-3 mm) 1 cm yüzey tolerans ile serildi ve tekrar sktrld. Bu tabakann üzerine çift katl naylon örtü (200 mikron)serildi ve krklar tamamen düzeltildi. Omega derzlerin tutturulmas için zemin kazlarak küçük beton hatllar yapld. Bu hatllarn üzerine tutturulan çelik saçtan yaplm çift omega derz levhalar 28m X 25 m ebdatlarnda düzenlenen anolar oluturdular. Çelik teller antiyede transmiksere kartrld ve beton pompas ile iletildi. Beton kalnl 20 cm yapld. Taze beton yüzeyi uygun hale gelince yüzey sertletirici bu amaçla dizayn edilmi bir serici yardm ile üniform olarak serildi, perdah yapld ve kür uyguland. Bu ilemlerin ardndan yüzeye slak örtü serildi ve 7 gün slak tutuldu. 28 gün sonra omega derzlerin aralar epoksi macun ile dolduruldu. (Bkz Resim 7-8-9-10)
 
lave Donatlar

Derzsiz zemin betonlar tasarlanrken kolon ve köe noktalara ilave donat konulmas gerekir. Bu uygulamalar ile ilgili detayl ekilleri aadadr.
 
 
 
Omega Derz Detaylar

1- lk önce dökülen beton
2- Alt zemin
3- Plastik Örtü
4- Çelik omega derz levhas
5- Derz levhalarn birlikte tutan plastik civata (Betonun büzülmesiyle kopacaktr.)
6- Derz levhalarnn tutturulmasn ve betona ankrajn salayan demir çubuklar.
9-Sonuçlar

Çelik teller zemin betonlarnda donat olarak çelik hasra ciddi bir rakip olmutur. Çatlak kontrolündeki etkileri hzl betonlamaya imkan vermeleri erken servise açlma imkan ve beton kalnlnda %10-20 arasnda bir indirime imkan vermeleri
bu malzemeye olan talebi hergün arttrmaktadr. Bugün ülkemizde her 100 m2 zemin betonundan 20 m2’si çelik telli olarak uygulanmaktadr. Özellikle derzsiz zemin betonlar depo ve alveri merkezlerinde tercih edilen bir sistem olma yolundadr.
Size örnek olarak sunduumuz Bauhaus projesinde dizayn firmalar yatrmc ve zemin müteahhidi arasndaki ortak çalma en üst kalitede bir zemin betonunu ortaya çkarmtr. Bu tip uygulamalarda ie balanmadan önce gerçekletirilen ön dizayn toplantlarnn baary salayan en önemli faktörlerden biri olduunu belirtmeliyiz.

Çelik tel donatlar salayan BEOLU ENDÜSTR zemin dizaynnda da proje firmalarna desteini sürdürmektedir.

MURAT BEOLU --BEOLU ENDÜSTR
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

DMCA.com Protection Status
Valid XHTML 1.0 Strict    Valid CSS!